Επιβάλλεται να "γνωρισουμε" τον εαυτό μας;

Το πολύτιμο "εγώ", ο εαυτός μας, περιλαμβανει κοινα σημεία που έχουμε με τους αλλους, ωστοσο εστιαζει στις ατομικές διαφορές μας...
Για τον κάθε έναν απο εμάς ξεχωριστά, αποτελεί το άτομο που γνωριζουμε καλυτερα...

Γιατί όμως νιωθουμε την αναγκη να γνωριζουμε ακομη καλύτερα κάτι που ειναι ...δεδομενο;


Το "εγώ" δεν είναι κατι σταθερό.

Στην επιστημη της ψυχολογίας γενικά, το "εγώ" αποτελεί το διαμεσολαβητη μεταξύ επιθυμιων και ηθικών κανόνων. Κι αφού αποτελεί εναν διαμεσολαβητη, ουσιαστικά ανάμεσα στη φυση και την κοινωνία, αυτό που αναζητουμε απο τη γνωριμία με τον εαυτό ειναι η ισορροπία.

Οι κοινωνικές συνθήκες δεν είναι σταθερές.

Αφού οι κοινωνίες επαψαν να ειναι παραδοσιακές και μαζι τους τα άτομα (και τα κοινωνικα πλαισια) επαψαν να ειναι μονοδιαστατα, οι σύγχρονες απαιτήσεις για τα άτομα ειναι σαφως πολλαπλασιες.

Οσον αφορά τη γεφυρωση μεταξύ ατομικού και κοινωνικού, ο όρος ταυτότητα, που είναι το αποτέλεσμα αυτής της "γνωριμιας" με τον εαυτο, αλλά και της αναγνώρισης μας απο τους άλλους, υποδηλωνει πιο ξεκαθαρα οτι ειναι κοινωνική υπόθεση: η ατομική ταυτότητα δομειται με τη δράση μας εντός ομάδων (η οποια πραγματοποιείται μεσω ρολων) και "διαποτιζει" το εγω ανάλογα με τις διαφορες υπαγωγες του. 

Υπέρ της μεταβλητοτητας του εαυτού, εκτός απο τη συνεχη δραση και την αλλαγή, φαίνεται ότι συντελεί και η ίδια η διαδικασια του αναστοχασμου: η προσπαθεια να δουμε απ εξω τον εαυτο μας, μας κάνει διαφορετικούς, αφού καθοδηγεί, τελικα, τις προσπάθειες διαχειρισης που κανουμε, προκειμένου ο εαυτος μας να είναι περισσότερο συνεκτικος.

Ωστόσο, αυτό που αναζηταμε, ενστικτωδως, ερευνωντας μεσα μας, ειναι κατι πιο σταθερό...

Η γνωριμια με τον "εαυτο", πιο συγκεκριμένα, μπορεί να αναφέρεται: στον τρόπο με τον οποίο η αντιληψη ενος ατομου διαφέρει, στις διαφορές ως προς την ενταση των συναισθημάτων και τις συμπεριφορες που σχετιζονται με τις διαφορές αυτές, στα κίνητρα, στα "θέλω", στον ορισμό της ευτυχιας, στα όρια, στα "πρέπει", σε σημεία αναφοράς, στην αντικειμενικότητα των κριτηρίων, στην επαληθευση η διαψευση ατυπων θεωριων για την προσωπικοτητα, στη δυνατοτητα πρόβλεψης του μέλλοντος...

Ετσι, οι σχετικες, με τη "γνωριμία του εαυτού", αναζητήσεις, σε κάποιες περιπτώσεις έχουν πιο αμεσα, πρακτικα αιτήματα ενω σε αλλες είναι "φιλοσοφικες". Επισης, αυτη η "γνωριμια", μπορεί να επιδιωκεται μεσα απο την εσωστρεφεια `η μεσα απο την εξωστρεφεια, μεσα απο τη μάθηση, τη συλλογη εμπειριων, την καλλιτεχνικη έκφραση, τη θρησκεια, την ψυχαναλυση, τη συνδιαλλαγη με τους άλλους...

Τελικα, εχω αναγκη να γνωριζω καλύτερα τον εαυτό μου ώστε να...

• ...καθορισω (πιο λειτουργικά) προσωπικά πρότυπα και κριτήρια.
• ...γνωρίζω τα σημεία εκεινα στα οποία μπορω να στηριχτω με ασφάλεια, τα "δυνατά" μου χαρακτηριστικα.
• ...μπορώ να διαχειριζομαι ενδεχομενες "αδυναμίες".
• ...θετω προτεραιτοτητες.
• ...διαχειριζομαι τα αρνητικά συναισθήματα.
• ...αναζητω εναλλακτικες του συμβιβασμου.
• ...δινω νόημα στις εμπειρίες  μου.
• ...βελτιωσω την επικοινωνία μου.
• ...να μπορω να διαχειρίζομαι τις εντυπώσεις που προκαλω.
• ...έχω καλύτερη ποιότητα ζωής.

Ωστόσο ο άνθρωπος...
...πρωτιστως "γεννιέται" και σε βάθος χρονου "γίνεται"...

Κι αυτό σημαίνει ότι, αφενός οι "απαντήσεις" μας σε κάποια "ερεθίσματα" είναι, κατά κάποιον τρόπο, "στερεοτυπες" από μικρή ηλικία. Αφετέρου, υπάρχει η δυνατότητα της καλλιέργειας, αλλά χρειάζεται αρκετός χρόνος και (κοινωνική) εξασκηση ώστε τα "μαθήματα" αυτα, να ενσωματωθουν στις στανταρντ συμπεριφορες μας...

Ποια χαρακτηριστικα αποκτά αυτός που γνωριζει τον εαυτο του;

Έχει υπομονή.
Μπορεί να μπει στη θεση του άλλου και να κρινει ξεκαθαρα χωρις να παρασυρθει απο τα συναισθήματα του `η απο τα συναισθήματα του άλλου.
Διατηρεί, ως ενα βαθμο ανοικτες, τις προσωπικές του "θεωρίες" χωρίς να απορρίπτει τις γνώμες των άλλων.
Εργάζεται θέτοντας προτεραιότητες, αφου κρίνει ποια πράγματα ειναι αναγκαία γι αυτον και ποια μπορεί να διαπραγματευτεί με τους άλλους.
Πιστευει ότι όλα μπορεί να τα καταφέρει αρκει να "παίξει με σύστημα".
Αναγνωρίζει τις ευθύνες του σε σχεση με τις πράξεις του.
Πιστεύει οτι όλοι εχουν τη δυνατότητα να βελτιωθουν.
Και τελος, παραμένει αυθεντικός, ειλικρινης, αυθορμητος.

Χριστίνα Καλαβρη

*συνηθιζω να αναφερω, στο τελος, οτι, τα αρθρα που δεν τεκμηριωνονται απο ερευνητικα δεδομένα, αποτελούν προσωπικές απόψεις και είναι χρήσιμο να τα βλέπουμε σε συνδυασμό με άλλα παρόμοια...