Η «ψευδαίσθηση» ως κίνητρο για δράση και η δημιουργική ζωή…

Εισαγωγικά

Μερικές φράσεις, όταν ερχόμαστε για πρώτη φορά σε επαφή μαζί τους, μοιάζουν σαν να έχουν ενώσει σε ένα, όλα τα τραγούδια που σιγομουρμουρίζαμε χωρίς να τα έχουμε ποτέ ακούσει… Από μια πρόσθεση μπορεί να προκύψει αφαίρεση, αλλά μερικές φορές κι από την αφαίρεση μπορεί να προκύψει πρόσθεση…

Διαβάζοντας με πολλή προσοχή το «Δυσσέας, Οδοιπορικό μνήμης» του Αργύρη Ελληνικού, για τις ανάγκες της εκδήλωσης «Βραδιά Λογοτεχνίας» στα Πολιτικά, ανακάλυψα θησαυρούς που αξίζει να μοιραστεί κάποιος με τους αναγνώστες ενός ιστολογίου ψυχολογίας. Ωστόσο, δεν θα κάνω περιγραφές και κριτικές… Τα λόγια, όσο εύστοχα κι αν είναι, έχουν τον κίνδυνο να είναι πολλά ή λίγα, ενώ αυτό που αξίζει είναι, η ανακάλυψη του γιατρού, ζωγράφου και συγγραφέα από τον αναγνώστη (και τονίζω αυτήν την ανακάλυψη ιδιαίτερα για το νεανικό κοινό που πιθανόν αναζητά ενδιαφέροντα ερεθίσματα και ιδιαίτερες συγκινήσεις σε νέα έργα με κλασική αξία)… Το άρθρο αυτό, στην πραγματικότητα, είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια προσπάθεια αποκατάστασης, επειδή, στον περιορισμένο χρόνο της εκδήλωσης, δεν είχαμε την ευκαιρία να μοιραστούμε με το κοινό ολόκληρη την ιστορία με «το βιολί»... Κι επειδή αγαπάμε το ωραίο με απλότητα, ευχαριστώ πολύ το συγγραφέα, που δέχτηκε με ευχαρίστηση να συζητήσουμε για τα παιδαγωγικά μηνύματα αυτού του μοναδικού έργου κι ελπίζω ότι θα δοθεί σύντομα η ευκαιρία να παρουσιάσουμε στο κοινό κι άλλα ενδιαφέροντα θέματα...

«Ο παράδεισος, το να είναι κανείς ευτυχισμένος,

έχει να κάνει με τη δημιουργική ζωή,

την  αντίληψη του δυσάρεστου

και τη μετουσίωσή του σε ευχάριστο».

(Αφιέρωση του συγγραφέα Αργύρη Ελληνικού, υπογράμμιση Χ.Κ.)

Ένα χαρακτηριστικό της δημιουργικής ζωής, είναι, το να μετουσιώνουμε τις άσχημες καταστάσεις σε ελπίδα και χαρά της ζωής... Από αυτή τη διαδικασία, φαίνεται ότι μπορεί να προκύψει μια αίσθηση συνέχειας, νοήματος και ανόδου…

Από την πλευρά της επιστήμης της ψυχολογίας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι όλες οι «ψευδαισθήσεις» της ίδιας «τάξεως»… Θέλω με αυτό να πω ότι, για τα «παρεξηγημένα» συναισθήματα και φαινόμενα της ανθρώπινης ψυχής, εξακολουθούν να υπάρχουν οι μέσες διαβαθμίσεις στις οποίες εκείνα μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά για τον ψυχισμό, ως άμυνες ή/ και, ακόμη καλύτερα, ως κίνητρα για δράση*. Ο ορισμός της ψευδαίσθησης, σε ένα λεξικό, θα περιοριζόταν, πιθανότατα, στην περιγραφή μιας ψεύτικης αίσθησης, μιας κατάστασης που αποδεδειγμένα δεν υπάρχει. 

Στο άρθρο αυτό, κάνουμε λόγο, όχι για διαδικασίες ωραιοποίησης αλλά για το πώς από αυθεντικές εμπειρίες (εάν διαβάσει κάποιος το Δυσσέα μπορεί να διαπιστώσει ότι μπορεί να πρόκειται ακόμη και για γυμνές αλήθειες) μπορεί να προκύπτει η ελπίδα, μέσα από την αισιοδοξία, και για τις συνθήκες υπό τις οποίες η ελπίδα αυτή μπορεί να επαληθευτεί…

Στο Δυσσέα, ο Ελληνικός,

Ζωντάνεψε η έκθεση!

Στιγμιότυπο από επίσκεψη μαθητών

Μεταξύ των επισκεπτών της Έκθεσης Καλών Τεχνών Δήμου Διρφύων -Μεσσαπίων 2017, ήταν και μαθητές οι οποίοι επισκέφθηκαν την έκθεση ομαδικά με τους εκπαιδευτικούς τους. 

Πιο συγκεκριμένα, την Έκθεση επισκέφθηκαν τάξεις από Δημοτικά Σχολεία της περιοχής μας, μαθητές του Φροντιστηρίου Ξένων Γλωσσών Καπετάνιου και η Εθελοντική Ομάδα Δημιουργικής Απασχόλησης ΑμεΑ του Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν τα έργα τέχνης και τους καλλιτέχνες της περιοχής και να παρακολουθήσουν προβολή υλικού σχετικά με την ιστορία της έκφρασης και της τέχνης, σε ένα αφιέρωμα από έργα διαφορετικών ιστορικών περιόδων και πολιτισμών (υλικό: Χριστίνα Καλαβρή και Νίκη Καραγκούνη, 2017). 

Οι μαθητές της Ομάδας Δημιουργικής Απασχόλησης ΑμεΑ, με το συντονισμό των εθελοντών, είχαν την ευκαιρία να συμμετέχουν σε μια επιπλέον βιωματική δραστηριότητα: με κλειστά μάτια, αναγνωρίσαμε διαφορετικά αντικείμενα και περιγράψαμε ιδιότητες διαφορετικών υλικών όπως κερί, χαρτί, χαρτόνι, πλαστικό, γυαλί…

Το υλικό, δημιουργήθηκε με στόχο να προκαλέσει δημιουργική αλληλεπίδραση αφού, αυτού του είδους οι κοινές εμπειρίες, αναπτύσσουν τη συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών καθώς προσπαθούν να «μαντέψουν» πώς σκέφτονται οι καλλιτέχνες, πώς εκφράζονται τα συναισθήματα και οι προσωπικότητες των καλλιτεχνών, ποιες ιστορίες διηγούνται τα έργα και κατά πόσο αυτές οι ιστορίες συνδέονται με την καθημερινότητά τους. Μάλιστα, οι μαθητές συμμετέχουν με ενδιαφέρον στις παρουσιάσεις…

Οι διοργανωτές της έκθεσης, είχαν επίσης φροντίσει να υπάρχουν στο χώρο μεγάλοι πάγκοι και υλικά ζωγραφικής, ώστε οι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να δημιουργήσουν και να εκθέσουν τα δικά τους έργα. Μάλιστα, μας εξέπληξε ευχάριστα το γεγονός ότι οι μαθητές αξιοποίησαν άμεσα τις δεξιότητες και εμπειρίες που απόκτησαν αφού με τα έργα τους ήταν φανερό ότι αναπαρήγαγαν δημιουργικά ό,τι τους εντυπωσίασε κατά την παρουσίαση!

Ευχαριστούμε πολύ τους καλλιτέχνες, διοργανωτές και εθελοντές αυτής της εκδήλωσης και ευχόμαστε να τα ξαναπούμε σύντομα!!!

Χριστίνα Καλαβρή,

Ψυχολόγος με ειδίκευση Εγκληματολογίας,

Επιστημονική συνεργάτιδα ΔΗΚΑΔΙΜΕ και

υπεύθυνη Εθελοντικής Ομάδας Δημιουργικής Απασχόλησης ΑμεΑ

Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων.

Καλές Τέχνες: όταν η εμπειρία, η αισθητική, η συγκίνηση και η φαντασία γίνονται ένα...

Σε αυτήν την παρουσίαση, θα αναφερθούμε σε όσα προσφέρει η τέχνη ως έμφυτη τάση έκφρασης των ανθρώπων και στα χαρακτηριστικά προσωπικότητας που έχουν τα δημιουργικά άτομα και οι καλλιτέχνες. Πιστεύουμε ότι η έκφραση και η επικοινωνία μέσα από την τέχνη, αφορούν άμεσα τις Επιστήμες του Ανθρώπου και πιο συγκεκριμένα την επιστήμη της Ψυχολογίας. Κι αυτό επειδή η τέχνη μπορεί να προσφέρει ισορροπία στα άτομα, μέσα από τον αρμονικό συνδυασμό της εμπειρίας με την αισθητική, τη συγκίνηση (συναισθηματικό στοιχείο) και τη φαντασία*. 

Μπορούμε να αναγνωρίσουμε μορφές τέχνης σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες, όλες τις εποχές. Αυτές οι μορφές έκφρασης και επικοινωνίας, εμφανίζονται ανεξάρτητα, γεγονός που συνηγορεί υπέρ του έμφυτου χαρακτήρα τους, ως τάσεις του ανθρώπου να διηγηθεί εμπειρίες ή κινδύνους, να υποκαταστήσει απουσίες, να εκφράσει την ομορφιά της φύσης ή συναισθηματικές εμπειρίες, ελπίδες, φόβους, συναισθήματα και επιθυμίες. Μια επίσης έμφυτη τάση μας (ως είδος), που ολοκληρώνει τη σημασία της τάσης μας για έκφραση, αποτελεί και το ότι προσπαθούμε να αντλήσουμε πληροφορίες για τους άλλους, αποκωδικοποιώντας μια ποικιλία εκφράσεών τους, ανάμεσά τους και την καλλιτεχνική έκφραση. Πρόκειται για μια "μαγική" ιδιότητα της τέχνης, που μας δίνει την αίσθηση ότι "διαβάζουμε" τα μυαλά των άλλων, τις κρυφές επιθυμίες τους, τα όνειρα, τις προσθέσεις και το ασυνείδητό τους μέσα από τα έργα τους...