Επιστροφή στα σχολεία χωρίς άγχος!

Μετά από τις καλοκαιρινές διακοπές, η επιστροφή στα σχολεία και στη φθινοπωρινή ρουτίνα συχνά περιλαμβάνουν αισθήματα άγχους για τα παιδιά και τους γονείς.

Το άγχος, μπορεί να αφορά συγκεκριμένα θέματα όπως:

·        το διάβασμα και τις σχολικές υποχρεώσεις,

·        τις μεταβάσεις σε νέα εκπαιδευτική βαθμίδα ή/ και τις αλλαγές σχολικών περιβαλλόντων,

·        τα τεστ και τις εξετάσεις

ή να είναι γενικότερο άγχος.

Σε κάθε περίπτωση, οι γονείς, ως «συνεργάτες» των παιδιών σε μια ευχάριστη καθημερινότητα χωρίς άγχος, καλό θα είναι να έχουν υπόψη τους ότι το κάθε παιδί έχει διαφορετικό τρόπο να εκδηλώνει το άγχος του και να βρίσκονται με διακριτικό τρόπο σε εγρήγορση σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.

Η παρακάτω λίστα, ίσως βοηθήσει τους γονείς να μειώσουν το άγχος της επιστροφής στο σχολείο με πρακτικά βήματα:

1.       Σχεδιασμός αρεστών ρουτινών που βοηθούν τα παιδιά στο έγκαιρο ξύπνημα και στην τήρηση των ωραρίων του σχολείου,

2.       Γνωριμία με τα πρόσωπα του σχολείου και εξοικείωση με το νέο χώρο για τα «πρωτάκια»,

3.       Ενημέρωση του ιατρικού ιστορικού των μαθητών π.χ. σε περίπτωση κάποιας ευαισθησίας ή αλλεργιών,

4.       Παρακολούθηση των εκδηλώσεων του σχολείου,

5.       Ενημέρωση για τα ωράρια συναντήσεων εκπαιδευτικών και γονέων,

6.       Καταγραφή των αιτιών άγχους των παιδιών και συζήτηση με τον εκπαιδευτικό και το εξειδικευμένο προσωπικό του σχολείου,

7.       Καταγραφή θεμάτων που συζητήθηκαν με τους εκπαιδευτικούς για την παρακολούθηση της προόδου των παιδιών,

8.       Αποφυγή της κοπώσεως για καλύτερη συγκέντρωση στη μελέτη,

9.       Δημιουργία ενός ελκυστικού «κουτιού μελέτης», όπου θα παραμένουν μαζεμένα όλα τα απαραίτητα πράγματα για το καθημερινό διάβασμα,

10.  Επιλογή ευχάριστων και κατάλληλων για την ηλικία εξωσχολικών δραστηριοτήτων χωρίς να υποτιμάται η ανάγκη των παιδιών και για ελεύθερο-αδόμητο χρόνο.

Το άγχος αποτελεί μια μόνο όψη της σχολικής ζωής. Ως ενήλικοι, συχνά νοσταλγούμε τη μοναδική ξεγνοιασιά των σχολικών χρόνων, η οποία περιλαμβάνει μια ποικιλία ευχάριστων συναισθημάτων, αστείες εμπειρίες από την αλληλεπίδραση με φίλους και υπερηφάνεια για τα μικρά και μεγάλα επιτεύγματά μας…

Εύχομαι καλό Φθινόπωρο και καλή σχολική χρονιά σε όλους!

Σε κάθε περίπτωση, ο καλύτερος τρόπος για να κρατάμε μακριά ό,τι μας προβληματίζει, είναι να οργανώνουμε μια ιδιαίτερη στιγμή γι’ αυτό… Πριν επιστρέψουμε, λοιπόν, στην καθημερινή προσπάθεια, μας αξίζει μια γιορτή!

Χ. Κ. 

«Συναισθηματική νοημοσύνη» και στόχοι της διαχείρισης συναισθημάτων στο σχολείο

Με αφορμή την 6η Μαρτίου, ως «Πανελλήνια ημέρα κατά της βίας στο σχολείο/

του σχολικού εκφοβισμού», παρουσιάζουμε, στο ιστολόγιό μας, ένα άρθρο που αναφέρεται στην ολοκλήρωση των στόχων της εκπαίδευσης με την ένταξη των «συναισθημάτων» στην ημερήσια διάταξη…

Η εφαρμογή προγραμμάτων σχετικά με τη διαχείριση των συναισθημάτων στο σχολείο, φαίνεται ότι περιλαμβάνει, τελικά, κάτι παραπάνω από την αναγνώριση, μελέτη και καλύτερη διαχείριση των εκφράσεων των συναισθημάτων και των συναισθηματικών πλευρών μιας κατάστασης.

Είναι, βέβαια, πολύ σημαντικό, ανάμεσα στα διαφορετικά συναισθήματα που βιώνουμε κάθε στιγμή, να μπορούμε να ανακαλύψουμε σχέσεις μεταξύ σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών (ιδίως όταν αυτές οι σχέσεις δεν εντοπίζονται μόνο στο παρόν αλλά και στο παρελθόν και στο μέλλον...), είναι, ωστόσο, εξίσου σημαντικό και το να μπορέσουμε, μέσα από τη διαχείριση των συναισθημάτων, να κάνουμε λόγο για στόχους όπως είναι η βελτίωση του σχολικού κλίματος, η παραγωγικότητα των μαθητών, η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη, η καλύτερη επικοινωνία, η κουλούρα συνεργασίας, η επίλυση προβλημάτων και η ανάπτυξη των ηγετικών ικανοτήτων.

Επίλυση προβλημάτων στο σχολείο*

Κάνοντας λόγο για «προβλήματα» στις ομάδες κοινωνικοποίησης των παιδιών και ιδιαίτερα στα σχολικά περιβάλλοντα, αναφερόμαστε, στις προβληματικές, εκείνες, καταστάσεις, που παρατηρούνται σε πλαίσια σχέσεων που, γενικά, χαρακτηρίζονται από εντάσεις και ανταγωνισμό, σε καταστάσεις που παρουσιάζουν επανάληψη, κλιμάκωση και εμμονή στους ρόλους των «θυμάτων» και στις καταστάσεις που οδηγούν στο διαχωρισμό της θέσης των μελών των ομάδων από τις κοινές προσπάθειες επίλυσης.

Αφού, λοιπόν, πρώτα, αξιολογήσουμε τα «μηνύματα» που θα μας δείξουν πόσο σοβαρό είναι, τελικά, ένα «πρόβλημα», τότε, με ειλικρίνεια και σεβασμό, θα πρέπει να σκεφτούμε, με ποιον τρόπο θέλουμε να επιλύουμε τα προβλήματα στο σχολείο;

…με συμβιβασμούς, υποχωρήσεις και συγκάλυψη;

…με αυστηρές, απορριπτικές, τιμωρίες;

ή ...υποστηρίζοντας τα άτομα, μέσα από διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων που είναι αφενός «ειρηνικές» και αφετέρου χρήσιμες ως «εκπαιδευτικές ευκαιρίες» και τα καθιστούν και υπεύθυνα και αυτόνομα;

"Ομαλές μεταβάσεις" σε νέα σχολικά περιβάλλοντα

Πρώτη μέρα στο νηπιαγωγείο, στο δημοτικό, στο γυμνάσιο; Ή μήπως σε ένα καινούργιο σχολείο;

Ενθουσιασμός για τους ενηλίκους κι ένα μικρό "σφίξιμο" στο στήθος για τα παιδιά... Σίγουρα, αξίζει να μοιραστούμε αυτά τα συναισθήματα, μικροί και μεγάλοι. Νομίζω, ότι το "κλειδί", εδώ, είναι η ενσυναίσθηση. Αλλά, όχι η υπερβολική ανησυχία των ενηλίκων. Ούτε η υπερβολική τους ανταπόκριση, με το να υπερ-καλύπτουν ή ακόμη και να προλαμβάνουν τις επιθυμίες των παιδιών. Ενσυναίσθηση, σημαίνει, ότι καταλαβαίνω τι νιώθεις και προσπαθώ για να καταλάβουμε καλύτερα ο ένας τον άλλο. Δεν σημαίνει, όμως, ότι ανταποκρίνομαι στις επιθυμίες σου, προσφέροντας σου, περισσότερα υλικά αγαθά, στη θέση της συναισθηματικής κατανόησης. Τα υλικά αγαθά και η προσωρινή ικανοποίηση "επιθυμιών" δεν μπορούν να "μειώσουν" τις αγωνίες των παιδιών. Ίσως, φαίνεται σαν να τις "επικαλύπτουν" μερικώς, αλλά δεν βοηθούν ουσιαστικά, όσο το να είμαστε παρόντες, δίνοντας τους την προσοχή μας.

Αναφέρομαι στα παραπάνω με προσοχή, μόνο έως το σημείο, όπου, ξεκινά η υπερβολή και χωρίς να υποτιμώ, βέβαια, τη σημασία της υλικής προετοιμασίας για την ψυχολογία των παιδιών. Άλλωστε, το "εμπορικό μέρος" αφορά την κάθε "γιορτή" νέας αρχής. Η αγορά των καινούργιων σχολικών, είναι μια διαδικασία που την απολαμβάνουν και οι ενήλικες και σίγουρα είναι ένα αναπόσπαστο (θετικό) μέρος της νέας σχολικής χρονιάς!

Ποιο είναι, όμως, το καλύτερο, που μπορούμε να κάνουμε, για να μπούμε στην ψυχολογία της αλλαγής;

Δυναμικές της σχέσης οικογένειας και σχολείου

Την Τρίτη 12 Απριλίου, συμμετέχοντας σε μια πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική ημερίδα που διοργανώθηκε από τους σχολικούς συμβούλους Ευαγγελία Μπλατσούκα, Δέσποινα Μπαλάση και Πέτρο Ορφανό και απευθυνόταν σε εκπαιδευτικούς δημοτικής και προσχολικής αγωγής, με θέμα τις δυναμικές της σχέσης οικογένειας του σχολείου, εκτός από την ευκαιρία να γνωρίσω εξαιρετικούς Ευβοιώτες επιστήμονες, είχα την ευκαιρία να καταθέσω την εμπειρία μου στην πράξη,από διοργανώσεις ενημέρωσης των γονέων σε θέματα διαχείρισης κρίσεων και συγκρούσεων...
Η ημερίδα, στο κύριο μέρος της, συνδύαζε τη θεωρητική τεκμηρίωση με την πράξη και εξίσου ενδιαφέρον ήταν το "στρογγυλό τραπέζι" που αποτελούταν από εξωτερικούς συνεργάτες και διευθυντές σχολείων, οι οποίοι παρουσιάσαμε τις δράσεις μας στη διάρκεια του σχολικού έτους 2015-2016, υπό το πρίσμα της σχέσης μεταξύ σχολείου και οικογένειας. Στο άρθρο αυτό, αναφέρομαι σε δυναμικές της σχέσης οικογένειας και σχολείου, οι οποίες αναδείχτηκαν από τη δική μου εμπειρία...

Η διαχείριση συγκρούσεων στις ομάδες κοινωνικοποίησης των παιδιών (οικογένεια-σχολείο-συνομήλικοι): πλαίσιο και αρχές*

1. Αντί προλόγου

Πράγματι, υπάρχουν πρακτικές για την επίλυση των συγκρούσεων οι οποίες παρουσιάζονται με στάτους "πανάκειας". Κατά τη γνώμη μου, χρειάζεται προσοχή όταν, (ως επιστήμονες) λέμε ότι κάτι λειτουργεί ως "μαγικό ραβδί" κι αυτό επειδή, η κάθε καινοτομία, προκειμένου να έχει τα θετικά αποτελέσματα που "υπόσχεται", θα πρέπει να "τηρεί" ορισμένες προϋποθέσεις: στην προκειμένη περίπτωση, χρειάζεται πάντα να υπάρχει (δηλαδή, να υπάρχει πριν εισάγουμε τις "καινοτομίες") ένας λειτουργικός κοινωνικός ιστός, ο οποίος, θα "αντιλαμβάνεται" την εκάστοτε "απειλή" και θα μπορεί να θέσει (υπεύθυνα και συντονισμένα) σε εφαρμογή τις πρακτικές και τις καινοτομίες του "οπλοστασίου" του. Ναι, τα προγράμματα ειρηνικής επίλυσης διαφορών μπορούν να επιλύσουν αποτελεσματικά τις συγκρούσεις, τονώνοντας μάλιστα τους κοινωνικούς δεσμούς και καλλιεργώντας θετικό/συνεργατικό κλίμα, όταν, προφανώς, η ομάδα που τα εφαρμόζει είναι (ήδη) λειτουργική! Εάν λοιπόν, κάποια μέλη της ομάδας έχουν διαχωρίσει τη θέση τους, έχουν, δηλαδή, "αποκοπεί" από την κοινότητα, τότε χρειάζεται κάτι περισσότερο από την εισαγωγή μιας καινοτομίας, η οποία, στην πραγματικότητα, είναι μάλιστα τόσο "φιλελεύθερη"... Τα συγκεκριμένα προγράμματα, χρειάζονται, ούτε λίγο ούτε πολύ, τη δέσμευση όλων των πλευρών της σχολικής κοινότητας, κι αυτές περιλαμβάνουν τις ομάδες κοινωνικοποίησης (σχολείο, οικογένεια, συνομήλικοι) στις οποίες θα αναφερθούμε σε αυτήν την παρουσίαση.

Όλα, όμως, ξεκινάνε, παίρνοντας ως αξιώματα, πρώτον ότι, η εκπαίδευση είναι μια διαδικασία που λαμβάνει χώρα (κατά κανόνα) σε ομάδες και δεύτερον ότι, δεν περιλαμβάνει μόνο τη μετάδοση γνώσεων αλλά έχει επίσης "ηθικοπλαστικό" χαρακτήρα. 

Το άρθρο αυτό, αναφέρεται στις σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους ως "αντιαυταρχικές", προκειμένου να θέσει ένα γενικότερο πλαίσιο διαπαιδαγώγησης, στο οποίο, η διαχείριση των συγκρούσεων, είναι ομαδική, συνεργατική και με έμφαση στο τρίπτυχο υπευθυνότητα-ένταξη-επανόρθωση. Κι επειδή, οι διαδικασίες απόκτησης γνώσεων είναι ως επί το πλείστον κοινωνικές, το μεγαλύτερο μέρος της εισήγησης, αφορά τις ομάδες κοινωνικοποίησης και τη δυνατότητά τους να "αυτορρυθμίζονται" και να θέτουν πρότυπα/ στάνταρντς. Αναφερόμαστε στις λειτουργίες του "κοινωνικού ιστού" και στις βάσεις της φιλίας και της δικαιοσύνης που υπάρχουν στις πολιτικές, με την ευρεία έννοια, δράσεις των μελών των κοινοτήτων, οι οποίες τονίζουν συγκεκριμένες προτεραιότητες αλλά και πρακτικές επίλυσης των συγκρούσεων εντός των ομάδων, επειδή πρέπει να παραμείνουν συνεπείς ως προς τη δέσμευση του "ενταξιακού", έναντι του "απορριπτικού/ τιμωρητικού" χαρακτήρα. Στο παραπάνω "στυλ" διευθέτησης, που ονομάζεται "επανορθωτικό/ αποκαταστατικό", η "σύγκρουση" μπορεί να λειτουργήσει ως "(εκπαιδευτική) ευκαιρία", όπως, άλλωστε, προτείνουν οι επιστήμονες που ασχολούνται τα τελευταία 30 (σχεδόν) χρόνια με τις διαδικασίες της "ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων". Τέλος, αναφερόμαστε στη "σύγκρουση" και ως κίνδυνο διάσπασης του "κοινωνικού ιστού"...

Το ερώτημα όμως είναι: Κατά πόσο, τελικά, μπορούμε με συστηματικό και δομημένο τρόπο να διαχειριστούμε (αποτελεσματικά) τη σύγκρουση ή ακόμη και να επωφεληθούμε (συνειδητά) από αυτή;

Βία ασκούν μόνο εκείνοι που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση;

Πανελλήνια Ημέρα Κατά της Βίας στο Σχολείο η 6η Μαρτίου. 

Ας δούμε όμως, ορισμένους "μύθους" που εξακολουθούν να υπάρχουν σχετικά με τη βία στο σχολείο...

• Όλες οι μορφές βίας στο σχολείο είναι ..."bullying": Μύθος! Ο "εκφοβισμός" αποτελεί μια συγκεκριμένη κατάσταση στην οποία η βία ασκείται επανειλημμένως, κλιμακώνεται χωρίς να υπάρχει πρόκληση και οι ρόλοι "δράστης" και "θύμα" τείνουν να παγιώνονται. Ο "εκφοβισμός" συνδυάζει όλες τις μορφές βίας (λεκτική, σωματική, ψυχολογική, βανδαλισμούς προσωπικών αντικειμένων) αλλά δεν ισχύει το αντίστροφο: δηλαδή,

Πόσο …«λάιτ» είναι τα προγράμματα «διαχείρισης συναισθημάτων» και «ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων» στο σχολείο;

Είναι, τα προγράμματα διαχείρισης συναισθημάτων στο σχολείο, …«λάιτ» ή/ και «επιφανειακά» στην πρόληψη της σχολικής βίας, σε σχέση με τις «βαθύτερες αιτίες» της βίας;

Ας ξεκινήσουμε από τις «βαθύτερες» αιτίες της βίας. Συμφωνούμε ότι η βία προβάλλεται περισσότερο από τα ΜΜΕ, ότι ζούμε σε μια «βίαιη»/ ανταγωνιστική κοινωνία, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό, ότι γενικά υπάρχουν ανισότητες και διακρίσεις, ότι κάποιες φορές υπάρχουν και «σκόπιμες» αποδόσεις των αιτιών της βίας σε ατομικό επίπεδο, προκειμένου να μην αναφέρονται οι κοινωνικές ευθύνες. Ακόμη κι αν όλα τα παραπάνω, απλοϊκά μπορεί να πιστεύουμε ότι δημιουργούν μια «προδιάθεση» στα παιδιά να γίνουν βίαια (σε όλα ή σε κάποια, αλλά αυτό θα ήταν άλλη συζήτηση), το ότι οι πράξεις αυτές συμβαίνουν στο σχολείο και όχι στο σπίτι ή το αντίθετο, προφανώς και επιτρέπει σε άλλους παράγοντες να εισέλθουν στη συζήτηση. Γι’ αυτό και προτιμούμε να λέμε ότι, τα προβλήματα αυτά οφείλονται τελικά, στην εξασθένηση του «κοινωνικού ελέγχου», του αισθήματος δηλαδή «κοινότητας», στη διάρρηξη των δεσμών «φιλίας» και της εγγύτητας…

Αρχικά όμως, οφείλουμε να καταστήσουμε «ξεκάθαρες», μερικές «λανθασμένες εντυπώσεις» σχετικά με τα προγράμματα στα οποία αναφερόμαστε, οι οποίες έχουν να κάνουν κυρίως με:

Πρόληψη και Διαχείριση Κρίσεων στο Σχολικό Περιβάλλον (2): Στόχοι και Συμμετέχοντες

Τα προβλήματα βίας στο σχολείο, αποτελούν «συμπτώματα», τα οποία οφείλονται κατά κύριο λόγο στην ελάττωση της εμπιστοσύνης, της «εγγύτητας» και των δεσμών «φιλίας». Γι’ αυτό, χρησιμοποιήσαμε τον όρο σχολική «κρίση», ως μια ουδέτερη, γενική περιγραφή μιας προβληματικής κατάστασης στο σχολικό χώρο, η οποία ταυτόχρονα τονίζει και την ανάγκη μιας περισσότερο συνολικής/ συνθετικής διαχείρισης των περιστατικών αυτών.

Αναμφισβήτητα, ό,τι βοηθά περισσότερο την πρόληψη και διαχείριση των «κρίσεων» και προβληματικών καταστάσεων είναι, να εφοδιάσουμε όλα τα μέλη μιας κοινότητας με δεξιότητες επικοινωνίας και διαχείρισης συναισθημάτων…

Αυτές όμως, οι εκπαιδευτικές για τα άτομα δράσεις, συνδυάζονται απαραιτήτως με δράσεις για την ενίσχυση της συνεργασίας, της αλληλεγγύης και των φιλικών δεσμών, προκειμένου να επέμβουμε στις βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων βίας, οι οποίες δεν είναι ατομικές αλλά εντοπίζονται, τελικά, σε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του εκάστοτε κοινωνικού πλαισίου (π.χ. ανταγωνισμός) και στον τρόπο με τον οποίο δημιουργούμε σχέσεις με τον «άλλο».

Στην πρώτη επιστημονική ημερίδα, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου στα Ψαχνά, προσπαθήσαμε να συνθέσουμε τις διάφορες οπτικές για την πρόληψη των κρίσεων και των συγκρούσεων: Αναφερθήκαμε στις αιτίες και τις μορφές της βίας, στην έννοια της «ασφάλειας» στο σχολικό περιβάλλον, στην έμφυτη τάση των παιδιών να είναι κοινωνικά στην οποία μπορούμε να θέσουμε τις βάσεις της δικαιοσύνης και της θετικής συνύπαρξης, στη συμβολή της θεατρικής αγωγής και των ομαδικών δράσεων μεταξύ συμμαθητών και τέλος, στη σημασία της ενθάρρυνσης, όχι μόνο των κοινωνικών ρόλων των γονέων και των εκπαιδευτικών, αλλά και της εφαρμογής καινοτόμων πρωτοβουλιών. Προχωρώντας ακόμη ένα βήμα, στο δεύτερο (επίσης αυτοτελές) μέρος, θα κάνουμε λόγο για το «διαφορετικό»/ «άλλο» στο σχολείο, τους τρόπους που «εξηγούμε» τη διαφορετικότητα και τους τρόπους που την αντιμετωπίζουμε, σε μια κουλτούρα ένταξης όπου, αντί να είναι μονόδρομος η ομοιομορφία και η προσαρμογή του διαφορετικού, δημιουργούμε όλοι μαζί τις μέσες, εκείνες, οδούς που θα μας βοηθήσουν να «συναντηθούμε» και να συνυπάρξουμε όλοι αρμονικά.

Μάλιστα, σε αυτήν την πρωτοβουλία, το ΕΣΣΛΕΠΕ, (Επιστημονικό Σωματείο Συμβουλευτικής Λογοθεραπείας Ειδικής Παιδαγωγικής Η Εναλλακτική), έχει στηρίξει ως συνδιοργανωτής την εκδήλωση, από κοινού με την πολιτιστική υπηρεσία του Δήμου Διρφύων Μεσσαπίων (ΔΗΚΑΔΙΜΕ) αλλά και με τη συμμετοχή του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Καθενών.

Πιο συγκεκριμένα, το εργαστήριο λογοθεραπείας και συμβουλευτικής, είναι ένα επιστημονικό σωματείο, το οποίο συνεργάζεται με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και δίνει ισότιμα λόγο σε νέους ανθρώπους να διοργανώνουν ανάλογες εκπαιδευτικές δραστηριότητες στον τόπο τους, υπό την αιγίδα του πανεπιστημίου.

Στη συνέχεια, ακολουθούν οι τίτλοι εισηγήσεων και σύντομα βιογραφικά στοιχεία των συμμετεχόντων, με τη σειρά που θα παρουσιαστούν:

Θοδωρής Μπισμπικόπουλος, Σχολική Βία- Σχολική επιθετικότητα- Θέτοντας ένα γενικό πλαίσιο: Ο κύριος Θεόδωρος Μπισμπικόπουλος  γεννήθηκε στα Ψαχνά. Είναι εκπαιδευτικός, διευθυντής στο Γ Δημοτικό Σχολείο Ψαχνών, αναπληρωτής Διευθυντής Α/θμιας  Εκπαίδευσης Εύβοιας και τακτικό  μέλος της Δημοτικής  Επιτροπής Παιδείας του Δήμου Διρφύων Μεσσαπίων. Σπούδασε με υποτροφία στη  Μαράσλειο Παιδαγωγική  Ακαδημία, μετεκπαιδεύτηκε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης και πήρε πτυχίο από το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρακολουθώντας το πρόγραμμα εξομοίωσης. Επίσης, είναι πτυχιούχος του τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας  του ΤΕΙ  Χαλκίδας. Έχει παρακολουθήσει πολλά παιδαγωγικά σεμινάρια αλλά και σεμινάρια για Ηλεκτρονικούς υπολογιστές και νέες τεχνολογίες. Έχει παρακολουθήσει το Ετήσιο Σεμινάριο και Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση – Λογοθεραπεία – Συμβουλευτική 420 ωρών στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Έχει δημοσιεύσει παιδαγωγικά άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, ενώ  ήταν  μέλος  της συγγραφικής ομάδας του βιβλίου «Διδακτικός Σχεδιασμός και ΤΠΕ, που εκδόθηκε το 2012. Έχει διοργανώσει πολλές ημερίδες στο σχολείο του σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς και δημοτικούς φορείς, ενώ υλοποιεί  καινοτόμες και πιλοτικές δράσεις. (Περιβαλλοντικά προγράμματα, Ευρωπαϊκό πρόγραμμα e-twinning Jobs & occupations : interviews with interesting people around Europe", (Εργασίες και επαγγέλματα: συνεντεύξεις με ενδιαφέροντες ανθρώπους από όλη την Ευρώπη",  κ.α).

Σταύρος Π. Παπασηφάκης, Κάνοντας λόγο για το «διαφορετικό»/ «άλλο» μέσα από το παραμύθι: Ο κύριος Σταύρος Παπασηφάκης, γεννήθηκε στο Ρέθυμνο Κρήτης. Έχει σπουδάσει ηλεκτρονικά και παιδαγωγικά. Έχει λάβει μέρος σε οκτώ θερινά σεμινάρια Επιμορφωτών Θεατρικής Παιδείας του Υπουργείου Πολιτισμού. Ως Επιμορφωτής Θεατρικής Παιδείας της ΝΕΛΕ Ευβοίας έχει ανεβάσει παραστάσεις με πολλές θεατρικές ομάδες σε όλη την Εύβοια. Μεταξύ αυτών με φοιτητές στα ΤΕΙ και με κρατούμενους στις Κλειστές Φυλακές Χαλκίδας. Είναι ιδρυτικό μέλος της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ψαχνών στην οποία έχει εργαστεί είκοσι χρόνια. Είχε για ένα χρόνο την επιμέλεια της εκπομπής «Δρόμοι του Θεάτρου» στο ραδιόφωνο, ενώ έχει αρθρογραφήσει  σε εφημερίδες της Χαλκίδας. Είχε την επιμέλεια της έκδοσης του βιβλίου του Oscar Wilde «Η μπαλάντα της φυλακής του Ρήντιγκ» από τις εκδόσεις σελίδες. Είναι  ενταγμένος από to 2002 στο μητρώο Εκπαιδευτών Συνεχιζόμενης Επαγγελματικής Κατάρτισης του ΕΟΠΠΕΠ. Έχει διδάξει σε Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης πάνω από διακόσιες ώρες.  Ήταν ομιλητής σε εννέα ημερίδες με θέματα για το Θέατρο και το Παραμύθι. Από το 2002 έως σήμερα έχει στο ενεργητικό του πάνω από ενενήντα αφηγήσεις παραμυθιών σε βιβλιοθήκες, σχολεία και πολυχώρους.

Χριστίνα Καλαβρή, Οι θεωρίες για το «διαφορετικό» στην πράξη- Σχολικές πρακτικές και σχολική κουλτούρα: Η κυρία Χριστίνα Καλαβρή, κατάγεται από τα Ψαχνά. Είναι κάτοχος άδειας ασκήσεως επαγγέλματος Ψυχολόγου από το 2009 και αριστούχος απόφοιτη του Μεταπτυχιακού Τομέα Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου. Έχει συνεργαστεί σε ερευνητικά προγράμματα του πανεπιστημίου και σε ποικιλία εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Επίσης, έχει συνεργαστεί στη συγγραφή του βιβλίου της καθηγήτριας Εγκληματολογίας κυρίας Βάσως Αρτινοπούλου «Σχολική Διαμεσολάβηση: εκπαιδεύοντας τους μαθητές στη διαχείριση της βίας και του εκφοβισμού» αλλά και στη συγγραφή ξενόγλωσσων επιστημονικών άρθρων.

Ευαγγελία Μπλατσούκα, Συνεργατικές και Ενταξιακές πρακτικές ως απαραίτητα εργαλεία για την αποδοχή του διαφορετικού στη σχολική κοινότητα: Η κυρία Ευαγγελία Μπλατσούκα είναι πτυχιούχος του Πάντειου πανεπιστήμιου και της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Λαμίας. Υπηρετεί ως σχολική σύμβουλος στη 2η περιφέρεια Π.Ε. Χαλκίδας. Μετεκπαιδεύτηκε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο και έχει μεταπτυχιακό στην Ειδική Αγωγή με κατεύθυνση την ένταξη των παιδιών με δυσκολίες και αναπηρίες στο γενικό σχολείο. Γνωρίζει Αγγλικά και Γαλλικά. Υπήρξε συνεργάτης στο πρόγραμμα ''Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων''. Ασχολήθηκε ιδιαίτερα με ευπαθείς κοινωνικές ομάδες και με την ένταξη μαθητών με κοινωνικές, μαθησιακές δυσκολίες και αναπηρίες στο γενικό σχολείο. Τα παιδαγωγικά της ενδιαφέροντα εστιάζονται σε εναλλακτικές παιδαγωγικές προσεγγίσεις και καινοτόμες διδακτικές πρακτικές, όπως το θεατρικό παιχνίδι, η αισθητική αγωγή, η δυναμική των ομάδων, η ομαδοσυνεργατική διδασκαλία και η βιωματική προσέγγιση της γνώσης. 

Αντώνης Νικολακάκης, Η κριτική ως εμπόδιο της κατανόησης του διαφορετικού και η σημασία της ενεργής ακρόασης στα προβλήματα βίας: Ο κύριος Αντώνης Νικολακάκης είναι εκπαιδευτικός, διευθυντής του Δημοτικού Σχολείου Βαθέως. Επίσης, είναι Πρόεδρος της Κεντρικής Βιβλιοθήκης Χαλκίδος και μέλος της ΕΣΣΛΕΠΕ. Έχει διοργανώσει και συμμετάσχει σε πλήθος εκπαιδευτικών δράσεων και ημερίδων οι οποίες περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων και δράσεις για την πρόληψη της σχολικής βίας.

Πέτρος Ορφανός, Από τις μαθησιακές «προκλήσεις» στις επιστημονικές συνεργασίες: η σχέση θεωρίας και πράξης: Ο κύριος Πέτρος Ορφανός, είναι αντιπρόεδρος της ΕΣΣΛΕΠΕ, διδάκτωρ Ειδικής Αγωγής, εξειδικευμένος σε θέματα πολυαναπηριών. Υπηρετεί ως σχολικός σύμβουλος στην πρώτη περιφέρεια δημοτικής εκπαίδευσης δήμου Χαλκίδος και είναι ειδικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ένωσης Σχολικών Συμβούλων. Επίσης, είναι αξιολογητής πιστοποίησης Εκπαιδευτών Ενηλίκων.

Η ημερίδα θα έχει διάρκεια τριών ωρών με ενδιάμεσο διάλειμμα και μπουφέ.

Θα γίνει στο Ενιαίο Σχολείο Διρφύων, στον Πάλιουρα.

Θα δοθεί βεβαίωση παρακολούθησης σε όσους θα εγγραφούν.

Η εγγραφή είναι δωρεάν.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι είναι προσκεκλημένες όλες οι βαθμίδες εκπαίδευσης και με ιδιαίτερη χαρά προσκαλούμε και τα Νηπιαγωγεία του Δήμου μας στην ημερίδα.

Ώρα προσέλευσης: 18.00-18.30.

Με εκτίμηση,

Χ. Κ.,

4 Νοεμβρίου 2015

Η ασφάλεια στο σχολείο, σε σχέση με τους στόχους της διδασκαλίας και της αγωγής

Έχουμε παρεξηγήσει τη σημασία της «ασφάλειας» στο σχολικό περιβάλλον. Και σε μεγάλο βαθμό, αυτό οφείλεται στο ότι έχουμε γενικές, αφηρημένες ή / και στερεοτυπικές απόψεις για τους ειδικούς (ψυχολόγους, εγκληματολόγους, κοινωνιολόγους και όλους τους «-λόγους», γενικά), τους ρόλους τους, τα επιστημονικά τους αντικείμενα.

Θα ξεκινήσω με ένα παράδειγμα. Σε μια εισήγηση, πριν από λίγο καιρό, κάποιος έμπειρος και συμπαθής εκπαιδευτικός, παραπονέθηκε έντονα ότι, εξηγώντας τα μέτρα πρόληψης και διαχείρισης των συγκρούσεων στο σχολείο, δεν του έδωσα κάποια σαφή λύση σχετικά με το τι πρέπει να κάνει ο εκπαιδευτικός όταν προκύψει ένα πολύ σοβαρό περιστατικό βίας, τραυματισμού ή/ και εκβιασμού στο σχολείο. Η διαχείριση μιας τέτοιας κατάστασης ωστόσο, είναι προφανές ότι έχει ξεφύγει από τις δυνατότητες και το ρόλο, όχι μόνο του εκπαιδευτικού, αλλά και του (σχολικού) ψυχολόγου, αφού, όπως είναι επόμενο, στην περίπτωση της σωματικής βλάβης, επεμβαίνει η αστυνομία κι ο εισαγγελέας, γίνονται μηνύσεις, ενώ, οι εμπλεκόμενοι στο περιστατικό, είτε το έχουν ξεχάσει είτε έχουν δώσει συνέχεια, είναι πιθανόν να ξανασυναντηθούν μετά από ένα-δυο χρόνια στο δικαστήριο…

Επανέρχομαι και πάλι στο ζήτημα της «ασφάλειας». Το ότι οι έρευνες μας λένε ότι δεν υπάρχουν σοβαρά προβλήματα βίας και εκφοβισμού στα ελληνικά σχολεία, ότι δεν υπάρχουν συμμορίες ανηλίκων κι ότι ο κοινωνικός έλεγχος συγκρατεί ακόμη τα επίπεδα βίας, δεν σημαίνει ότι, ως «ειδικοί», επαναπαυόμαστε στις στατιστικές. Επίσης, από την άλλη πλευρά, όλοι συναισθανόμαστε τη μεγάλη ευθύνη που έχουν οι εκπαιδευτικοί στο σχολείο, σχετικά με τη φυσική ασφάλεια των παιδιών, σε αναλογία με τα «βασικά», αν μου επιτρέπεται, «μέσα» που διαθέτουν: όσον αφορά γνώσεις, προσωπικό και υποδομές για πρώτες βοήθειες, διάγνωση και αντιμετώπιση κάθε είδους ιδιαιτερότητας των μαθητών ή/ και «μέτρα πειθαρχίας», τα οποία μπορούν άμεσα και με «μαγικό», σχεδόν, τρόπο, να επαναφέρουν την «τάξη».

Το ότι συναισθανόμαστε όλοι αυτήν την ευθύνη, δεν σημαίνει ότι το σχολείο πρέπει να γεμίσει με ειδικευμένους και περαιτέρω εξειδικεύσεις των ειδικευμένων ειδικών… Αλίμονο αν με το πρόσχημα της «ασφάλειας», καταργούσαμε, προληπτικά, κάθε ελεύθερη κι αυθόρμητη πράξη της παιδικής ηλικίας. Σημαίνει καταρχάς, ότι πρέπει να αντιληφθούμε τους ρόλους μας και να ενθαρρύνουμε ο ένας τον άλλον σε αυτούς, αποκαθιστώντας το σεβασμό και την εμπιστοσύνη.

Οι σύγχρονες παιδαγωγικές μέθοδοι, προτείνουν τη βελτίωση της συνεργασίας, την υποβοηθητική σχέση εκπαιδευτικών και μαθητών, την ενθάρρυνση  των πρωτοβουλιών και την καλλιέργεια των ιδιαίτερων δεξιοτήτων του κάθε, διαφορετικού, ατόμου, τις ανοιχτές οπτικές, την ένταξη απέναντι στην τιμωρητικότητα. Συνεπώς, προς αυτήν την κατεύθυνση κινούνται και οι παρεμβάσεις των ειδικών, που έχουν, σε μεγάλο βαθμό, να κάνουν, με την αποκατάσταση των σχέσεων και των λειτουργιών (όπως η υπευθυνότητα και ο κοινωνικός έλεγχος) εντός των (σχολικών κι όχι μόνο) κοινοτήτων. Στην πραγματικότητα, δεν τίθεται θέμα σύγκρισης ανάμεσα στο τώρα και στο «παλαιότερα», άλλωστε οι παιδαγωγικές ιδέες εξελίσσονται όπως και η κοινωνία: κάποιοι, ωστόσο, εξακολουθούν να πιστεύουν ότι το σχολείο θα λειτουργούσε καλύτερα εάν υπήρχε λιγότερη «δημοκρατία» (και περισσότερη «πειθαρχία») σ’ αυτό. Η γνώμη μου είναι ότι, δεν χρειάζεται ούτε λιγότερη, ούτε και περισσότερη «δημοκρατία» απ’ όση ήδη υπάρχει. Μάλιστα, σε σχέση με την απλή πειθαρχία, θα ήθελα να προσθέσω ότι αυτή βασίζεται στην υπακοή κανόνων, οι οποίοι παραμένουν «εξωτερικοί» προς τα άτομα, ενώ οι διαδικασίες που προωθούν την εσωτερίκευση των κανόνων (όπως ο διάλογος και οι συζητήσεις για τα δικαιώματα, η επανόρθωση και η ανάληψη ρόλων), είναι εκείνες που εγγυώνται ότι τα άτομα θα τηρούν τους κανόνες (της ομάδας), «ως μέρος της προσωπικότητάς τους». Στόχος λοιπόν, της αγωγής είναι να καλλιεργήσει άτομα «υπεύθυνα, αυτόνομα και καλά».

Σε ένα πλαίσιο όπως αυτό που περιγράψαμε, σε ποιο βαθμό, μπορεί, ο εκπαιδευτικός, εάν κληθεί να παίξει και το ρόλο «αστυνομικού», «φύλακα», «ντετέκτιβ», «ανακριτή»…, θα μπορέσει να φέρει αποτελεσματικά εις πέρας τα εκπαιδευτικά του καθήκοντα; Πώς θα έρθει κοντά στους μαθητές, θα αναπτύξει σχέση εμπιστοσύνης και κλίμα συνεργασίας κι αλληλοβοήθειας μέσα στην τάξη, ώστε να μεταδώσει τις γνώσεις του, να προωθήσει την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητά των μαθητών, να αναδείξει τα «κρυμμένα τους προσόντα»;

Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι, ο φίλτατος εκπαιδευτικός, που μου ζήτησε να του …«διδάξω» ανακριτικές μεθόδους της εγκληματολογίας, τονίζοντας ότι τα προβλήματα βίας στο σχολείο είναι, κάποιες φορές, πιο σύνθετα και σοβαρά απ’ όσο οι «μεγάλοι» θέλουμε να πιστεύουμε, το έκανε με καλές προθέσεις, όντας σίγουρος ότι έχει και την εμπειρία και την διάθεση να υποστηρίξει τους μαθητές του, να τους παρέχει ασφάλεια και βοήθεια. Όμως, εάν ακολουθήσουμε μια πολιτική πρόληψης, η οποία, θα αντιμετωπίζει τους μαθητές ως δυνάμει παραβάτες, εκφοβιστές, εκβιαστές… κτλ κι όλους τους γονείς, ως υποψήφιους γονείς θυμάτων είτε γονείς «θυτών», τότε ποια θα είναι τα όρια των κοινωνικών μας ρόλων, ποια η συμβολή μας στην ανάδειξη των θετικών όψεων των μαθητών και σε πιο επίπεδο θα παρέχουμε, τελικά, «ασφάλεια» στο σχολικό περιβάλλον;

Είμαι της γνώμης ότι η ψύχραιμη ενημέρωση είναι καλύτερη από το να αναζητούμε τους ειδικούς μόνο σε εμφανίσεις που ακολουθούν τα δυσάρεστα κι ακραία γεγονότα, καθώς σε εκείνες τις περιπτώσεις οι ειδικοί έχουν ρόλο αναλυτικό κι όχι προληπτικό. Κι είμαι πεπεισμένη, ότι, η ασφάλεια που στην πραγματικότητα έχουμε κατά νου, δεν αφορά κάτι παραπάνω από την ασφάλεια του σεβασμού και της ελεύθερης έκφρασης: το να είναι κάποιος ο εαυτός του χωρίς να περιθωριοποιείται για την οικονομική του κατάσταση, το φύλο του, το χρώμα του, τις ιδέες του, τις επιδόσεις του… Εάν επιδιώξουμε όλοι αυτήν την ασφάλεια, τότε η «άλλη» ασφάλεια, δηλαδή της σωματικής ακεραιότητας, είναι δεδομένη. Κι αυτό είναι ένα «συμβόλαιο» συνεργασίας μεταξύ ενηλίκων κι ανηλίκων, κι όχι μια (ακόμη) αιτία ανταγωνισμών, διαχωρισμών και σχέσεων εξουσίας…

Χριστίνα Καλαβρή,

ψυχολόγος- εγκληματολόγος

______

Σε αυτό το ιστολόγιο, σχετικά είναι τα άρθρα, «Λάθη που κάνουν οι γονείς επιδιώκοντας την ασφάλεια των παιδιών στο σχολείο», Χ.Κ. Μάιος 2015 και «Προσδοκίες που δεν αντιστοιχούν στην πραγματικότητα σε σχέση μετα παιδιά», όπως πάντα «Σε επίπεδο πεποιθήσεων….»

«Ποια λάθη κάνουν οι γονείς επιδιώκοντας την «ασφάλεια» των παιδιών στο σχολείο;»

Φαίνεται ότι επικρατεί μια αναστάτωση και, όπως είναι φυσικό, μια σύγχυση, στην ελληνική κοινωνία όσον αφορά την «ασφάλεια» των παιδιών σε σχέση με τη βια στο σχολικό χώρο. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω ότι δεν είναι σωστή στάση ούτε ο εφησυχασμός αφενός, ούτε και η εν θερμώ παρέμβαση αφετέρου. Πρωτίστως, είμαστε βέβαιοι ότι οι σχολικές κοινότητες διαθέτουν τα αντανακλαστικά και τα απαραίτητα εφόδια ώστε να αντιληφθούν τη σοβαρότητα των ιδιαίτερων καταστάσεων και να σχεδιάσουν κατάλληλες παρεμβάσεις, οι οποίες χρειάζονται οπωσδήποτε χρόνο και συνεργασία απ” όλες τις πλευρές για να έχουν επιτυχή αποτελέσματα. Και πρέπει να έχουμε εμπιστοσύνη στο ελληνικό δημόσιο σχολείο. Από την άλλη πλευρά, δεδομένου ότι η «τάξη», όπως οι γονείς τη θυμόμαστε, έχει αλλάξει, ίσως θα έπρεπε να είναι πιο συχνή η παρουσία «ειδικών» στα σχολεία. Κάτι τέτοιο όμως εξαρτάται από την οικονομική (ή/και την πολιτική) κατάσταση της χώρας, προκειμένου να γίνεται συστηματικά, διαφορετικά δεν ωφελεί τόσο όσο θα επιθυμούσαμε. Αλλά και οι απαιτήσεις των γονέων για ενημέρωση έχουν αυξηθεί, ως αποτέλεσμα του υψηλότερου μορφωτικού τους επιπέδου. Δεν σημαίνει όμως ότι οι ειδικοί είναι απόντες, ότι έχουν πάψει να μελετούν τα σχολεία, ούτε ότι δεν τα επισκέπτονται, ούτε ότι δεν είναι στη διάθεση των γονέων και των εκπαιδευτικών (καθώς πραγματοποιούνται και στην περιφέρεια αρκετές ομιλίες και σεμινάρια και μάλιστα δωρεάν).

Κι αφού όλοι προσπαθούμε περισσότερο, γιατί μοιάζει σαν κάτι να μην «λειτουργεί»;