Σε ποιο βαθμό εμπνεόμαστε από τα παιδιά και τους επιτρέπουμε να συμμετέχουν ενεργότερα στη λήψη αποφάσεων;

Όταν λέμε ότι ακούμε ενεργά τα παιδιά, ότι λαμβάνουμε υπόψη τη γνώμη τους κι ότι είναι δικαίωμα των παιδιών να έχουν καλή πληροφόρηση και λόγο στις καταστάσεις που τα αφορούν, τι εννοούμε τελικά;

Σε ποιο επίπεδο βρίσκεται η συμπερίληψη των αποφάσεων παιδιών στις δομές όπου περνούν τον περισσότερο χρόνο τους;

Μέσα από ποιες διαδικασίες προωθείται;

Σε ποιο βαθμό «χειραγωγούμε» τα παιδιά;

Σε ποιο βαθμό εμπνεόμαστε από αυτά;

Τα ακούμε ενεργά ή προσπαθούμε «εικονικά» να εξασφαλίσουμε τη συμμετοχή τους σε καθημερινές αποφάσεις;

Πόσο καλά ενημερώνουμε τα παιδιά για δυνατότητες και συνέπειες των αποφάσεών τους, με γλώσσα φιλική για την ηλικία τους;

Τα συμβουλευόμαστε ή μόνο τα συμβουλεύουμε;

Παίρνουμε τις αποφάσεις «μισές-μισές» με τα παιδιά;

Μήπως θα μπορούσαμε να ενθαρρύνουμε περισσότερες πρωτοβουλίες των παιδιών εάν συνάψουμε κατάλληλες σχέσεις υποστήριξης/ υποβοήθησης;

5 Οκτωβρίου: "Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών", αφιέρωμα στον Ioannnes Amos Comenius

Ως Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών, καθιερώθηκε η 5η Οκτωβρίου, από την UNESCO το 1994, για το σημαντικό ρόλο του εκπαιδευτικού στην κοινωνία. Για την αναφορά στους στόχους της σύγχρονης εκπαίδευσης, εκτιμώ ότι είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, να παραθέσουμε ένα μικρό αφιέρωμα στον Ioannes Amos Comenius.

IOANNES AMOS COMENIUS

Ο Τσέχος φιλόσοφος (συγγραφέας, θεολόγος και παιδαγωγός) Ioannes Amos Comenius (1592-1670), θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης εκπαίδευσης και προς τιμήν του διεξάγονται τα ομώνυμα προγράμματα διακρατικών συνεργασιών των σχολείων. Το όνομά του, είναι σύμβολο της διεθνούς εκπαίδευσης και συνεργασίας. Πρόκειται για έναν θεωρητικό και ταυτόχρονα άνθρωπο της πράξης, με ιδέες που μπορούμε να πούμε ότι κατάγονται από τον Αριστοτέλη (έχοντας επηρεαστεί σημαντικά από τον εμπειρισμό και από τον Bacon) και οι οποίες, θεωρούμε ότι τον καθιστούν πρόδρομο της δια βίου μάθησης και της προοδευτικής διδασκαλίας, δηλαδή, της διδασκαλίας ανάλογα με τα στάδια της ανάπτυξης των παιδιών.

Ας συνοψίσουμε, όμως, μερικές από τις ιδέες του Τζον Αμός Κομένιους, που είναι τόσο εξαιρετικές, ιδιαίτερα, εάν λάβουμε υπόψη, ότι εκφράζουν τη σκέψη του 17ου αιώνα...

• Τα πάντα μπορούν να διδαχτούν στους πάντες με ένα σωστό πρόγραμμα και με βάση τις προηγούμενες γνώσεις, τις προσωπικές ενέργειες και τις αισθήσεις των ατόμων.
• Η παιδεία δεν αφορά, τελικά, μόνο το σχολείο και την οικογένεια αλλά ολόκληρη της κοινωνία κι όλες τις διαδικασίες που επιτελούνται σε αυτή. (Πρόκειται για την παιδεία και την καλλιέργεια, ως μια φιλοσοφική θεώρηση, που όλοι θα μπορούν να τη χρησιμοποιούν.)
• Οι γυναίκες είναι το ίδιο, ακόμη και περισσότερο, εύστροφες από τους άντρες και μπορούν να συμμετέχουν εξίσου σε αυτό το σύστημα εκπαίδευσης.
• Αυτό που αλλάζει όσο μεγαλώνουμε είναι, όχι τα αντικείμενα διδασκαλίας που θα πρέπει να παρουσιάζονται, αλλά οι τρόποι οι οποίοι μπορούμε να τα προσεγγίσουμε, οι οποίοι μάλλον επανοργανώνονται ή μετασχηματίζονται. Συνεπώς, η μάθηση θα πρέπει να ρυθμίζεται ανάλογα με τις ικανότητες των παιδιών ανά ηλικία.
• Η διδασκαλία δεν είναι μια διαδικασία προφορική, με την οποία ο ενήλικος γεμίζει το "πνεύμα" του παιδιού, αλλά μια διαδικασία που κινείται αυθόρμητα από το ενδιαφέρον του παιδιού να μάθει, διαδικασία στην οποία ο ενήλικος μπορεί να συμβάλλει προετοιμάζοντας κατάλληλα τα παιδιά.
• Δεν χρειάζεται μόνο η διδασκαλία και η αποστήθιση, αλλά και ο χρόνος μελέτης και προσωπικής αναζήτησης και ο ελεύθερος χρόνος.

• Ο Τζον Αμός Κομένιους, τόνιζε ιδιαίτερα τη σημασία της άσκησης μέσω της πράξης (προφανώς, αυτό που ο Αριστοτέλης ονόμαζε "έξη"): θεωρούσε ότι το σχολείο είναι ένα "εργαστήριο", όπου η πράξη πρέπει να είναι περισσότερη από τη θεωρία και το παράδειγμα θα πρέπει να προηγείται του κανόνα και
• θεωρούσε ότι τα μέτρα για την ανυπακοή των παιδιών θα πρέπει να είναι ήπια, αλλιώς πώς θα τους εμπνεύσουμε την αγάπη για τη μάθηση; "Ο μουσικός, χτυπάει με θυμό τις χορδές της κιθάρας του, όταν είναι ξεκούρδιστες;"

Φράσεις από το έργο του:

"Δεν είναι δυνατόν να βρεθεί κάποιο άτομο τόσο αδικημένο από τη φύση που να μην καταφέρνει λίγο λίγο να βελτιωθεί χάρη στην καλλιέργεια."

"[...]θα γνωρίζουν πώς θα οργανώνουν τις πράξεις τους και σε ποια όρια θα κινούνται και με ποιον τρόπο θα εκπληρώνει ο καθένας τα καθήκοντά του..."

"[...] Το πνεύμα πνέει όπου και όταν θέλει..." (Σημείωση: εδώ εννοεί ότι η εκπαίδευση θα πρέπει να είναι οικουμενική κι όχι ανάλογη με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, όπως γινόταν στην εποχή του.) 

Με αυτήν την ευκαιρία, θα ήθελα να πω ένα ευχαριστώ σε όλους τους δασκάλους μου, σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης κι ακόμη, στους δασκάλους που γνώρισα κι έμαθα πράγματα από αυτούς αφού τέλειωσα το Πανεπιστήμιο...

Καλή και δημιουργική διδασκαλία σε όλους!

Χ. Κ.

Ένα ολοκληρωμένο αφιέρωμα στις ιδέες του Comenius, μπορείτε να αναζητήσετε στο "Jean Piaget: Περί Παιδαγωγικής", σε επιμ. Στ. Σαμαρτζή, Ελληνικά Γράμματα, 2000, Αθήνα

Πώς να κάνουμε την κλασική διδασκαλία πιο διαδραστική και ενδιαφέρουσα με μικρές αλλαγές!

Οι ηλικίες 3 έως 8 ετών, φαίνεται ότι έχουν συγκεκριμένες απαιτήσεις ώστε να παρακολουθήσουν τη διδασκαλία. Θα λέγαμε ότι σε αυτές τις ηλικίες, χρειάζεται περισσότερο να κρατήσει ο εκπαιδευτικός ζωηρό το ενδιαφέρον για το αντικείμενο που διδάσκει, συχνά, λειτουργώντας περισσότερο ως εμψυχωτής, κινητοποιώντας τα παιδιά να συμμετέχουν ενεργά στο μάθημα: να επαναλάβουν ορισμένες λέξεις, να απαντήσουν σε ερωτήσεις αναφέροντας τις σχετικές εμπειρίες τους, να παρατηρήσουν, να περιγράψουν… Μια τέτοια εμπλοκή με τη σχολική ύλη, απαιτεί κατάλληλη προετοιμασία του εκπαιδευτικού και συνεχή ανατροφοδότηση/ ενθάρρυνση όλων των ατόμων μέσα στην ομάδα. Αυτό σημαίνει, ότι πρέπει να εμπλέκονται εξίσου όλα τα επίπεδα των μαθητών της τάξης, συνεπώς, ο βαθμός δυσκολίας αντί να αυξάνει προοδευτικά, θα πρέπει να επανέρχεται και να ανεβαίνει εναλλάξ, ώστε να μην χάνουμε το ενδιαφέρον και τα κίνητρα των μαθητών των «πίσω θρανίων». Βέβαια, οι σύγχρονες εκπαιδευτικές μέθοδοι, θέλουν τους μαθητές να εργάζονται ομαδικά, σε μεγαλύτερα τραπέζια όπως επίσης και να εμπλουτίζουν τα μαθήματα τους με «δράσεις» και «εκπαιδευτικές επισκέψεις».

Ωστόσο, για να κάνουμε ένα καλό μάθημα, δεν είναι απαραίτητο να είμαστε σε μια διαρκή αναζήτηση «δράσεων» και «πρωτότυπων εμπειριών». Πρώτα απ’ όλα, οι μαθητές, πρέπει να νιώθουν ασφαλείς με όσα ήδη γνωρίζουν, επειδή η νέα γνώση, έχει την τάση να οικοδομείται στη βάση της προηγούμενης, δηλαδή, σε συνέχεια ή ακόμη και σε σύγκρουση με την παλιά! Αλλά και επιδιώκοντας να κάνουμε το μάθημα πιο ενδιαφέρον, αρκεί το επιπλέον υλικό, η αξιοποίηση των εμπειριών, η διατήρηση της οπτικής επαφής με όλους τους μαθητές και η εμπλοκή όλων των αισθήσεων! Ακολουθούν 10 …«εμπιστευτικές πληροφορίες»!

Δεξιότητες γραπτού λόγου: Οι 10 καλύτερες συμβουλές για εκθέσεις και εργασίες!

Ένα καλό γραπτό, αναβαθμίζει συνολικά την ποιότητα των ιδεών που θέλουμε να παρουσιάσουμε. Η παραγωγή του γραπτού λόγου, εμπλέκει συγκεκριμένες δεξιότητες και στρατηγικές, οι οποίες, σίγουρα μπορούν να διδαχθούν στα άτομα, πρώτα απ’ όλα, όμως, θα πρέπει να ξεκινήσουμε από την οργάνωση του χώρου και του χρόνου. Στη συνέχεια, αναφορικά με την οργάνωση του περιεχομένου, φαίνεται ότι υπάρχουν κάποια στάδια τα οποία είναι προαιρετικά και κάποια άλλα, που είναι πιο απαραίτητα, ειδικά στους …αρχάριους. Ας πούμε, η υποστήριξη της μνήμης με πρόχειρα σχεδιαγράμματα και σημειώματα, είναι απαραίτητη, τουλάχιστον έως ότου αναπτύξουμε αρκετά τις δεξιότητες γραφής μας. Άλλωστε, η μνήμη, αποτελεί μια γνωστική διαδικασία-κλειδί για τη γραφή: η διαχείριση των ιδεών, εμπλέκει τόσο τη βραχύχρονη μνήμη «εδώ και τώρα», όσο και τη μακρόχρονη μνήμη απ’ όπου ανασύρουμε τις σχετικές γνώσεις μας.

Ωστόσο, το πιο απαραίτητο στάδιο, απ’ όλα, τα στάδια της παραγωγής ενός γραπτού κειμένου, είναι, αυτό που επιστημονικά ονομάζεται «ενεργοποίηση της (σχετικής/ προηγούμενης) γνώσης» γύρω από το ζητούμενο και εξακολουθεί να παραμένει ένα από τα «αόρατα» βήματα της γραφής, ακριβώς επειδή αποτελεί μια προϋπόθεση, η οποία δεν αξιολογείται κατά τη βαθμολόγηση…

Στο άρθρο αυτό, έχουμε συγκεντρώσει συμβουλές που αφορούν όλα τα στάδια της παραγωγής ενός γραπτού κειμένου. Είναι γραμμένο, τόσο με γνώση όσο και με ειλικρίνεια και πιστεύω ότι, επειδή περιλαμβάνει πρακτικές οδηγίες, θα βοηθήσει αρκετά και όσους διδάσκουν γραπτή έκφραση σε μικρά παιδιά. Πιο συγκεκριμένα:

Το “role-play”/ «παιχνίδι ρόλων» και η χρήση του στην εκπαίδευση

Το «παιχνίδι ρόλων», είναι ένας διαδεδομένος τρόπος, ώστε να διαφοροποιούμε την (κλασική) διδασκαλία. Φαίνεται, ότι όλοι μας, μαθαίνουμε καλύτερα, όταν εμπλεκόμαστε σε κάποιο έργο ενεργά, σε σχέση με το να το ακούμε απλώς και να προσπαθούμε να το απομνημονεύσουμε. Αυτό συμβαίνει, επειδή, όταν εμπλεκόμαστε ενεργά σε κάτι, ανανεώνεται η προσοχή μας και μπορούμε αυτό να το ενσωματώσουμε άμεσα στις προηγούμενες γνώσεις μας, πλαισιώνοντάς το, με δικές μας σκέψεις και χρησιμοποιώντας το δικό μας λεξιλόγιο. Αλλά και ο αυθορμητισμός μας, διοχετεύεται πιο δημιουργικά σε ένα έργο το οποίο περιλαμβάνει ένα κινητικό ή έστω εν μέρει κινητικό, μέρος.

Το «παιχνίδι ρόλων», βοηθά τη μνήμη, αφού η μνήμη μας, συνδέεται με το χώρο και συνδέει τη μάθηση με ευχάριστα συναισθήματα. Μάλιστα, ακόμη κι όσοι χαρακτήρες, μοιάζουν πιο δύσκολοι να «ξεκουμπωθούν», με τις κατάλληλες τεχνικές και ρυθμίσεις του χώρου, μπορούν να μάθουν να πειραματίζονται και να εκφράζονται ελεύθερα. Επιπροσθέτως, δεν χρειάζεται να παρουσιαστεί κάποια «υπερπαραγωγή» για να κάνουμε λόγο για «παιχνίδι ρόλων», αφού τις περισσότερες φορές, οι κινήσεις μας είναι συμβολικές, σύντομες, ακόμη και στατικές! Αυτό που έχει, τελικά, σημασία, είναι η ενεργοποίηση και η εμπλοκή των αισθήσεων και της (δημιουργικής) σκέψης…

Για να δούμε όμως, με ποιους τρόπους γίνεται αυτό, μέσω του “role play”:

Κινητοποιώντας τα σύγχρονα παιδιά στην ανάγνωση βιβλίων: μέρος δεύτερο, ιδέες κι εμπειρίες από τη συμμετοχή σε δράσεις φιλαναγνωσίας

Το τριήμερο 5-7/4, συμμετείχα εθελοντικά στις δράσεις φιλαναγνωσίας της κυρίας Μαρίας Αναστασίου, υπεύθυνης της Βιβλιοθήκης Καθενών, στα πλαίσια της συμμετοχής της βιβλιοθήκης στο εκπαιδευτικό και πολιτιστικό πρόγραμμα "Συλλέγω Εμπειρίες" (Ταξίδι προς το κέντρο πολιτισμού "Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος"). 

Μάλιστα, η δράση της 5ης Απριλίου, πραγματοποιήθηκε στο χώρο του ΚΕ.Φ.Ι.ΑΠ., με τη συνεργασία καλλιτεχνών και εθελοντών της ομάδας δημιουργικής απασχόλησης του Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων. 

Σε αυτές τις δράσεις, συλλέξαμε όλοι εμπειρίες, μικροί και μεγάλοι: εμπειρίες αισθητηριακές, εμπειρίες συνεργασίας και εμπειρίες έμπνευσης και δημιουργικότητας, αφού η φιλοσοφία των δράσεων αυτών αφορά τη σύνδεση συγκεκριμένων αναγνωσμάτων με εμπειρίες, μέσα από τη δημιουργία πλαισίων όπου όλα τα παιδιά μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους αλλά και να συνδυάσουν την ανάγνωση των βιβλίων και με νέες, ομαδικές, θετικές εμπειρίες...

Κινητοποιώντας τα "σύγχρονα" παιδιά στην "παραδοσιακή" ανάγνωση και γραφή (μέρος πρώτο)

"Όταν θέλεις πολύ να επικοινωνήσεις τις ιδέες σου και πιστεύεις στη δύναμη της (ειλικρινούς, φυσικής) αλληλεπίδρασης, συνεχώς αναζητάς τρόπους να ξεπερνάς τον εαυτό σου...

Αναζητώντας κάτι παραπάνω από την τυπική επικοινωνία με τα παιδιά, η εμπειρία μου, εμψυχώνοντας ομάδες (αλλά και ειδικές ομάδες ατόμων με αναπηρίες), με προκάλεσε αρκετές φορές σε σχέση με το εάν θα μπορούσα τελικά να γίνω ..."πιο ενδιαφέρουσα" από μια ...ηλεκτρονική συσκευή! 

Πρώτα απ' όλα όμως, ως "ενήλικος/-η" ή/ και ως "επιστήμονας" , που θέλεις πραγματικά να σε ακούσουν τα παιδιά, πρέπει να "κατέβεις" από το "βάθρο" σου: 

Να βλέπουμε τα παιδιά εξατομικευμένα. Αλλά ...πόσο εξατομικευμένα; (Μερικές απαντήσεις μέσα από την πράξη*)

Το να βλέπουμε τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των παιδιών εξατομικευμένα, ως ξεχωριστές δηλαδή προσωπικότητες, είναι ένα στοιχείο που προστίθεται ώστε να καλύψει τα "κενά" των "παραδοσιακών" εκπαιδευτικών συστημάτων. Το σύγχρονο σχολείο, στοχεύει τελικά στη γενική προκοπή όλων των μαθητών, με έμφαση στην κοινωνική ένταξη τους. Πρόκειται γι' αυτό που αποκαλούμε με τον κλασικό όρο "αγωγή" και το οποίο έχει ως στόχο να κάνει τα άτομα "αυτόνομα, υπεύθυνα και καλά". Αυτή η συνολική καλλιέργεια, περιέχει το ξεδίπλωμα όλων των θετικών πτυχών της προσωπικότητας των ανηλίκων, αφού ενθαρρύνεται, τελικά, η "διαφορετικότητα". Αυτός όμως ο στόχος, δύναται να επιτευχθεί με την παραγωγή των κατάλληλων συνθηκών και δίνοντας περισσότερο έμφαση στο βίωμα της "ομάδας" και της "κοινότητας". Η παιδαγωγική λοιπόν, αποτελώντας μια από τις σύγχρονες επιστήμες, χρησιμοποιεί τα συμπεράσματα των επιστημών του ανθρώπου σε συνδυασμό με τις θεωρίες της μάθησης, ώστε να παρέχει ολοκληρωμένη εκπαίδευση στα νεαρά μέλη της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικοποίησης τους και της ηθικής τους ανάπτυξης.

Αναφερόμαστε όμως στο άρθρο αυτό, στις εκπαιδευτικές διαδικασίες που πραγματοποιούνται κατεξοχήν στα δομημένα πλαίσια κοινωνικοποίησης, στα σχολικά δηλαδή περιβάλλοντα, κι αυτό επειδή στην οικογένεια, η εξατομικευμένη φροντίδα προκύπτει πιο "φυσικά" και "αυθόρμητα", δηλαδή ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, τη θέση του στην οικογένεια, το ταμπεραμέντο του, τις πεποιθήσεις των γονέων και τους γονεϊκούς τύπους... Με ανάλογο τρόπο, επιλύονται εντός της οικογένειας, τα μικρά "προβλήματα" που μπορεί να υπάρξουν σε κάποιο στάδιο της ανάπτυξης, με περισσότερη ή λιγότερη βοήθεια από ειδικούς, εντός κι εκτός εισαγωγικών... Στην οικογένεια όμως, αυτή η προσπάθεια, δεν συστηματοποιείται ούτε αξιολογείται, επομένως θα ήταν πολύ διαφορετικός ο τρόπος με τον οποίο θα δίναμε κατευθύνσεις σχετικά με τα μοντέλα επικοινωνίας και την οριοθέτηση (επειδή η οριοθέτηση είναι η άλλη πλευρά αυτής της "ελαστικότητας" που παρουσιάζουμε εδώ), των παιδιών.

Εξακολουθούν να υπάρχουν ωστόσο, τα εξής κοινά, "αντικειμενικά" στοιχεία: ότι τα παιδιά δεν είναι ολοκληρωμένες, αλλά "υπό διαμόρφωση" προσωπικότητες και ο ενήλικος είναι τελικά ο υπεύθυνος των αποφάσεων για λογαριασμό τους, παρόλο που λαμβάνει υπόψη τη γνώμη τους, αλλά και ότι, παρόλο που ζουν και στη δική τους (παράλληλη) "κοινωνία", θα πρέπει μελλοντικά να επικοινωνούν σύμφωνα με τους κώδικες που μοιραζόμαστε όλοι, ότι οι βάσεις της συνεργασίας που μπορούμε να εξασφαλίσουμε από τα παιδιά είναι ανάλογες με την ηλικία τους και ότι, οι απαιτήσεις μας σχετικά με τα θέματα των κανόνων, θα πρέπει να είναι αντιστρόφως ανάλογες με την ηλικία τους (δηλαδή, στις μικρές ηλικίες μπαίνουν οι απόλυτοι κανόνες και η διαδικασία αυτή είναι αναγκαστικά ετερόνομη, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες, οι κανόνες ερμηνεύονται ως κανόνες που διέπουν τις διαπροσωπικές σχέσεις, είναι επομένως πιο σχετικοί...)

Κάνοντας λοιπόν λόγο για (συστηματικά) εξατομικευμένες προσεγγίσεις, εννοούμε ότι, με τον ίδιο τρόπο που ο μαθητής αξιολογείται, δηλαδή με βάση τις ατομικές του επιδόσεις και με σκοπό να καταστήσουμε εμφανείς τις ενδεχόμενες "αδυναμίες" του και να συμβολίσουμε την ατομική πρόοδο του για τη βελτίωσή τους, ανάλογα θα πρέπει να σχεδιάζουμε (και να αξιολογούμε) τις παρεμβάσεις μας ως ειδικών, ώστε να προσφέρουμε ξεχωριστή φροντίδα, σε όλα τα επίπεδα, στη διδασκαλία.
Επιπροσθέτως, οι ειδικοί ψυχολόγοι και κοινωνικοί λειτουργοί που συνεργάζονται με σχολεία, αυτού του είδους τη διαμεσολάβηση επιδιώκουν, δηλαδή την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ παιδιών και ενηλίκων, προσπαθώντας να επιστήσουν την προσοχή των εκπαιδευτικών, όχι μόνο στα μαθησιακά θέματα αλλά και σε επιπλέον ανάγκες, ψυχολογικές ή/και συναισθηματικές, κοινωνικές κτλ.. Μάλιστα, τα μοντέλα που στοχεύουν στην εφαρμογή ειδικών παρεμβάσεων, θέτουν νέα πρότυπα όσον αφορά τη συνεργασία, την εγγύτητα και την ενεργητική ακρόαση, τα οποία δεν περιορίζονται σε κάθετο επίπεδο, αλλά προωθούν την ισότιμη σχέση μεταξύ ενηλίκων κι ανηλίκων όντας, σε αρκετές περιπτώσεις, μαθητοκεντρικά.

Όμως, πόσο πρέπει να προχωρά αυτή η ανάλυση, ώστε να διατηρούμε τις ισορροπίες;

"Έχω το χέρι μου κάτω από το δικό σου", σημαίνει...

...σημαίνει ότι μαθαίνουμε μαζί πράγματα και μοιραζόμαστε τη χαρά της ανακάλυψης...

...σημαίνει ότι μου δείχνεις εσύ πού θα ήθελες να πάμε...

...σημαίνει ότι κοιταζόμαστε πάντοτε στα μάτια...

...σημαίνει ότι νιώθω ό,τι νιώθεις...

...σημαίνει ότι γνωρίζω τι σημαίνει για σένα να μπορείς να...

...σημαίνει ότι σε αντιλαμβάνομαι και σε αποδέχομαι όταν μου βάζεις τα όρια σου...

...σημαίνει ότι χρειαζόμαστε χρόνο κι αυτόν το χρόνο τον διαθέτουμε ευχαρίστως κι οι δυο...

...σημαίνει ότι θα φτιάξω μια ομάδα για σένα, 

για να σε αγκαλιάζουμε και να σε στηρίζουμε καλύτερα...

Σε μερικές σχέσεις, ίσως είναι κάπως διαφορετικό, το να κάνουμε μαζί, αυτά που συνήθως θεωρούνται ως "απλά πράγματα"...

Σε αυτές τις σχέσεις όμως, ίσως είναι ακόμη πιο εύκολο να καλύψουμε τα "κενά" με μια αγκαλιά...

Κι ίσως είναι πιο σαφή αυτά που ζητάνε από σένα τα μάτια που κοιτάζεις...

Σε μερικές σχέσεις χρειάζονται περισσότερες ή και πολύ περισσότερες προσπάθειες...

Αλλά είναι μεγαλύτερη η χαρά της επιτυχίας...

Κι ό,τι δεν λέμε, μπορεί να το πει η μουσική, η παρέα μας, οι εκφράσεις του προσώπου μας...

Τελικά, θα έχω το χέρι μου κάτω από το δικό σου και για να σου θυμίζω την υπόσχεση μου: 

σημαίνει ότι είμαι παρών, ότι μπορώ  κι εγώ να δω με τα μάτια σου, ότι δεν θα σου ζητήσω να προσαρμοστείς σε μια "κανονικότητα" που ορίζεται "απ' έξω", αλλά θα φροντίσω να βρω πολλούς τρόπους ώστε να αξιοποιήσουμε τη σχέση μας και τα μέσα που έχουμε στη διάθεσή μας, προκειμένου να έχει για όλους μας ένα κοινό + ένα ξεχωριστό νόημα 

ο χρόνος που περνάμε μαζί... 

Όσοι έχουν εργαστεί με Άτομα με Αναπηρία, ξέρουν καλά τι σημαίνει 

το να έχω το χέρι μου κάτω από το δικό σου...

Ωστόσο, σε όλες τις ανθρώπινες σχέσεις είναι πολύτιμο να έχεις ένα χέρι κάτω από το δικό σου...

Επειδή σε όλες τις σχέσεις, μαθαίνει ο ένας από τον άλλο...

Τόσο, που δεν έχει σημασία ποιος οδηγεί ποιον...

Χ. Κ.

Ανάγκες με διαφορετικές Αποχρώσεις

Οι σύγχρονες εξελίξεις και η διάδοσή τους, έχουν θέσει νέα στάνταρντς και για τον κόσμο της αναπηρίας. Με κριτήριο την επίτευξη καλύτερης ποιότητας ζωής και έχοντας επίγνωση της σπουδαιότητας της μαθησιακής διαφοράς, αναζητούμε συνεχώς καλύτερες εναλλακτικές για την αξιοποίηση των δυνατοτήτων των ατόμων, μέσω της καλύτερης ρύθμισης του χώρου και των βοηθητικών υλικών και μέσων, πάντοτε με κέντρο το κάθε άτομο ξεχωριστά, δημιουργώντας συμμαχίες συνεργασίας και προσφοράς στο περιβάλλον του. Το άρθρο που ακολουθεί, έχει γραφτεί στα πλαίσια μιας ξεχωριστής συνεργασίας, του Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων, του ΚΕ.Φ.Ι.ΑΠ. Γ.Ν. Χαλκίδας και των εθελοντών του Νοσοκομείου Χαλκίδος και του Δήμου. *Από τη θέση αυτή, ευχαριστώ θερμά τον κύριο Πέτρο Ορφανό, Σχολικό Σύμβουλο, συγγραφέα και ειδικό σε θέματα πολυαναπηριών, ο οποίος, από την πρώτη στιγμή, στήριξε ενεργά την πρωτοβουλία των εργαστηρίων Δημιουργικής Απασχόλησης του Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων στο χώρο του ΚΕ.Φ.Ι.ΑΠ.

Επειδή ο άνθρωπος με αναπηρία είναι πρώτα απ΄ όλα άνθρωπος, είναι προφανές ότι, οι σύγχρονες εξελίξεις και η χρήση τους για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, τείνουν να καθιερώσουν νέα στάνταρντς και για τον κόσμο της αναπηρίας. 

Πιο συγκεκριμένα, η ραγδαία τεχνολογική ανάπτυξη, η ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης, η μετεξέλιξη της βιομηχανικής κοινωνίας σε κοινωνία της γνώσης (και της δια βίου μάθησης) και το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, το οποίο συμβάλλει στη διάδοση των σύγχρονων τάσεων διεθνώς, έχουν οδηγήσει στο σχεδιασμό και την εφαρμογή συγκεκριμένων παρεμβάσεων ως μέτρων αντιστάθμισης και απαιτούν από τους επίσημους φορείς της ελληνικής κοινωνίας, την επιτυχή σύνδεση τους με την καθημερινή πρακτική, τις εμπειρίες, τα προβλήματα και τα ενδιαφέροντα των εκπαιδευτών των Ατόμων με Αναπηρία, στοχεύοντας, διαρκώς, σε ανώτερα επίπεδα ποιότητας ζωής. Μια ποιότητα, που εύκολα μπορεί να οικοδομήσει τις βάσεις της πάνω στην ενσυναίσθηση (δηλαδή τη συναισθηματική κατανόηση) των ατομικών διαφορών και στην αντιμετώπιση του προβλήματος ως "πρόκληση" στην επιστημονικότητα του εκπαιδευτή, ως προς την ανίχνευση των ικανοτήτων των Ατόμων με Αναπηρία. Εκεί δηλαδή, που οι άλλοι θα συναντούσαν όρια κι εμπόδια, ο εκπαιδευτής Ατόμων με Αναπηρία εντοπίζει "προκλήσεις", που αναζητούν νέες απαντήσεις κι εναλλακτικές όπως, καλύτερη ρύθμιση χώρων, επιλογή βοηθητικού υλικού και βελτίωση της επικοινωνίας και της συναισθηματικής κατανόησης. 

Συμπληρωματικά, θα λέγαμε ότι οι "ατομικές διαφορές", ενδέχεται να γίνονται αντιληπτές είτε ως "αδύνατα" σημεία, τα οποία τα άτομα μπορούν να αναπτύξουν περισσότερο, ώστε να γίνουν περισσότερο "ανθεκτικά" στις καθημερινές προκλήσεις και τα καθημερινά άγχη, είτε ως "δυνατά σημεία", δηλαδή τομείς στους οποίους τα άτομα έχουν ιδιαίτερη "κλίση" και τους οποίους μπορούμε να αναπτύξουμε, θέτοντας έτσι τις βάσεις της εξειδίκευσης και της αυτονομίας. Συνεπώς, οι ατομικές διαφορές, είναι νομίσματα με δυο όψεις, ωστόσο, ως εκπαιδευτές Ατόμων με Αναπηρία, προτιμούμε να αξιοποιούμε τη θετική πλευρά. Οι παρεμβάσεις μας, ξεκινούν από τα δυνατά σημεία που εντοπίζουμε, χωρίς να ακολουθούμε το μοντέλο διάγνωση-παρέμβαση, αλλά, μέσα από την πρακτική, ψάχνουμε για τις ικανότητες κι όχι για αδυναμίες, θέτοντας ρεαλιστικούς και πραγματοποιήσιμους στόχους, υπό τον εξής όρο: εάν οι ικανότητες του ατόμου με άριστα το 10 είναι 4, τότε η παρέμβαση δραστηριοτήτων είναι καλό να ξεκινάει από το 3...

Γιατί αξίζει να επιμείνουμε στη διδασκαλία της γραφής και πώς θα βοηθήσουμε τα παιδιά στις δυσκολίες τους σχετικά με το γραπτό λόγο;

Οι δεξιότητες γραφής είναι βασικές, όχι μόνο για τη βελτίωση της επίδοσης των παιδιών στο σχολείο, διότι η γραφή έχει χαρακτηριστεί ως η «ακρογωνιαία λίθος της μάθησης», αλλά και επειδή, ως ικανότητα έκφρασης των ιδεών και αποτελεσματικής επικοινωνίας, είναι «ωφέλιμη για τα άτομα και σε ψυχολογικό επίπεδο*». Πιο συγκεκριμένα, όπως μπορούμε εύκολα να συμπεράνουμε, τα άτομα που έχουν επαρκείς (και πάνω από το μέσο όρο) δεξιότητες γραφής, έχουν περισσότερη αυτοπεποίθηση και είναι σε θέση να διαχειριστούν τις γνώσεις τους (δηλαδή να σκεφτούν κριτικά, να κατανοήσουν και να επιλύσουν πολύπλοκα προβλήματα) και να τις δείξουν.

Η μελέτη της γραφής, έχει δείξει ότι πρόκειται για μια δεξιότητα, ή καλύτερα, ένα σύνολο δεξιοτήτων, που μπορούν να βελτιωθούν με τη διδασκαλία «στρατηγικών».

Μια "αδομητη" διδασκαλία...

Πώς γίνεται να διδασκουμε με συστηματικο τρόπο, διατηρώντας παράλληλα αμειωτο το ενδιαφέρον των ακροατων, ιδιαίτερα οταν πρόκειται για παιδιά;

Ο καθένας επιστρατευει διαφορετικες μεθόδους `η συνδυασμούς μεθόδων ανάλογα με τις απόψεις του σχετικά με το ποιες, τελικα, λειτουργούν στην πραξη. Σε κάθε περίπτωση, τα συγχρονα επιστημονικά δεδομένα, προτείνουν το συνδυασμό μεθοδων: ατομικη με ομαδική εργασία, εργασίες ανοικτων και κλειστων απαντησεων, παρακολουθηση οπτικοακουστικου υλικου, βιωματικα έργα...

Ωστοσο, υπαρχει κι ενας διαφορετικός, λιγακι πιο "αδομητος" τρόπος,  ο οποιος "φρεσκαρει", κατά τη γνώμη μου, τόσο τη σχεση μας με το ακροατήριο, όσο και το ενδιαφέρον για το αντικείμενο διδασκαλίας.