Επιστροφή στα σχολεία χωρίς άγχος!

Μετά από τις καλοκαιρινές διακοπές, η επιστροφή στα σχολεία και στη φθινοπωρινή ρουτίνα συχνά περιλαμβάνουν αισθήματα άγχους για τα παιδιά και τους γονείς.

Το άγχος, μπορεί να αφορά συγκεκριμένα θέματα όπως:

·        το διάβασμα και τις σχολικές υποχρεώσεις,

·        τις μεταβάσεις σε νέα εκπαιδευτική βαθμίδα ή/ και τις αλλαγές σχολικών περιβαλλόντων,

·        τα τεστ και τις εξετάσεις

ή να είναι γενικότερο άγχος.

Σε κάθε περίπτωση, οι γονείς, ως «συνεργάτες» των παιδιών σε μια ευχάριστη καθημερινότητα χωρίς άγχος, καλό θα είναι να έχουν υπόψη τους ότι το κάθε παιδί έχει διαφορετικό τρόπο να εκδηλώνει το άγχος του και να βρίσκονται με διακριτικό τρόπο σε εγρήγορση σε όλη τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.

Η παρακάτω λίστα, ίσως βοηθήσει τους γονείς να μειώσουν το άγχος της επιστροφής στο σχολείο με πρακτικά βήματα:

1.       Σχεδιασμός αρεστών ρουτινών που βοηθούν τα παιδιά στο έγκαιρο ξύπνημα και στην τήρηση των ωραρίων του σχολείου,

2.       Γνωριμία με τα πρόσωπα του σχολείου και εξοικείωση με το νέο χώρο για τα «πρωτάκια»,

3.       Ενημέρωση του ιατρικού ιστορικού των μαθητών π.χ. σε περίπτωση κάποιας ευαισθησίας ή αλλεργιών,

4.       Παρακολούθηση των εκδηλώσεων του σχολείου,

5.       Ενημέρωση για τα ωράρια συναντήσεων εκπαιδευτικών και γονέων,

6.       Καταγραφή των αιτιών άγχους των παιδιών και συζήτηση με τον εκπαιδευτικό και το εξειδικευμένο προσωπικό του σχολείου,

7.       Καταγραφή θεμάτων που συζητήθηκαν με τους εκπαιδευτικούς για την παρακολούθηση της προόδου των παιδιών,

8.       Αποφυγή της κοπώσεως για καλύτερη συγκέντρωση στη μελέτη,

9.       Δημιουργία ενός ελκυστικού «κουτιού μελέτης», όπου θα παραμένουν μαζεμένα όλα τα απαραίτητα πράγματα για το καθημερινό διάβασμα,

10.  Επιλογή ευχάριστων και κατάλληλων για την ηλικία εξωσχολικών δραστηριοτήτων χωρίς να υποτιμάται η ανάγκη των παιδιών και για ελεύθερο-αδόμητο χρόνο.

Το άγχος αποτελεί μια μόνο όψη της σχολικής ζωής. Ως ενήλικοι, συχνά νοσταλγούμε τη μοναδική ξεγνοιασιά των σχολικών χρόνων, η οποία περιλαμβάνει μια ποικιλία ευχάριστων συναισθημάτων, αστείες εμπειρίες από την αλληλεπίδραση με φίλους και υπερηφάνεια για τα μικρά και μεγάλα επιτεύγματά μας…

Εύχομαι καλό Φθινόπωρο και καλή σχολική χρονιά σε όλους!

Σε κάθε περίπτωση, ο καλύτερος τρόπος για να κρατάμε μακριά ό,τι μας προβληματίζει, είναι να οργανώνουμε μια ιδιαίτερη στιγμή γι’ αυτό… Πριν επιστρέψουμε, λοιπόν, στην καθημερινή προσπάθεια, μας αξίζει μια γιορτή!

Χ. Κ. 

Η σημασία των οπτικών μηνυμάτων στην καλή ψυχολογία

Συχνά, υποτιμούμε το ρόλο που έχουν τα εξωτερικά, οπτικά ερεθίσματα σε αυτό που νιώθουμε «μέσα μας». 

Μάλλον αποδίδουμε το άγχος και την αρνητική μας διάθεση σε «εσωτερικά αίτια», σε χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, σε γεγονότα του παρελθόντος ή του μέλλοντος, αλλά πιο σπάνια, πιστεύω ότι είμαστε σε θέση να αποτιμήσουμε τη σημασία των «ενδείξεων» του χώρου σε αυτά που νιώθουμε… Φαίνεται, όμως, ότι, ορισμένες ενδείξεις του περιβάλλοντος, μπορούν να λειτουργήσουν ως «μηνύματα» και να επηρεάσουν τα συναισθήματα και τη διάθεσή μας με θετικό ή αρνητικό τρόπο. Για παράδειγμα, ένα θετικό οπτικό μήνυμα, μπορεί να είναι μια χαλαρή στιγμή σε έναν όμορφο χώρο, ενώ ένα αρνητικό οπτικό μήνυμα δεν σημαίνει απαραιτήτως το μήνυμα μιας «άμεσης απειλής», αλλά θα μπορούσε να είναι απλά ένα εγκαταλειμμένο μέρος, με εμφανή τα σημάδια παρακμής…

Στην πραγματικότητα, ο καθένας, έχει ένα μοναδικό τρόπο με τον οποίο «φιλτράρει» τα ερεθίσματα που προσλαμβάνει και αποκτούν νόημα γι΄ αυτόν. Και κάθε στιγμή, νιώθουμε ταυτόχρονα πολλά συναισθήματα... Τα συναισθήματα αυτά, περιλαμβάνουν σωματικές, πρωτίστως, αντιδράσεις που διαρκούν λίγο ή περισσότερο (οι αιτίες τους μπορούν να γίνονται αντιληπτές ή όχι και είμαστε σε θέση να αποτιμήσουμε το μέγεθος της σωματικής διέγερσης σε αναλογία με το ερέθισμα που το προκάλεσε), ενώ η διάθεση είναι μια πιο γενική κατάσταση που μπορεί να διαρκεί για μερικές ημέρες.

Πώς, όμως, τα οπτικά, «εξωτερικά μηνύματα», επιδρούν στα συναισθήματα;

Σαν χορός...

Μετά τη βροχή, βγαίνει πάντα το ουράνιο τόξο…

Ο κουραστικός χειμώνας, φτάνει στο τέλος του μετά από αυτόν το μήνα… Για όσους από εμάς που παραλίγο να θυμίσουμε -για λίγο- την «κακή γριά» του παραμυθιού, η οποία έλεγε τα χειρότερα λόγια για όλους τους μήνες του χρόνου, ο ήλιος και το ουράνιο τόξο θα επιβεβαιώσουν και πάλι την υπόσχεση, την ελπίδα…

Να βγείτε να περπατήσετε… Τα περισσότερα συμπτώματα άγχους, εντείνονται επειδή δεν παρακολουθούμε τη φύση, επειδή δεν χαιρόμαστε τον αέρα και τον ήλιο, επειδή δεν χαιρόμαστε τα καθημερινά θαύματα, επειδή δεν γνωρίζουμε από κοντά την πόλη μας, το ρυθμό και τα πρόσωπά της, επειδή κάνουμε τις καθημερινές διαδρομές μας πίσω από τζάμια…

Η ζωή είναι σαν χορός…

Χορέψτε σαν να ζωγραφίζουν κάτω τα πόδια σας, με κάθε βήμα που κάνετε…

Όλα τα βήματα, δεν χρειάζεται να είναι ίδια…

Άλλα είναι πιο μεγάλα, άλλα είναι πιο μικρά, άλλα μισά, άλλα γρήγορα, άλλα αργά, άλλα αδέξια, άλλα χοροπηδητά, άλλα πιο «βαριά»…

Δεν χρειάζεται να αναλύσουμε, να προβλέψουμε, να κρίνουμε τα πάντα…

Απλά να αφεθούμε στο «χορό»…

Ο μήνας ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ, στο ιστολόγιό μας, είναι αφιερωμένος στη διασκέδαση και σε όλα αυτά που θα προετοιμαστούμε να ξεκινήσουμε να (ξανα)κάνουμε τη φετινή άνοιξη…

Καλό μήνα!

Χ. Κ.

Πράξεις VS σκέψεις, μέρος πρώτο: "ασπίδες στο άγχος"

Η ζωή είναι... ένα εργαστήριο...

Το να νιώθουμε καλά, εξαρτάται από τους παράγοντες που μας επιτρέπουν να κάνουμε αυτά που "πρέπει" και αυτά που επιθυμούμε αλλά και από τους παράγοντες που μας παρεμποδίζουν από το να κάνουμε όλα αυτά που μας επιτρέπουν να είμαστε οι εαυτοί μας. Γενικά, όμως, η ζωή, είναι πράξεις! Είναι σαν ένα εργαστήριο, όπου μαθαίνεις τα πάντα με την πρακτική και είσαι αυτό που θέλεις να είσαι, επειδή το επιβεβαιώνεις, με τις ανάλογες πράξεις, καθημερινά.

Οι πράξεις, κατά τη γνώμη μου, αποτελούν και ιδανικές "ασπίδες" απέναντι στις αρνητικές σκέψεις, όπου, ως "αρνητικές σκέψεις", ορίζω, το "αναμάσημα" αμφιβολιών που αφορούν την αυτοπεποίθηση, το "αίσθημα κενού" ή το αίσθημα ότι "δεν υπάρχει νόημα" και τις απαισιόδοξες σκέψεις γενικότερα. 
Συχνά, το άγχος, εκφράζεται με απροσδιόριστους φόβους για το μέλλον που. εάν παρατηρήσουμε καλύτερα, περιέχουν δυσλειτουργικά σκεπτικά, όπως, ότι δεν θα τα καταφέρουμε καλά σε κάτι και σκέψεις ότι οι άλλοι μας απορρίπτουν ή δεν μας στηρίζουν. Τέτοιους είδους σκέψεις, όμως, έχουν παρατηρηθεί και σε ορισμένες περιπτώσεις κατάθλιψης.

Ποιες θα μπορούσαν να είναι οι πράξεις που λειτουργούν προληπτικά ή αλλιώς ως "ασπίδες";

10 Οκτωβρίου, Ημέρα για την Ψυχική Υγεία "Τι μπορούμε να προσφέρουμε σε όλα τα άτομα ώστε να είναι και να νιώθουν καλά;"

Κάθε Παγκόσμια Ημέρα, δεν είναι, βέβαια, η μόνη μέρα του χρόνου την οποία "θυμόμαστε" το θέμα που προτείνεται... Ωστόσο, είναι μια μέρα, που μας δίνει την αφορμή, να δούμε μια διαφορετική "απόχρωση" του κάθε θέματος και να προσθέσουμε ένα επιπλέον "νόημα" σε αυτό... Όλες μαζί οι αποχρώσεις, που προτείνονται, συνθέτουν, τελικά, την αλήθεια, σχετικά με το νόημα της κάθε "ειδικής" ημέρας...

10 Οκτωβρίου-"Παγκόσμια Ημέρα για την Ψυχική Υγεία"

...Υπάρχουν, άραγε, κάποια πράγματα που μπορούν να έχουν σημαντική αξία για όλα τα άτομα και αυτά να μπορούμε να τους τα προσφέρουμε ως "ειδικοί", ώστε και να είναι και να νιώθουν καλά;

Ένα μέρος του ρόλου του ψυχολόγου, είναι οι δράσεις για την προώθηση του επαγγέλματός μας και στοχεύει στην καλύτερη γνωριμία του αντικειμένου και την άμβλυνση των παλαιών προκαταλήψεων σχετικά με τα θέματα ψυχικής υγείας. Αυτό το μέρος, αφορά, κυρίως, τα δικαιώματα των ατόμων σε σχέση με τα θέματα που αφορούν τα πρότυπα για την ψυχική υγεία. Θέλω να πω, πρώτα απ' όλα, ότι ΟΛΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΙΔΙΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΤΙΣ ΧΑΡΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ, δεδομένου ότι και η κατάθλιψη και οι άλλες διαταραχές της ψυχικής υγείας, είναι διαχειρίσιμες και επιδέχονται θεραπεία, αρκεί τα ίδια τα άτομα να ενδυναμωθούν και να διεκδικήσουν το καλύτερο!
Κάνοντας, λοιπόν, μια απόπειρα να διατυπώσουμε μερικές προτάσεις, σχετικά τα πράγματα που έχουν αξία, κρίνω ότι είναι απαραίτητο, να κάνουμε, προηγουμένως, αναφορά σε τρεις συγκεκριμένες προϋποθέσεις: πρώτον, ότι οι βασικές ανάγκες των ατόμων θα πρέπει να είναι καλυμμένες, ώστε αυτά να μπορούν να είναι υπεύθυνα, αυτόνομα, καλά και δημιουργικά, δεύτερον, ότι η "καλή ψυχική υγεία", δεν αναφέρεται ούτε στην ομοιομορφία, ούτε σε ένα και μόνο "πρότυπο", αλλά μπορεί να επιτευχθεί με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους και τρίτον, ότι και οι ειδικοί της ψυχικής υγείας, θα πρέπει να γνωρίζουμε καλά τα όρια στα οποία κινούμαστε, λαμβάνοντας υπόψη, ότι τα άτομα, έχουν, σε διαφορετικό βαθμό, ορισμένες ανώτερες πνευματικές ανάγκες, τις οποίες, δεν μπορούμε μόνοι μας, ως σύμβουλοι, να τις καλύψουμε πλήρως, εάν δεν τα ενθαρρύνουμε να συνάπτουν βαθύτερες κι όχι μόνο "επιφανειακές" (κοινωνικές) σχέσεις και να επιδιώκουν, ενεργά, την πνευματική τους καλλιέργεια...

Ας δούμε λοιπόν, μερικά από αυτά που, ως ειδικοί, μπορούμε να προσφέρουμε σε όλα τα άτομα:

Ταυτότητα και "σημεία αναφοράς"

Τα θέματα της ταυτότητας, δεν περιορίζονται στο "εγώ", αφού σχετίζονται με τη "μνήμη", τη "συνέχεια" και το "ανήκειν". Τα άτομα, ανακαλύπτοντας "νέες" διαστάσεις των ταυτοτήτων τους ή βλέποντας τις υπάρχουσες από διαφορετικές πλευρές, αποκτούν "γερές βάσεις" και αυτοπεποίθηση. Αυτή η διαδικασία είναι, κατά κύριο λόγο, θετική/ προσθετική κι όχι αρνητική/ απορριπτική.

Προσωπικοί στόχοι και νοήματα στα διαφορετικά στάδια της ανάπτυξης

Ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης το οποίο διέρχονται, τα άτομα, αντιμετωπίζουν διαφορετικά ερωτηματικά και προτεραιότητες. Επιλύοντας τέτοιους είδους ζητήματα εντός υποβοηθητικών/ συμβουλευτικών σχέσεων, έχουν νέες ευκαιρίες να καλύψουν κενά προηγούμενων σταδίων, να επαναδιαπραγματευτούν και να επιλύσουν προβληματικές καταστάσεις και να ανακαλύψουν τα ξεχωριστά νοήματα κάθε σταδίου της ζωής, νιώθοντας "προσανατολισμένα" στους στόχους τους και "πλήρη".

Εξωτερίκευση των "κρυμμένων" προσόντων

Αυτό είναι το "θαυμαστό" αποτέλεσμα της αποδοχής άνευ όρων (κι όχι "άνευ ...ορίων"): ιδιαίτερα δουλεύοντας στην ειδική αγωγή, γνωρίζουμε με βεβαιότητα, ότι τα κρυμμένα προσόντα όλων των ατόμων, αποκαλύπτονται και ενισχύονται όταν τα αποδεχόμαστε ως συνολικές, ξεχωριστές προσωπικότητες χωρίς να κάνουμε κριτικές και συγκρίσεις, δηλαδή όταν δημιουργούμε ασφαλή πλαίσια έκφρασης και αλληλεπίδρασης. 

Διαχείριση του άγχους

Το θέμα δεν είναι τα άτομα να μην έχουν καθόλου άγχος. Το άγχος, είναι ένα χαρακτηριστικό της καθημερινότητάς μας, ένας φυσιολογικός μηχανισμός εγρήγορσης, ας πούμε... Το θέμα είναι, τα άτομα να μπορούν να ανταπεξέρχονται ικανοποιητικά, διατηρώντας σε ισορροπία, τα καθημερινά επίπεδα άγχους και χωρίς να προδιατίθενται αρνητικά απέναντι στις μικροχαρές της ζωής.

Υποστηρικτικοί περίγυροι ή "συμμαχίες"

Η επίτευξη όλων των στόχων, εξαρτώνται από την καλή, ομαδική, δουλειά. Έτσι είναι και η περίπτωση της ψυχικής υγείας: στις περιπτώσεις εκείνες που έχουμε αιτήματα που χρειάζονται περισσότερη προσοχή, θα πρέπει να δημιουργήσουμε πιο προσεκτικά τους υποστηρικτικούς περίγυρους... 

Συναισθηματική κατανόηση

Ή αλλιώς, να νιώθουμε τα "σωστά" συναισθήματα στις "σωστές" δόσεις. Μάλιστα, η συναισθηματική κατανόηση, συμπεριλαμβάνει και την επίγνωση του πώς η συναισθηματική μας κατάσταση ενδέχεται να επηρεάζει την κριτική μας ικανότητα και γενικότερα τις σκέψεις μας.

Ενθάρρυνση και πίστη

Η πίστη, είναι ένα απαραίτητο, για την αισιοδοξία, στοιχείο, ωστόσο, φαίνεται ότι βρίσκεται ένα επίπεδο πιο πάνω από τις σκέψεις, τους στόχους και τις συμπεριφορές των ατόμων, αφού πηγάζει από "μέσα": πέρα από τις εξωτερικές πηγές στήριξης, οι οποίες είναι οπωσδήποτε πολύ χρήσιμες, τα άτομα, σιγά-σιγά, ανακαλύπτουν ταυτόχρονα με τα νοήματα του κάθε αναπτυξιακού σταδίου και νέες πηγές αυτοπεποίθησης και ενθάρρυνσης, ακόμη και μέσα τα δυσάρεστα γεγονότα της ζωής. 

Αυτή η πνευματικότητα, που σχετίζεται άμεσα με την πίστη, είναι το χαρακτηριστικό που μετουσιώνει τον "αγώνα" σε "ελπίδα", σαν ένα νόμισμα με δυο όψεις (άλλωστε, στις στατιστικές των μεγάλων αριθμών, δεν μπορούμε, τελικά, να πούμε εάν είναι περισσότερες οι "χαρές" ή οι "λύπες", όμως, εάν προσπαθήσουμε αρκετά, ίσως μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε τα δώρα της ζωής σε όλες τις περιστάσεις)...

"Διαχείριση των εντυπώσεων" με στόχο την "ουσία"

Πέρα από ένα επιφανειακό "επικοινωνιακό παιχνίδι" εντυπώσεων και ρόλων, τα άτομα, έχουν, τελικά, το δικαίωμα να τονίζουν τις "όψεις" εκείνες των εαυτών τους που επιθυμούν να τονίζουν αλλά και να προσπαθούν να μειώνουν τη σημασία όσων θεωρούν ως "ατελειών"/ "παραφωνιών"/ "αντιφάσεων" τους. Η "διαχείριση των εντυπώσεων με στόχο την ουσία", αναφέρεται στην καλοπιστία και το σεβασμό που, πρωτίστως, οφείλουμε να δείχνουμε σε όλα τα άτομα, ας πούμε επειδή ο καθένας δίνει τη δική του σκληρή μάχη... Γι' αυτό, έχει πραγματικό νόημα να δείχνουμε εμπιστοσύνη σε αυτό που τα άτομα θέλουν να δείχνουν ότι είναι (και τους τρόπους με τους οποίους επιθυμούν να αποκαθιστούν το αίσθημα ανωτερότητας τους όταν αναγνωρίζουν ότι σφάλλουν) και να ενθαρρύνουμε ο ένας τον άλλο στους διαφορετικούς καθημερινούς ρόλους μας, σεβόμενοι τα "παρασκήνια" καθενός... 

Αυθορμητισμός

Νομίζω, ότι σε αυτήν την προσπάθεια, έχει επιπρόσθετο νόημα, το να μελετήσουμε περισσότερο ποιες είναι οι συνθήκες εκείνες που μας "παρεμποδίζουν" να κάνουμε (αυθόρμητα) τα πράγματα σύμφωνα με τα οποία είμαστε πιο κοντά στον (ιδανικό) εαυτό μας, αφού, ο στόχος είναι, να αυξήσουμε (λαμβάνοντας βοήθεια από εκείνους που εμείς θα επιλέξουμε) τις περιστάσεις εκείνες, στις οποίες μπορούμε να κάνουμε τις πράξεις που καθορίζουν αυτό στο οποίο στοχεύουμε να είμαστε...

...και τέλος, αυτό που μπορούμε να προσφέρουμε στα άτομα ως ειδικοί, είναι η παραίνεση να εφαρμόσουν άμεσα "μικρές αλλαγές" προκειμένου να βελτιώσουν την καθημερινότητά τους καθώς...

το ..."σακούλι", όντως, γεμίζει "...φασούλι το φασούλι..."

Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος

Η επιστήμη της ψυχολογίας και «το νόημα της ζωής». Σκέψεις για τη διαχείριση του άγχους και των αρνητικών συναισθημάτων μέσα από τη γνώση και την αυτογνωσία

Σε αυτό το ιστολόγιο, έχουμε κάνει, αρκετές φορές, λόγο, για την ύπαρξη κάποιων αποτελεσματικών βημάτων διαχείρισης του άγχους. Πράγματι, οι συγκεκριμένες τεχνικές, που έχουμε περιγράψει, δύναται να ανακουφίσουν άμεσα κάποια συμπτώματα που καθιστούν δυσλειτουργικές τις σκέψεις, τις συμπεριφορές και τη μεταξύ τους σχέση. Ωστόσο, φαίνεται ότι αυτή η διαχείριση των συμπτωμάτων, δεν μπορεί να αγγίξει τις πηγές του άγχους, οι οποίες είναι όντως «βαθύτερες»… Θέλω με αυτό να πω ότι, η αυτοβοήθεια μέσω συγκεκριμένων τεχνικών, μπορεί βεβαίως να ανακουφίσει τα άτομα, σε σχέση με τα συμπτώματα καθαυτά, τα άτομα, όμως, συχνά έρχονται αντιμέτωπα και με υπαρξιακά ερωτήματα, τα οποία επενδύουν αυτά τα συμπτώματα… Επομένως, ο δρόμος της διαχείρισης του άγχους και των αρνητικών συναισθημάτων, περνάει απαραιτήτως από τη γνώση και την αυτογνωσία…

Πρόκειται για το άγχος που δεν είναι νευρωτικό/ «δυσλειτουργικό», επιδιώκοντας τον «έλεγχο» με τη στενή του έννοια, αλλά σχετίζεται με μια γενικότερη αγωνία, η οποία δύναται να κινητοποιήσει, τελικά, το άτομο, σε δρόμους αναζήτησης νοήματος, ως αντίδοτο στα αισθήματα μοναξιάς (η οποία δεν έχει μόνο φυσική αλλά και υπαρξιακή έννοια…) και φόβου ότι ο κόσμος, όπως τον γνωρίσαμε, αλλάζει… Πιο συγκεκριμένα, φαίνεται, ότι η ελευθερία στις κοινωνίες μας, με το που αυτές έπαψαν να είναι «παραδοσιακές», έχει ως άλλη όψη του νομίσματος, την αγωνία και την αμφιβολία των ατόμων, όχι μόνο σε σχέση με τον εαυτό τους και το θάνατο ως τέλος, αλλά και σε σχέση με έναν κόσμο ο οποίος συνεχώς μεταβάλλεται, ίσως δίνοντας την αίσθηση ότι οι «παλιές μέρες» ήταν «καλύτερες»…

Αντιμετωπίζοντας το φόβο και το άγχος με «ορθολογικά» μέσα!

1. Κατανοώντας το «φαύλο κύκλο»:

Όπως μας έχουν πει, το άγχος προέρχεται από το φόβο μιας «απειλής» που επίκειται: περισσότερο ή λιγότερο ρεαλιστική, η αίσθηση της απειλής, συνήθως μετά από ένα κρίσιμο γεγονός, ενεργοποιεί λίγο-πολύ, μια σειρά πεποιθήσεων που δημιουργούν υποθέσεις, οι οποίες οδηγούν σε αντιδράσεις που αφορούν το σώμα, τη συμπεριφορά και τα συναισθήματα. Πιο συγκεκριμένα, το συναισθηματικό κομμάτι, είναι εκείνο που «φιλτράρει», στην ουσία, τις σκέψεις και τις αντιδράσεις μας. Εκείνο, δηλαδή, είναι υπεύθυνο για την «παραμόρφωση» των σκέψεών μας. Το άγχος, λοιπόν, πολύ γενικά, μπορεί να συνεχίζει να παράγει αντιδράσεις, ακόμη και ελλείψει αυτού του κινδύνου, επειδή κάποιο γεγονός ή συναίσθημα κινητοποιεί (αυτόματα) όλη αυτή τη δραστηριότητα που περιγράψαμε...

Ο φόβος, είναι συνήθως μια φυσιολογική αντίδραση, που μας προστατεύει,  με το να «φύγουμε» ή να «παλέψουμε», όταν το αντικείμενο του φόβου, δικαιολογεί, φυσικά, την εκάστοτε αντίδρασή μας. Διαφορετικά, αναφερόμαστε μάλλον στην περίπτωση των «φοβιών», στις οποίες υπάρχει μια γενίκευση των αντιδράσεων του φόβου και σε άλλα, συνήθως παρόμοια, αντικείμενα κι ίσως σε αυτήν την περίπτωση να ισχύουν και κάποιοι «ασυνείδητοι» λόγοι αυτών των «φοβιών»…

 Ωστόσο, η «κλινική» διαδρομή επίλυσης αυτών των καταστάσεων, δεν περνάει, απαραιτήτως, από το απρόσιτο «ασυνείδητο»: