"Πώς θα χαλαρώσω;" Μάθετε τα "μυστικά της χαλάρωσης" και προετοιμαστείτε για να δώσετε τον καλύτερο σας εαυτό!

Η χαλάρωση θεωρείται και σαν κάτι σχεδόν "μυθικό"... 

Μπορεί να την έχουμε στο μυαλό μας σαν κάτι ακατόρθωτο, κάποιες φορές μπορεί να νομίζουμε ακόμη κι ότι δεν τη δικαιούμαστε ή να φτάνουμε, γενικά, στα άκρα, με το να τη θεωρούμε από τη μια πλευρά πολυτέλεια κι από την άλλη, να πιστεύουμε κι ότι δεν την έχουμε ανάγκη... 
Σε αυτό το άρθρο, θα εξετάσουμε πιο προσεκτικά τι σημαίνει "χαλάρωση" και ποιες είναι οι χαλαρωτικές δραστηριότητες. Στόχος είναι, να γίνει σαφές ότι η χαλάρωση περιέχει την ουσία στη σχέση νου και σώματος.

Η χαλάρωση, μπορεί να αποτελεί μια απολαυστική διαδικασία αλλά εξακολουθεί να αποτελεί και απαραίτητο μέρος για την επιτυχία ενός στόχου. Επομένως, δεν θα πρέπει να χάνουμε την ουσία σε σχέση με τη χαλάρωση, ούτε εξιδανικεύοντάς την, αλλά ούτε θεωρώντας την ως 'χάσιμο χρόνου"... Γενικά, η χαλάρωση φαίνεται ότι είναι απαραίτητη για δυο λόγους: πρώτον, είναι προϋπόθεση για να αποδώσουμε περισσότερο σε ένα σημαντικό στόχο που έχουμε θέσει (και αναμένουμε την επιτυχία σε αυτόν με ευχάριστη προσμονή...) και δεύτερον, η χαλάρωση είναι απαραίτητη μετά από μια έντονη δραστηριότητα, προκειμένου να μειωθεί η ένταση της προσπάθειας στο σώμα και να επανέλθει η ισορροπία, ούτως ώστε να μπορούμε να συγκροτηθούμε για ένα μελλοντικό στόχο χωρίς να σπαταλιέται/ μειώνεται η ενέργειά μας. 

«Συναισθηματική νοημοσύνη» και στόχοι της διαχείρισης συναισθημάτων στο σχολείο

Με αφορμή την 6η Μαρτίου, ως «Πανελλήνια ημέρα κατά της βίας στο σχολείο/

του σχολικού εκφοβισμού», παρουσιάζουμε, στο ιστολόγιό μας, ένα άρθρο που αναφέρεται στην ολοκλήρωση των στόχων της εκπαίδευσης με την ένταξη των «συναισθημάτων» στην ημερήσια διάταξη…

Η εφαρμογή προγραμμάτων σχετικά με τη διαχείριση των συναισθημάτων στο σχολείο, φαίνεται ότι περιλαμβάνει, τελικά, κάτι παραπάνω από την αναγνώριση, μελέτη και καλύτερη διαχείριση των εκφράσεων των συναισθημάτων και των συναισθηματικών πλευρών μιας κατάστασης.

Είναι, βέβαια, πολύ σημαντικό, ανάμεσα στα διαφορετικά συναισθήματα που βιώνουμε κάθε στιγμή, να μπορούμε να ανακαλύψουμε σχέσεις μεταξύ σκέψεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών (ιδίως όταν αυτές οι σχέσεις δεν εντοπίζονται μόνο στο παρόν αλλά και στο παρελθόν και στο μέλλον...), είναι, ωστόσο, εξίσου σημαντικό και το να μπορέσουμε, μέσα από τη διαχείριση των συναισθημάτων, να κάνουμε λόγο για στόχους όπως είναι η βελτίωση του σχολικού κλίματος, η παραγωγικότητα των μαθητών, η δημιουργικότητα, η κριτική σκέψη, η καλύτερη επικοινωνία, η κουλούρα συνεργασίας, η επίλυση προβλημάτων και η ανάπτυξη των ηγετικών ικανοτήτων.

Η σημασία των οπτικών μηνυμάτων στην καλή ψυχολογία

Συχνά, υποτιμούμε το ρόλο που έχουν τα εξωτερικά, οπτικά ερεθίσματα σε αυτό που νιώθουμε «μέσα μας». 

Μάλλον αποδίδουμε το άγχος και την αρνητική μας διάθεση σε «εσωτερικά αίτια», σε χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, σε γεγονότα του παρελθόντος ή του μέλλοντος, αλλά πιο σπάνια, πιστεύω ότι είμαστε σε θέση να αποτιμήσουμε τη σημασία των «ενδείξεων» του χώρου σε αυτά που νιώθουμε… Φαίνεται, όμως, ότι, ορισμένες ενδείξεις του περιβάλλοντος, μπορούν να λειτουργήσουν ως «μηνύματα» και να επηρεάσουν τα συναισθήματα και τη διάθεσή μας με θετικό ή αρνητικό τρόπο. Για παράδειγμα, ένα θετικό οπτικό μήνυμα, μπορεί να είναι μια χαλαρή στιγμή σε έναν όμορφο χώρο, ενώ ένα αρνητικό οπτικό μήνυμα δεν σημαίνει απαραιτήτως το μήνυμα μιας «άμεσης απειλής», αλλά θα μπορούσε να είναι απλά ένα εγκαταλειμμένο μέρος, με εμφανή τα σημάδια παρακμής…

Στην πραγματικότητα, ο καθένας, έχει ένα μοναδικό τρόπο με τον οποίο «φιλτράρει» τα ερεθίσματα που προσλαμβάνει και αποκτούν νόημα γι΄ αυτόν. Και κάθε στιγμή, νιώθουμε ταυτόχρονα πολλά συναισθήματα... Τα συναισθήματα αυτά, περιλαμβάνουν σωματικές, πρωτίστως, αντιδράσεις που διαρκούν λίγο ή περισσότερο (οι αιτίες τους μπορούν να γίνονται αντιληπτές ή όχι και είμαστε σε θέση να αποτιμήσουμε το μέγεθος της σωματικής διέγερσης σε αναλογία με το ερέθισμα που το προκάλεσε), ενώ η διάθεση είναι μια πιο γενική κατάσταση που μπορεί να διαρκεί για μερικές ημέρες.

Πώς, όμως, τα οπτικά, «εξωτερικά μηνύματα», επιδρούν στα συναισθήματα;

"Φύλαγε τα ρούχα σου για να έχεις λίγο λιγότερα από τα μισά…"

Μερικές φορές, προσπαθώ να καταλάβω καλύτερα τι είναι πιο πολύ, τελικά, αυτό που χαρακτηρίζουμε ως «αισιοδοξία»…

Πρώτα απ’ όλα, όμως, το να μην φοράς «χρωματιστά γυαλιά», στοιχείο απαραίτητο για να μπορείς να πιστεύεις στις «εκπλήξεις της ζωής» και να εξασφαλίζεις συναισθήματα «ανόδου» ακόμη κι όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν και τόσο καλά, είναι κάτι που δεν είναι αυθόρμητο ούτε κατακτάται πριν από μια …σεβαστή ηλικία:

Η διαχωριστική γραμμή της αισιόδοξης σκέψης

Σε αυτό το ιστολόγιο, αρκετές φορές, έχουμε αναφέρει ότι, ένας πιο επιστημονικός τρόπος να βλέπουμε τα πράγματα, συχνά παρουσιάζει διαφορές σε σχέση με την "κοινή λογική". Συχνά επίσης, διαβάζουμε κάτι (ή λέμε ότι το γνωρίζουμε επειδή το "πήρε το μάτι μας") που μας φαίνεται, εκ πρώτης όψεως, ήδη γνωστό ή απλοϊκό ή πολύ κατανοητό και θεωρούμε ότι είναι εύκολο να το εφαρμόζουμε συστηματικά ή ότι είμαστε πεπεισμένοι για τους λόγους για τους οποίους αυτό προτείνεται και είναι χρήσιμο... Ένα τέτοιο παράδειγμα, είναι η έννοια της αισιοδοξίας. 

Η αισιοδοξία, περιλαμβάνει ένα "κομμάτι" εμπιστοσύνης στον εαυτό και στους άλλους, ένα "κομμάτι" (επιλεκτικής) "αφέλειας"/ "άγνοιας" σχετικά με το "κακό", ένα συναισθηματικό "κομμάτι" που αναφέρεται, γενικά, στην καλή προδιάθεση ότι στο μέλλον θα συμβαίνουν θετικά πράγματα, ένα συναισθηματικό "κομμάτι" που περιλαμβάνει "αντισώματα" στις "ματαιώσεις", τις αναβολές και τις απογοητεύσεις, το οποίο σχετίζεται τόσο με τις διαπροσωπικές σχέσεις όσο και με τα δυο "κομμάτια" που αναφέραμε προηγουμένως, ένα "κομμάτι" που αφορά τις συμπεριφορές και σχετίζεται με το "άνοιγμα" και τη δοκιμή διαφορετικών εμπειριών και τη διάθεση να δίνουμε περισσότερες ευκαιρίες κ.ό.κ. 

Η αισιοδοξία έχει να κάνει, με την κριτική ικανότητα, τη δημιουργικότητα, την ενσυναίσθηση/ συναισθηματική κατανόηση (ή αλλιώς αυτό που λένε "συναισθηματική νοημοσύνη") και γενικότερα, με τον τρόπο με τον οποίο έχουμε την τάση να προσλαμβάνουμε το "σύνολο" και να του δίνουμε "νόημα"...

Η αισιοδοξία, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι απλά οι "θετικές σκέψεις". Δεν είναι μια στάση ζωής που προτείνεται για να κάνει τις συμβουλές των ψυχολόγων πιο ενδιαφέρουσες ή πιο "εμπορικές" και δεν είναι, απλά, μια θετική προδιάθεση η οποία δεν έχει και βαθύτερα ερείσματα. Η αισιοδοξία, δεν περιορίζεται στο να αναζητώ "θετικές πλευρές" ή να λέω "δε βαριέσαι, υπάρχουν και χειρότερα". Δεν είναι, σε καμία περίπτωση, το να δίνουμε στους άλλους ελπίδες που είναι ψεύτικες, ούτε καν το "να χρυσώνουμε το χάπι"... Η αισιοδοξία, είναι το πνεύμα της σχέσης που συνάπτουμε με τους πελάτες μας κι όχι ένα "μάθημα" που θα μπορούσαμε να τους "διδάξουμε" θεωρητικά. Είναι, επιπροσθέτως, αυτό που θέλουμε να εμπνεύσουμε στις κοινότητες, καθώς η εμπιστοσύνη "περνάει" στις σχέσεις μας, μέσα από την αισιοδοξία που προκύπτει από την ατομική ενδυνάμωση. 

Η αισιοδοξία, λοιπόν, δεν είναι κάτι που θα μπορούσαμε, θεωρητικά, να το προσθέταμε στον τρόπο σκέψης των ατόμων σε όποιες "δόσεις" θέλουμε. Είναι μια στάση ζωής, που επηρεάζει πιο βαθιά τον τρόπο σκέψης, ως τις πεποιθήσεις των ατόμων. Αυτή η στάση ζωής, κάποιες φορές, προϋποθέτει μια διαχωριστική γραμμή με σκέψεις και συμπεριφορές του παρελθόντος... 

Ποια είναι, όμως, τα χαρακτηριστικά της;

• Είναι ειλικρινής,
• πηγάζει από "μέσα" και αναζητά "έξω" τα σύμφωνα στοιχεία, 
• δεν μπαίνει στη διαδικασία να μετρήσει ακριβώς τα "καλά" και τα "κακά", αλλά, γνωρίζοντας ότι πάντα θα υπάρχουν δυσκολίες, συνεχίζει να κοιτάζει τι μπορεί να κάνει για να αποκαταταστήσει/ μετριάσει τις συνέπειές τους,
• είναι υπεύθυνη στάση και δεν φοβάται να αναλάβει τις ευθύνες της,
• αναζητεί ισορροπία στο "σύνολο" προσθέτοντας θετικά κι όχι αποκρύπτοντας αρνητικά στοιχεία,
• κατανοεί τις ανθρώπινες δύσκολες θέσεις και δίνει ευκαιρίες και ελαφρυντικά,
• προσανατολίζει τις πράξεις της στην εμπέδωση της εμπιστοσύνης!

Ο αισιόδοξος τρόπος σκέψης, επομένως, δεν ακολουθείται μόνο στα ..."εύκολα", αλλά χρειάζεται μια διαχωριστική γραμμή: όταν αποφασίσουμε να τραβήξουμε αυτή τη γραμμή, θα διαχωρίζουμε τη θέση μας από την "κουλτούρα παραπόνων", "αρνητικών αποδόσεων" και "καταγγελίας" και θα προσανατολιστούμε στις σχέσεις και τις πράξεις εκείνες που, μέσα από την από κοινού καλλιέργεια, θα επιβεβαιώσουν τη θετική (προ)διάθεση! 

Χριστίνα Καλαβρή,

ψυχολόγος-εγκληματολόγος.

Αξιολογώντας τη διαχείριση συναισθημάτων με εντιμότητα και σεβασμό...

Πράγματι, οι ψυχές έχουν τους δικούς τους χρόνους...

Διαχειρίζονται τον πόνο και τα κενά τους με τους δικούς τους "κανόνες"... "Φιλτράρουν" τα γεγονότα στη βάση πίστεων και περασμένων γεγονότων, μετρώντας τα με συναισθήματα και αξιολογώντας τα με πιο ουσιαστικές αξίες, ανεξάρτητα από αυτό που στις επικοινωνιακές διαδικασίες συνηθίζουμε να ονομάζουμε "διαχείριση", που συχνά στοχεύει μόνο επιφανειακά στις "εντυπώσεις"...

Δεν μπορείς να γνωρίζεις πόσο θα διαρκέσει η ηρεμία πριν την καταιγίδα...

...Και το κάθε χρώμα που βλέπουμε, έχει το αντίθετο μετείκασμα όταν κλείνουμε τα μάτια...

Μάλλον δεν έχει και τόση σημασία, τελικά, η "εικόνα"...

Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα διαχειριστούμε μια ψυχολογική κατάσταση που περιλαμβάνει αρνητικά συναισθήματα (εννοώ από αυτά που είναι αποτελέσματα "παραμορφωμένων" και "υπερβολικών" σκέψεων κι όχι εκείνα που έχουν σοβαρές αιτίες), όταν θα έρθει η ώρα να αξιολογήσουμε πόσο αποτελεσματική ήταν αυτή μας η διαχείριση, τότε ας προσπαθήσουμε να σκεφτούμε με πιο αληθινά κριτήρια...

Πόσο χρόνο χάσαμε, εξαιτίας αυτού που αξιολογήσαμε ως "κάτι κακό που μας βρήκε", από το να χαρούμε τις απλές καθημερινές χαρές με τα αγαπημένα μας πρόσωπα;
Πόσο χρόνο χάσαμε από το να συνεχίσουμε να δουλεύουμε με ενθουσιασμό για τους προσωπικούς μας στόχους;
Και πόσες ευκαιρίες δώσαμε σε αυτούς που θέλουμε να μας αγαπάνε, να μας απαλύνουν τον πόνο;

Αν θέλεις να σε αγαπάνε, τότε πρέπει να μάθεις πώς να σε αγαπάνε: να καταδέχεσαι, επειδή είσαι πρόθυμος να δώσεις κι εσύ, να παρουσιάζεις τη γνώμη σου, με υπομονή, ως μια από τις πολλές διαθέσιμες οπτικές, να μιλάς ειλικρινά επειδή θέλεις να σε αποδέχονται γι' αυτό που είσαι, να δείχνεις αυτό που νιώθεις και να επιμένεις, με σεβασμό, για να κατανοήσουν τη δική σου πλευρά, αλλιώς πώς περιμένεις ή απαιτείς να σε γνωρίσουν οι άλλοι;


Χ. Κ.

"Ζηλεύουν μόνο όσοι έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση;"

Τι είναι, στην πραγματικότητα, η ζήλια; 

Υπάρχουν συναισθήματα που είναι χρωματισμένα, πέρα για πέρα, αρνητικά; 

Μάλλον αξίζει να εξερευνήσουμε, λίγο περισσότερο, τα αντικείμενα της ζήλιας μας, αφού, ίσως εκείνα να έχουν ορισμένες διαστάσεις στις οποίες θα θέλαμε να μοιάζουμε με αυτά! Θέλω να πω ότι, ίσως, αυτό το "τσίμπημα" της ζήλιας (και της άμιλλας), μπορεί να μας κάνει, τελικά, καλύτερους ανθρώπους, εάν, βέβαια, θελήσουμε να το δούμε με λίγο πιο ξεκάθαρο βλέμμα...

Ας πάμε, όμως, καλύτερα, στον Αριστοτέλη, αφού σ' εκείνον οφείλουμε την ιδέα ότι, αυτά που νιώθουμε, θα πρέπει να τα νιώθουμε τη σωστή στιγμή, για το σωστό λόγο και στο σωστό βαθμό... 

Ο Αριστοτέλης, λοιπόν, στα Ηθικά Ευδήμεια, μας αποσαφηνίζει μερικά παραδείγματα του "άριστου μέτρου", το οποίο προτείνει για την "έξη" μας στις αρετές, αντιπαραβάλλοντας το με τα δυο "άκρα". Μεταξύ αυτών των παραδειγμάτων, ανακάλυψα, κάποτε, τους ορισμούς, των εννοιών "φθόνος", "χαιρεκακία" και "δίκαιη αγανάκτηση". 

Τους οποίους, κι εξηγώ απευθείας: στον Αριστοτέλη, η κάθε αρετή, έχει δυο δυνατότητες να μην είναι αρετή, την "έλλειψή" της και την "υπερβολή" της. Ένα πιο άμεσο παράδειγμα, είναι η έννοια της "σπατάλης" ως υπερβολής, της "μεγαλοπρέπειας" ως μέσου και της "τσιγκουνιάς" ως έλλειψης. 

Για τα συναισθήματα, τα πράγματα φαίνεται ότι είναι λιγάκι πιο πολύπλοκα, ωστόσο, ο Αριστοτέλης μας παραθέτει την έννοια του "φθόνου" ως υπερβολής, δηλαδή όταν κάποιος εύχεται και επιδιώκει το κακό του άλλου (επειδή τον ζηλεύει), την έννοια της "χαιρεκακίας" ως έλλειψης, δηλαδή όταν κάποιος δεν ενεργεί για το κακό του άλλου αλλά χαίρεται όταν του συμβαίνει, και ως μέσον την έννοια της "δίκαιης αγανάκτησης".

Βέβαια, για να αναλογιστούμε πόσες είναι οι φορές στη ζωή μας που αγανακτούμε δίκαια, χρειάζεται να έχουμε κριτική ικανότητα και να μπορούμε να δούμε πολλές καταστάσεις από πολλές πλευρές. Ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι "ζηλεύουν μόνο όσοι έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση". Ίσως, η "χαμηλή αυτοεκτίμηση", να είναι, απλά, ένας παράγοντας "απαγορευτικός", κατά κάποιον τρόπο, για κάποια άτομα, να δοκιμάζουν εναλλακτικές, τις οποίες κάποια άλλα άτομα δοκιμάζουν πιο εύκολα, με αποτέλεσμα να αυξάνουν τις πιθανότητες να επιτύχουν περισσότερους από τους στόχους που θέτουν. 

Προσωπική μου άποψη, είναι, ότι υπάρχουν επίπεδα πνευματικότητας, τα οποία ο άνθρωπος δεν μπορεί να τα κατακτήσει όταν κυριαρχεί ο εγωισμός του κι ότι, όταν τα προσεγγίζει αρκετά (κι αυτή η προσέγγιση έχει και διάρκεια), αυτό είναι αποτέλεσμα θείας χάρης. 

Τι θα έλεγε, όμως, ο Αριστοτέλης; Πιστεύω, ότι θα συμφωνούσε, σίγουρα, ότι κανείς δεν είναι τέλειος! Γι' αυτόν το λόγο τόνιζε, τόσο πολύ, τη σημασία της "έξης", δηλαδή της πρακτικής άσκησης με στόχο τις καλές συνήθειες: επειδή, κανείς δεν μπορεί να κρίνει και να κριθεί, επειδή δεν ξέρουμε το "τέλος", τελικά, αυτό που μας καθορίζει είναι οι πράξεις που συνηθίζουμε να κάνουμε...

Εάν θέλει κάποιος να είναι συνετός, τότε θα πρέπει να κάνει συνετές πράξεις...

Εάν θέλει κάποιος να είναι δίκαιος, τότε θα πρέπει να κάνει δίκαιες πράξεις... 

Εάν θέλει κάποιος να είναι καλός, τότε θα πρέπει να κάνει καλές πράξεις...

(Εάν θέλει κάποιος να μην είναι φθονερός, τότε θα πρέπει να μην κάνει πράξεις με στόχο να βλάψει τους άλλους...)

Χ. Κ.

_______

*Αυτό το άρθρο, ανήκει στην κατηγορία "προωθώντας τη μάθηση", που είναι και η θεματική του μήνα Οκτωβρίου στο ιστολόγιο μας, επειδή στοχεύει στην αποσαφήνιση ορισμένων εννοιών... 

"Γιατί νιώθω ένα κενό;"

Τι εννοούμε όταν λέμε ότι νιώθουμε "ένα κενό";
Πότε φταίνε "άλλοι" γι΄αυτό;

Πώς μπορούμε να βγούμε από αυτήν τη δυσάρεστη κατάσταση;

Αρκεί η επίσκεψη σε έναν ψυχολόγο, ώστε να αποκατασταθούν οι θετικές σκέψεις και να ανακαλύψουμε το "νόημα της ζωής";

Κενό... Δηλαδή, αδιαφορία... Απουσία συναισθήματος και "χρώματος", απουσία νοήματος και κινήτρων, απουσία θετικών σκέψεων, απουσία πίστης ότι μας αναλογούν περισσότερα θετικά πράγματα... Κενό... Δηλαδή, έλλειψη ευχαρίστησης και επένδυσης, έλλειψη ανθρώπων που αγαπάμε και μοιραζόμαστε πράγματα, σκέψεις και συναισθήματα μαζί τους... Κενό, δηλαδή, ένα αίσθημα σαν κάτι να είναι άδειο, κάτι, περίπου κοντά στα σπλάχνα και στο στομάχι... Κενό, δηλαδή, απουσία εμπιστοσύνης και αρνητική προδιάθεση για το μέλλον, κάτι, σαν βροχή χωρίς ουράνιο τόξο...

Συχνά, αφήνουμε πίσω μας ή απορρίπτουμε ανθρώπους, συναισθήματα και συνήθειες, χωρίς να προσπαθούμε να γεμίσουμε το κενό που αφήνουν τα βιώματα και οι αναμνήσεις που αποκλείουμε, αλλά και οι ανάγκες που αυτά μας καλύπτουν. Νομίζουμε, ότι θα βρούμε μόνοι μας την "αυτάρκεια" και την "πληρότητα", εάν ψάξουμε μέσα μας ή εάν γίνουμε "καλύτεροι", αν αποκτήσουμε, δηλαδή, περισσότερα υλικά αγαθά ή ακόμη και γνώσεις, αν δεν έχουμε ανάγκη κανέναν, αν δεν μας πληγώνει κανείς... Κι είναι παράξενο, κάποιες φορές, όταν διαπιστώνουμε ότι, αυτό το "κενό", φαίνεται ότι γεμίζει περισσότερο όταν δίνουμε και μοιραζόμαστε, όταν αποδεχόμαστε και μας αποδέχονται χωρίς να κρίνουμε, όταν μπορούμε να νιώσουμε ασφάλεια χωρίς να αναζητούμε "παραφωνίες", ελαττώματα, λάθη και παραλείψεις των άλλων...

Αν το ουράνιο τόξο, έρχεται μετά από μια γκρίζα μέρα, σαν επιβεβαίωση μιας υπόσχεσης, τόσο "τάξης στον κόσμο" όσο και ελπίδας, τότε, πρέπει σίγουρα να μας θυμίζει ότι, τα "συμβόλαια", δεν αθετούνται έτσι απλά, πριν να εγκαταλείψουν και οι δυο πλευρές την προσπάθεια για την τήρησή τους... Θέλω να πω, ότι ένας πολύ σημαντικός προστατευτικός παράγοντας απέναντι στα συναισθήματα "κενού" είναι η αισιοδοξία, η οποία δεν αποτελεί μόνο μια στάση ζωής, που την έχει ή δεν την έχει ένα άτομο, αλλά είναι και κάτι που μαθαίνεται με παρουσία και προσπάθεια και αξίζει να το καταλάβουμε καλύτερα και να δουλέψουμε μ' αυτό...

Ας ξεκινήσουμε, όμως, από τους λόγους για τους οποίους μπορεί να νιώθουμε κενό...

Αποκλιμάκωση των αρνητικών συναισθημάτων με ...μικρές αλλαγές!

Συχνά, η γνώμη μας, επηρεάζεται από τα συναισθήματά μας. Στον καθημερινό λόγο, για παράδειγμα, όταν ρωτάμε κάποιον "ποια είναι η γνώμη του για κάτι ή για κάποιον",το πιο πιθανό είναι, να μας απαντήσει πώς νιώθει γι΄αυτό ή γι' αυτόν... Μάλιστα, αυτή η πολύ στενή σχέση των συναισθημάτων και των σκέψεών μας, έχει επιπτώσεις στη διαχείριση του θυμού και των αρνητικών (σωματικών) εκδηλώσεων. Αυτό σημαίνει ότι, προκειμένου να διαχειριστείτε τα πολύ έντονα συναισθήματά σας, αρκεί να πάρετε απόσταση από την κατάσταση που σας αναστατώνει και να προσπαθήσετε να αναδείξετε νέες όψεις των καταστάσεων ή να προσθέσετε νέα στοιχεία σ' αυτές.

Δεν υπάρχουν "τρικ" ούτε "μαγικές συνταγές". Η αποκλιμάκωση της έντασης, σχετίζεται άμεσα με τις δεξιότητες σας να διατηρείτε την ουδετερότητά σας. Και το άτομο που ενδιαφέρεται πραγματικά να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, θα πρέπει να "δουλέψει" σοβαρά με αυτά! Οι δεξιότητες αυτές, κατακτώνται με γνώση, πρακτική, εμπειρία και ωρίμανση, αφού πάντοτε ο δρόμος της ισορροπίας είναι ο πιο δύσκολος, επειδή χρειάζεται να ξεπερνάμε τον αυθόρμητο τρόπο που όλοι έχουμε να βλέπουμε τα πράγματα. Ένας ψυχολόγος, θα βοηθούσε αυτή τη διαδικασία, δημιουργώντας ένα πιο δομημένο πλαίσιο αναφοράς, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει πιο συγκεκριμένες προτεραιότητες, περισσότερες ευκαιρίες κατανόησης της σχέσης πεποιθήσεων-στάσεων-συμπεριφορών και σκέψεων-συναισθημάτων-συμπεριφορών και θέτοντας περισσότερους στόχους σε σχέση με την καλύτερη διαχείριση των δυνατοτήτων του κάθε ατόμου.

Με πολύ απλά λόγια, στο άρθρο αυτό, θα κάνουμε λόγο, για τουλάχιστον 4 επίπεδα της αποκλιμάκωσης: το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε, τις σκέψεις σχετικά με κάποιον ή κάτι, τις πεποιθήσεις σχετικά με το "τι θα έπρεπε" ή "τι δεν θα έπρεπε να συμβαίνει" και τον τρόπο με τον οποίο τείνουμε, γενικά, να αντιλαμβανόμαστε το "σύνολο". Εδώ, έχω να δώσω μερικά παραδείγματα. Προκειμένου να αποκλιμακώσετε την ένταση, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείτε, θα πρέπει να περιέχει περιγραφές συμπεριφορών και όχι χαρακτηρισμούς προσώπων, οι σκέψεις σχετικά με το αντικείμενο που σας προκαλεί δυσφορία, θα πρέπει να συμπληρώνονται από ουδέτερα στοιχεία και εναλλακτικές -κι όχι απόλυτες- ερμηνείες, τα "τι θα έπρεπε" και "τι δεν θα έπρεπε" καλό είναι, αφού αναλύονται και συζητιούνται ξεκάθαρα να μένουν μετά "πίσω" ως "περασμένα-ξεχασμένα" και ο τρόπος που τείνετε να αντιλαμβανόσαστε το σύνολο, θα πρέπει να προσπαθεί να μπλοκάρει την τάση που έχουν τα αρνητικά συναισθήματα να "διαποτίζουν" το σύνολο...

Πιο συγκεκριμένα, οι "μικρές αλλαγές", που προτείνουμε παρακάτω, μπορούν να γίνουν η αρχή της (εντατικής) "δουλειάς" που περιγράψαμε παραπάνω:

Η επιστήμη της ψυχολογίας και «το νόημα της ζωής». Σκέψεις για τη διαχείριση του άγχους και των αρνητικών συναισθημάτων μέσα από τη γνώση και την αυτογνωσία

Σε αυτό το ιστολόγιο, έχουμε κάνει, αρκετές φορές, λόγο, για την ύπαρξη κάποιων αποτελεσματικών βημάτων διαχείρισης του άγχους. Πράγματι, οι συγκεκριμένες τεχνικές, που έχουμε περιγράψει, δύναται να ανακουφίσουν άμεσα κάποια συμπτώματα που καθιστούν δυσλειτουργικές τις σκέψεις, τις συμπεριφορές και τη μεταξύ τους σχέση. Ωστόσο, φαίνεται ότι αυτή η διαχείριση των συμπτωμάτων, δεν μπορεί να αγγίξει τις πηγές του άγχους, οι οποίες είναι όντως «βαθύτερες»… Θέλω με αυτό να πω ότι, η αυτοβοήθεια μέσω συγκεκριμένων τεχνικών, μπορεί βεβαίως να ανακουφίσει τα άτομα, σε σχέση με τα συμπτώματα καθαυτά, τα άτομα, όμως, συχνά έρχονται αντιμέτωπα και με υπαρξιακά ερωτήματα, τα οποία επενδύουν αυτά τα συμπτώματα… Επομένως, ο δρόμος της διαχείρισης του άγχους και των αρνητικών συναισθημάτων, περνάει απαραιτήτως από τη γνώση και την αυτογνωσία…

Πρόκειται για το άγχος που δεν είναι νευρωτικό/ «δυσλειτουργικό», επιδιώκοντας τον «έλεγχο» με τη στενή του έννοια, αλλά σχετίζεται με μια γενικότερη αγωνία, η οποία δύναται να κινητοποιήσει, τελικά, το άτομο, σε δρόμους αναζήτησης νοήματος, ως αντίδοτο στα αισθήματα μοναξιάς (η οποία δεν έχει μόνο φυσική αλλά και υπαρξιακή έννοια…) και φόβου ότι ο κόσμος, όπως τον γνωρίσαμε, αλλάζει… Πιο συγκεκριμένα, φαίνεται, ότι η ελευθερία στις κοινωνίες μας, με το που αυτές έπαψαν να είναι «παραδοσιακές», έχει ως άλλη όψη του νομίσματος, την αγωνία και την αμφιβολία των ατόμων, όχι μόνο σε σχέση με τον εαυτό τους και το θάνατο ως τέλος, αλλά και σε σχέση με έναν κόσμο ο οποίος συνεχώς μεταβάλλεται, ίσως δίνοντας την αίσθηση ότι οι «παλιές μέρες» ήταν «καλύτερες»…

"Έχω κατάθλιψη;" Συμπτώματα, αιτίες και προστατευτικοί παράγοντες

Παρουσιάζεται ως ένα ψυχικό νόσημα- «μάστιγα».

Η κατάθλιψη, με αριθμό κρουσμάτων που αυξάνεται και στη χώρα μας, αφορά, πράγματι, άμεσα ή έμμεσα, έναν αρκετά μεγάλο αριθμό ατόμων. Ωστόσο, είναι μια διαταραχή η οποία δεν είναι υποχρεωτικό ότι, από τη στιγμή που θα γίνει αντιληπτή, θα παραμένει για όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου που την εμφανίζει.

Τελικά, σε τι οφείλεται η κατάθλιψη και ποια είναι τα συμπτώματά της;

Η κατάθλιψη, αποτελεί μια διαταραχή της διάθεσης, δηλαδή του τρόπου, με τον οποίο «χρωματίζεται» συναισθηματικά, η αντίληψή μας για τον κόσμο και για τον εαυτό μας. Ας πούμε, ότι πρόκειται, δηλαδή, για μια προδιάθεση η οποία θεωρείται «παθολογική» επειδή είναι πιο «πεσμένη» από το «φυσιολογικό».

Στο σημείο αυτό, θα ήταν παράλειψή μας, εάν δεν διευκρινίζαμε ότι αυτό το άρθρο, δεν φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως ένα ανάγνωσμα που από μόνο του θα αρκούσε ώστε να καταλάβουμε καλά την πολύπλοκη αυτή διαταραχή. Ωστόσο, σε αυτή την παρουσίαση, θα σταθούμε περισσότερο σε κάποιες αλήθειες, οι οποίες, αναδεικνύουν κάποιες όψεις της κατάθλιψης που ίσως οι περισσότεροι από εμάς γνωρίζουμε λιγότερο, αναιρώντας έτσι, κάποιους «μύθους» που εξακολουθούν να υπάρχουν γι’ αυτήν…

Πρώτα απ’ όλα, σε σχέση με τα συμπτώματα της ασθένειας και τη χρονική τους «επιμονή», πρόκειται για μια ασθένεια που μπορεί να απειλήσει τη ζωή του ατόμου, ωστόσο είναι θεραπεύσιμη.

Αντιμετωπίζοντας το φόβο και το άγχος με «ορθολογικά» μέσα!

1. Κατανοώντας το «φαύλο κύκλο»:

Όπως μας έχουν πει, το άγχος προέρχεται από το φόβο μιας «απειλής» που επίκειται: περισσότερο ή λιγότερο ρεαλιστική, η αίσθηση της απειλής, συνήθως μετά από ένα κρίσιμο γεγονός, ενεργοποιεί λίγο-πολύ, μια σειρά πεποιθήσεων που δημιουργούν υποθέσεις, οι οποίες οδηγούν σε αντιδράσεις που αφορούν το σώμα, τη συμπεριφορά και τα συναισθήματα. Πιο συγκεκριμένα, το συναισθηματικό κομμάτι, είναι εκείνο που «φιλτράρει», στην ουσία, τις σκέψεις και τις αντιδράσεις μας. Εκείνο, δηλαδή, είναι υπεύθυνο για την «παραμόρφωση» των σκέψεών μας. Το άγχος, λοιπόν, πολύ γενικά, μπορεί να συνεχίζει να παράγει αντιδράσεις, ακόμη και ελλείψει αυτού του κινδύνου, επειδή κάποιο γεγονός ή συναίσθημα κινητοποιεί (αυτόματα) όλη αυτή τη δραστηριότητα που περιγράψαμε...

Ο φόβος, είναι συνήθως μια φυσιολογική αντίδραση, που μας προστατεύει,  με το να «φύγουμε» ή να «παλέψουμε», όταν το αντικείμενο του φόβου, δικαιολογεί, φυσικά, την εκάστοτε αντίδρασή μας. Διαφορετικά, αναφερόμαστε μάλλον στην περίπτωση των «φοβιών», στις οποίες υπάρχει μια γενίκευση των αντιδράσεων του φόβου και σε άλλα, συνήθως παρόμοια, αντικείμενα κι ίσως σε αυτήν την περίπτωση να ισχύουν και κάποιοι «ασυνείδητοι» λόγοι αυτών των «φοβιών»…

 Ωστόσο, η «κλινική» διαδρομή επίλυσης αυτών των καταστάσεων, δεν περνάει, απαραιτήτως, από το απρόσιτο «ασυνείδητο»: 

Συναισθηματικοί κόσμοι-συναισθηματικοί μικρόκοσμοι: η ενσυναίσθηση μεταξύ ενηλίκων και παιδιών

Και το ερώτημα με το οποίο ξεκινάμε, στην εκπαίδευση όσον αφορά τα συναισθήματα, είναι:
τελικά, οι σκέψεις μας είναι εκείνες που επηρεάζουν τα συναισθήματά μας ή τα συναισθήματά μας επηρεάζουν τις σκέψεις μας;
Η επιστήμη της ψυχολογίας, αναδεικνύει συνεχώς νέες όψεις αυτής της σχέσης: εάν οι καθημερινές γνώσεις μας είναι απλοϊκές κι έχουν ελλείμματα, η επιστημονική γνώση δοκιμάζει συνεχώς νέους δρόμους, ακόμη και αντίστροφους από τους συνηθισμένους, από τις συμπεριφορές στις στάσεις και από τα συναισθήματα στις σκέψεις... Έτσι, η μελέτη των συναισθημάτων, που προωθείται και στη σχολική και στην προσχολική ηλικία, έχει στην ουσία ως στόχους της τη συναισθηματική κατανόηση των προβλημάτων (από τα συναισθήματα στις σκέψεις) και την αισιοδοξία. 

Είναι αλήθεια ότι, όταν δώσουμε το βήμα στα παιδιά, πάντοτε μας εκπλήσσουν με τις γνώσεις και την ωριμότητά τους. Γνώσεις και δεξιότητες που είναι κάπου εκεί όταν τις επικαλείσαι και κυρίως όταν έχεις την ευαισθησία να τις αναγνωρίσεις από τα "ίχνη" τους. Απλά δεν είναι συστηματοποιημένες αφού δεν έχουν ακόμη κατακτήσει τα μέσα για να εκφραστούν. Και για την ακρίβεια, είναι γνώσεις, τις οποίες τα παιδιά δεν ξέρουν καν ότι τις έχουν! Τουλάχιστον μέχρι να έρθει η στιγμή που οι μηχανισμοί του εγκεφάλου τους θα έχουν ωριμάσει τόσο ώστε τα παιδιά να έχουν υπομονή και μεθοδικότητα ώστε να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν τις λύσεις των προβλημάτων τους. Μέχρι τότε, αξίζει οι ενήλικες να καθοδηγούμε αυτήν την εξερεύνηση...

Όμως, πόσες φορές έχουμε βάλει μια άνω τελεία στο άγχος για την ικανοποίηση των καθημερινών αναγκών των παιδιών, για να σκεφτούμε σοβαρά πώς, αυτά τα μικρά -θαυμάσια- πλασματάκια (που τους φαίνεται δύσκολο να αντιγράψουν έξι ολόκληρες προτάσεις από τον πίνακα, που μοιάζουν "αβοήθητα" σε πολλά απλά καθημερινά πράγματα, που ο χρόνος τους φαίνεται πιο μακρύς απ' όσος πραγματικά είναι) είναι καταβάθως "επιστήμονες" των συναισθημάτων και της κοινωνικής πραγματικότητας;

Όταν είναι ..."καλύτερα να μασάς"* παρά να εκφράζεσαι... (Μόνο τα "SOS"!)

Η ψυχολογία, ως η επιστήμη που μελετά τα συναισθήματα, μπορεί να "ξεκλειδώσει" δυσλειτουργικούς κύκλους στάσεων-συμπεριφορών, με αναφορά στις διάφορες συναισθηματικές καταστάσεις, την ξεχωριστή σημασία και τη διαβάθμισή τους.

Γενικά, θα λέγαμε ότι, τα συναισθήματα έχουν διαφορετικά επίπεδα ("πώς νιώθω" αλλά και "τι νιώθω γι΄αυτό που νιώθω") και απλοϊκά, θα συμπληρώναμε ότι, ως επί το πλείστον, ανήκουν στο περιεχόμενο του "μαύρου κουτιού" (μαζί βέβαια και με άλλα περιεχόμενα) που βρίσκεται μεταξύ των καθημερινών "ερεθισμάτων" και των "απαντήσεων" σε αυτά...

Α. Τα τέσσερα κλειδιά:
1. Η κατανόηση των συναισθημάτων μας συνδέεται με την καλύτερη ποιότητα ζωής, αφού το πώς νιώθουμε επηρεάζει ένα μεγάλο κομμάτι της συμπεριφοράς μας, σε σχέση με τις εκούσιες, πολύ περισσότερο όμως με τις ακούσιες, αντιδράσεις μας. 2. Επίσης (και ως συνέπεια αυτής της επίδρασης που μόλις αναφέραμε), τα συναισθήματά μας επηρεάζουν τις γνώμες και τις στάσεις μας**, αφού το πώς νιώθουμε για κάτι, συγχέεται σε αρκετές περιπτώσεις με την ικανότητά μας να κρίνουμε αντικειμενικά. 3. Το "πώς θα πάρουμε κάτι" που συμβαίνει, εξαρτάται από τη γενικότερη συναισθηματική μας κατάσταση τη στιγμή που θα συμβεί... Έτσι, μια μέρα που δεν ξεκίνησε καλά, ενδεχομένως να πάρουμε πιο "στραβά" κάτι "ουδέτερο" ή "ίσως αρνητικό" συμβάν. 4. Τέλος, ένα πολύ σημαντικό σημείο είναι ότι, η έκφραση των συναισθημάτων μας, σχετίζεται και με τη διεκδίκηση, όσον αφορά επιθυμίες, ανάγκες και δικαιώματα.

Έχει, ωστόσο, η έκφραση των συναισθημάτων μας, πάντοτε προτεραιότητα;

Τι αντισταθμίζει τη δυνατότητα έκφρασης του θυμού, κάνοντάς μας να νιώθουμε καλύτερα;
Και γιατί "σπουδάζουμε" τα "συναισθήματα";

Όταν κάποιος δηλώνει: "Δεν έχω εμπιστοσύνη σε κανέναν...", τι θα τον κάνει να νιώσει καλύτερα;

Τι περιέχει, όμως, η δήλωση "Δεν έχω εμπιστοσύνη σε κανέναν";

Απογοήτευση; Θλίψη; Μοναξιά; Αρνητικές σκέψεις;...

...αλλεπάλληλους "παραμορφωτικούς καθρέπτες;"

...ή πεποιθήσεις, που αναζητούν συνεχώς τα σύμφωνα εκείνα στοιχεία που τις στηρίζουν, τις επαληθεύουν, τις εγκαθιδρύουν, τις διαιωνίζουν...
Στην πραγματικότητα, περιέχει κάτι απ' όλα όσα περιέχουν όλες οι άλλες σκέψεις, αλλά σε έναν πιο μεγάλο βαθμό.

Και για κάποιον παράξενο-στ' αλήθεια-λόγο, οι σκληρές εκφράσεις των άλλων, μας αποστομώνουν, μας μοιάζουν πιο αληθινές απ' όσο στην πραγματικότητα είναι, μας αφήνουν αρκετές φορές "ανήμπορους" να πείσουμε, να βοηθήσουμε...

Τι έχει όμως "από-κάτω" μια τέτοια δήλωση; Τι μπορούμε να απαντήσουμε, το οποίο να έχει όντως νόημα για το άλλο άτομο; Και τι μπορούμε να κάνουμε, με πράξεις, γι' αυτήν την αποκατάσταση;

Ειρηνικά ...μυστικά! Από την εισήγηση του ΚΕ.Σ.Ο. για την "ειρηνική επίλυση συγκρούσεων στο σχολείο και στην οικογένεια"

Η πολλαπλότητα συμβουλών, αρκετές φορές, "μπερδεύει" τα άτομα που φροντίζουν για την ανατροφή των παιδιών. Το θέμα μας σε αυτήν τη εισήγηση ήταν η απλοποίηση και το πώς θα φτιάξουμε δομημένα πλαίσια για την ειρηνική επίλυση συγκρούσεων. 

Σε μια παρουσίαση 90 περίπου λεπτών την οποία ακολούθησε συζήτηση, επικεντρώσαμε λοιπόν, στα εξής θέματα:

• Πώς θα δημιουργήσουμε πλαίσια σεβασμού, ισότητας και υποστήριξης; Όταν έμπρακτα δίνουμε ευκαιρίες στα άτομα να ανακτήσουν την ανωτερότητά τους μετά από την επανόρθωση των βλαβών μιας σύγκρουσης. Έτσι καλλιεργείται η υπεύθυνη ανάληψη ευθυνών, αφού τα άτομα εξακολουθούν να έχουν κάτι να κερδίσουν. Όταν λοιπόν όλοι είναι ικανοποιημένοι, είναι το πιο πιθανό να τηρηθούν οι δεσμεύσεις αποκατάστασης.

Έχουμε προβλήματα ...άρα υπάρχουμε!!!

Δεν είναι "μιζέρια" να συζητάμε για τα προβλήματά μας, τα άγχη μας, τους φόβους, τις ανάγκες... Στην πραγματικότητα, όσο καλά κι αν τα καταφέρνουμε γενικά, όλο και κάτι θα προκύψει που θα μας βγάλει "από τα νερά μας", κάτι που η επανόρθωσή του θα χρειαστεί πιο "ειδική" προσέγγιση, κάτι που θα μας προκαλέσει μικρό ή μεγαλύτερο "πονοκέφαλο"...
Όλα τα προβλήματα, δεν είναι, βέβαια, της ίδιας βαρύτητας. Αυτή είναι μια, ας πούμε "αντικειμενική" τους διάσταση, αλλά υπάρχει και μια πιο "υποκειμενική", αυτή που έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν παίρνουμε όλα τα άτομα τα ίδια γεγονότα το ίδιο "σοβαρά". Επίσης, η χρονική στιγμή που κάτι συμβαίνει, η αλληλουχία των γεγονότων, η συναισθηματική σημασία, που είναι μια από τις ακόμη πιο ειδικές περιπτώσεις, αλλά και οι προσδοκίες κάθε ατόμου, επηρεάζουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνει ένα "πρόβλημα".

Παρακάτω, ακολουθούν έξι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνουμε οπωσδήποτε υπόψη, όταν "τα βρίσκουμε ...σκούρα". Χωρίς να έχουμε συμπεριλάβει τον παράγοντα "ιδιοσυγκρασία", που εξηγεί (κάπως) τις ατομικές διαφορές στη διαχείριση των προβλημάτων, πρόκειται για τους έξι παράγοντες που, την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσεις τα μικρά ή τα λίγο πιο μεγάλα (από τα "καθημερινά") προβλήματα, μάλλον δεν θα σε κάνουν να πεις "ουοάου, ένα πρόβλημα-μια ευκαιρία", ωστόσο, ίσως σε κάνουν να δεις πιο αισιόδοξα το: "έχω προβλήματα, άρα υπάρχω"...

Όταν τα γυαλιά που φοράς είναι χρωματιστά...

Όταν βρίσκεσαι στη θέση εκείνου που ακούει το πρόβλημα που εκθέτει κάποιος άλλος, παραμένεις σιωπηλός (είναι αυτό που λέμε "ακούω ενεργά") και σε κατακλύζουν διάφορες σκέψεις. Κάποιες από αυτές είναι, κατά κάποιον τρόπο "αυτόματες", δηλαδή είναι απλές κριτικές, που σχετίζονται, όχι απαραίτητα με την επιστήμη και κάποιες άλλες σκέψεις αφορούν, εκείνα τα λόγια που θα πεις για να αποκλιμακώσεις την ένταση, όχι για να "χρυσώσεις το χάπι", ούτε για να πείσεις το άτομο ότι υπάρχει ένας "σωστός" τρόπος να βλέπει κανείς τα πράγματα, αλλά για να αναδείξεις συμπληρωματικούς τρόπους που μπορεί κάποιος να δει την πραγματικότητα. Θέλεις δηλαδή να ανοίξεις μια πόρτα, να δώσεις ένα χέρι να πιαστεί το άλλο άτομο, να του προσφέρεις εναλλακτικές.

Βέβαια, ο τρόπος που βλέπει κανείς τα πράγματα είναι μέρος της διαφορετικότητάς του, της αξίας του. Αυτό που επιδιώκουμε, ως ειδικοί, με τις παρεμβάσεις μας, δεν είναι τα άτομα να έχουν ομοιόμορφες αντιδράσεις στις "κρίσεις". Θα έλεγα καλύτερα ότι, το να είναι τα άτομα λειτουργικά και σε γενικές γραμμές ικανοποιημένα από τις ζωή τους, σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό, με την αποκατάσταση της αισιοδοξίας τους. 

Είναι όμως η αισιοδοξία κάτι απτό, κάτι ρεαλιστικό; Ή μήπως στην εποχή μας είναι κάτι αφελές ή ανέφικτο;

Η "εγκράτεια" σε σχέση με τα "απωθημένα"

Χρειαζόμαστε, όμως, στην πραγματικότητα, την "εγκράτεια"; Και γιατί;

Η αλήθεια είναι ότι τα σύγχρονα "συνθήματα" της επιστήμης της ψυχολογίας, συνηθίζουν να αναφέρονται περισσότερο στο "μπορώ","επιθυμώ", "έχω" και "κάνω" κι όχι τόσο στο "είμαι", "προσπαθώ" ή το "έχω μέτρο"...

Το να πιστεύω ότι "μπορώ", ότι "η τύχη μου είναι στο χέρι μου", είναι αναμφισβήτητα πολύ μεγάλης σημασίας για έναν ψυχικά υγιή, αποδοτικό, παραγωγικό άνθρωπο. Είναι επίσης πολύ σημαντικό για την "ενδυνάμωση" και την αισιοδοξία μας... Τόσο για τις πιο "εύκολες", όσο και για τις πιο "δύσκολες" μέρες που περνάμε. Ωστόσο, μήπως αυτό το "μπορώ", που τόσο αγωνιζόμαστε για να το επιβεβαιώσουμε στον εαυτό μας και στους γύρω μας, είναι από μια άλλη πλευρά κάτι αυτονόητο και από εκείνη, την "άλλη", πλευρά, χρειάζεται να έχουμε υπόψη και κάτι παραπάνω, αλλιώς το "μπορώ" δεν έχει νόημα;

Πόσο …«λάιτ» είναι τα προγράμματα «διαχείρισης συναισθημάτων» και «ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων» στο σχολείο;

Είναι, τα προγράμματα διαχείρισης συναισθημάτων στο σχολείο, …«λάιτ» ή/ και «επιφανειακά» στην πρόληψη της σχολικής βίας, σε σχέση με τις «βαθύτερες αιτίες» της βίας;

Ας ξεκινήσουμε από τις «βαθύτερες» αιτίες της βίας. Συμφωνούμε ότι η βία προβάλλεται περισσότερο από τα ΜΜΕ, ότι ζούμε σε μια «βίαιη»/ ανταγωνιστική κοινωνία, ό,τι κι αν σημαίνει αυτό, ότι γενικά υπάρχουν ανισότητες και διακρίσεις, ότι κάποιες φορές υπάρχουν και «σκόπιμες» αποδόσεις των αιτιών της βίας σε ατομικό επίπεδο, προκειμένου να μην αναφέρονται οι κοινωνικές ευθύνες. Ακόμη κι αν όλα τα παραπάνω, απλοϊκά μπορεί να πιστεύουμε ότι δημιουργούν μια «προδιάθεση» στα παιδιά να γίνουν βίαια (σε όλα ή σε κάποια, αλλά αυτό θα ήταν άλλη συζήτηση), το ότι οι πράξεις αυτές συμβαίνουν στο σχολείο και όχι στο σπίτι ή το αντίθετο, προφανώς και επιτρέπει σε άλλους παράγοντες να εισέλθουν στη συζήτηση. Γι’ αυτό και προτιμούμε να λέμε ότι, τα προβλήματα αυτά οφείλονται τελικά, στην εξασθένηση του «κοινωνικού ελέγχου», του αισθήματος δηλαδή «κοινότητας», στη διάρρηξη των δεσμών «φιλίας» και της εγγύτητας…

Αρχικά όμως, οφείλουμε να καταστήσουμε «ξεκάθαρες», μερικές «λανθασμένες εντυπώσεις» σχετικά με τα προγράμματα στα οποία αναφερόμαστε, οι οποίες έχουν να κάνουν κυρίως με: