"Όταν θέλεις πολύ να επικοινωνήσεις τις ιδέες σου και πιστεύεις στη δύναμη της (ειλικρινούς, φυσικής) αλληλεπίδρασης, συνεχώς αναζητάς τρόπους να ξεπερνάς τον εαυτό σου...
Αναζητώντας κάτι παραπάνω από την τυπική επικοινωνία με τα παιδιά, η εμπειρία μου, εμψυχώνοντας ομάδες (αλλά και ειδικές ομάδες ατόμων με αναπηρίες), με προκάλεσε αρκετές φορές σε σχέση με το εάν θα μπορούσα τελικά να γίνω ..."πιο ενδιαφέρουσα" από μια ...ηλεκτρονική συσκευή!
Πρώτα απ' όλα όμως, ως "ενήλικος/-η" ή/ και ως "επιστήμονας" , που θέλεις πραγματικά να σε ακούσουν τα παιδιά, πρέπει να "κατέβεις" από το "βάθρο" σου:
το άμεσο και μόνιμο ενδιαφέρον σου, δεν είναι να "ανεβάσεις το επίπεδο", να "δυσκολέψεις" τους μαθητές, δηλαδή να μιλάς δυσνόητα και να δίνεις πολλές πληροφορίες. Το ενδιαφέρον σου, αντίθετα, είναι, συνειδητά, πρωτίστως να δημιουργήσεις ένα ασφαλές πλαίσιο όπου κανείς δεν φοβάται να εκφραστεί (συμπεριλαμβανομένου ότι δίνεις και το χρόνο σε όλους να σκεφτούν με το ρυθμό τους χωρίς όμως να χάνουν το κίνητρό τους οι πιο "προχωρημένοι") και στη συνέχεια, να είσαι κι εσύ έτοιμος/-η, να ανακαλύψεις νέες οπτικές αυτών που διδάσκεις, μαζί τους (με τους μαθητές), όντας σίγουρος/-η ότι γι' αυτό σπουδάζεις, γι΄αυτό συνεχίζεις να διαβάζεις και γι' αυτό έχεις όλες αυτές τις εξειδικευμένες γνώσεις, δηλαδή για να μπορείς να γίνεσαι όσο το δυνατόν πιο απλός/-ή. Υπ' αυτήν την έννοια, κάθε παρουσίαση του ίδιου αντικειμένου στους μαθητές, δεν μπορεί να είναι ίδια!
Ανάγνωση και γραφή: ειδικές δεξιότητες και η κατάκτησή τους
Καταρχάς, όλοι συμφωνούμε ότι οι δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης, από κοινού, συνιστούν τον τρόπο απόκτησης αλλά και επίδειξης των γνώσεών μας. Ο καλός γραπτός λόγος, όντας όχημα ξεκάθαρης έκφρασης των σκέψεων, ανεβάζει συνολικά το επίπεδο του μαθητή, αφού συνεισφέρει γενικά στην καλύτερη "εικόνα" του, αλλά προηγουμένως, ο καλός αναγνώστης, μπορεί, μέσα από την ικανοποίηση της περιέργειάς του, ευχάριστα να αποκτήσει νέες γνώσεις, τις οποίες θα ενσωματώσει στους "θησαυρούς" της σκέψης του... Θέλω με αυτό να πω ότι, προφανώς, οι δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής, είναι "συγκοινωνούντα δοχεία", αφού εμπλέκονται σε αυτές οι ίδιες γνωστικές διαδικασίες, της μνήμης, της προσοχής, της συγκέντρωσης...
Ωστόσο, για μένα, η πιο κεντρική σε αυτές τις διαδικασίες είναι η μνήμη και εξηγώ απευθείας το "γιατί": αν υποθέσουμε ότι η μνήμη μας έχει δυο μέρη (αν και στην πραγματικότητα έχει τρία, αλλά αυτό είναι κάτι που δεν επηρεάζει την ιδέα που θέλω να μεταφέρω) και αυτά περιλαμβάνουν ένα μέρος για τις τρέχουσες πληροφορίες (αυτές που λαμβάνουμε από τον άλλο κι αυτές που θέλουμε εκείνη τη στιγμή να συζητήσουμε σχετικά) και ένα μέρος για το σύνολο όσων από πριν γνωρίζουμε (μνήμες που ανασύρονται ώστε να βοηθήσουν την "αναγνώριση" και "τακτοποίηση" της νέας πληροφορίας αλλά και την έκφραση και τεκμηρίωση των ιδεών μας), τότε, στις δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης, απαιτείται η άψογη συνεργασία αυτών των δυο μερών, ώστε να εξασφαλίσουμε τα καλύτερα αποτελέσματα. Αυτή η συνεργασία, σε μεγάλο βαθμό, δεν σχετίζεται με τη "χωρητικότητα" της μνήμης κάθε ατόμου, αλλά με το πόσο ασφαλές το άτομο νιώθει τη στιγμή που καλείται να μάθει ή να δείξει τις γνώσεις του, ώστε να λειτουργήσει αυτή η διαδικασία!!!
Γιατί, όμως, να επιμείνουμε στην "παραδοσιακή" γραφή και ανάγνωση;
"Παραδοσιακή" γραφή και ανάγνωση, ονομάζω τη γραφή και την ανάγνωση σε πλαίσια όπου η αλληλεπίδραση είναι "φυσική" και εκτός των ηλεκτρονικών μέσων. Συμφωνώ, βέβαια, ότι τα ηλεκτρονικά μέσα, μπορούν επίσης να βοηθήσουν τα παιδιά να αγαπήσουν το διάβασμα και τη γραφή, μοιάζοντας περισσότερο με παιχνίδια, παράγοντας ήχους και χρώματα, αλλά και στην εξοικείωση τους με την τεχνολογία. Επίσης, εντοπίζω σε αυτά, μελλοντικές δυνατότητες εναλλακτικής επικοινωνίας, ιδίως για άτομα με συγκεκριμένους "περιορισμούς".
Η "παραδοσιακή", όμως, γραφή και ανάγνωση, παραμένει στη βάση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και προσωπικά πιστεύω ότι, δεδομένου ότι η μάθηση είναι μια διαδικασία ως επί το πλείστον κοινωνική, ότι αυτό είναι και το πιο "φυσικό" και "ασφαλές" πλαίσιο. Τα παιδιά λοιπόν, θα πρέπει να ενισχυθούν στη μάθηση ως κοινωνική διαδικασία, μέσα στην ομάδα, επομένως, πρέπει να ασχοληθούμε περισσότερο με τα πλαίσια για την "παραδοσιακής" ανάγνωσης και γραφής και το πώς μπορούμε να τα εμπλουτίσουμε με ενδιαφέροντα βιώματα/ εμπειρίες.
Διδασκαλία και δημιουργία εσωτερικών κινήτρων- λίγα λόγια για τα "πλαίσια":
Η διδασκαλία χρειάζεται λοιπόν, θετικό και ασφαλές κλίμα, ομαδικό-συνεργατικό περιβάλλον και βιώματα που να συνδυάζονται με τις γνώσεις και τις διαδικασίες. Η έρευνα για την αποτελεσματική διδασκαλία και μάθηση έχει στραφεί, εδώ και τέσσερις δεκαετίες θα έλεγα, στην ανάπτυξη των κινήτρων και μάλιστα των "εσωτερικών", κατά προτίμηση, κινήτρων: η περιέργεια, η ευχαρίστηση, η "πρόκληση", η εμπλοκή των αισθητηριακών εμπειριών, συνιστούν τα εσωτερικά κίνητρα, συμπληρωματικά με τα εξωτερικά κίνητρα της (θετικής) αναγνώρισης και της ανταμοιβής μέσω των βαθμών. Μάλιστα, υπάρχει η τάση να λέμε ότι η εσωτερίκευση των κινήτρων συντελεί με την πάροδο του χρόνου και στην εξασθένηση της επίδρασης των "εξωτερικών" κινήτρων. Είναι όμως, κατά τη γνώμη μου νωρίς να προχωρήσουμε σε έναν τέτοιο διαχωρισμό, αφού κάνουμε λόγο για την παιδική ηλικία και σε αυτή, θεωρώ εξίσου απαραίτητες τις "εξωτερικές" (δημιουργικές πάντα) απόπειρες ανταμοιβής των προσπαθειών...
Σ' ό,τι αφορά, τώρα, τα "πλαίσια", στα οποία μπορεί κανείς να αυξήσει τα κίνητρα ανάγνωσης (προφανώς και γραφής), αυτά συνήθως περιλαμβάνουν: την αντιστοιχία των θεμάτων με τον "πραγματικό κόσμο", την αντιστοιχία με την "προηγούμενη γνώση", το "ενδιαφέρον" των θεμάτων, τις δυνατότητες έκφρασης που παρέχουν, τη σαφήνεια των οδηγιών του εκπαιδευτή και το "πρόγραμμα".
Η κοινωνική αλληλεπίδραση και οι "επιλογές" από την πλευρά του μαθητή, είναι εξίσου σημαντικά.
Το "ανταγωνιστικό πλεονέκτημα" της "παρέας"...
(Κι έχουμε μείνει στο σημείο εκείνο που αναζητούσα τρόπους να γίνω "πιο ενδιαφέρουσα" από μια ...ηλεκτρονική συσκευή, δεδομένου ότι δεν συγκινεί κανείς, εύκολα, τα σύγχρονα παιδιά...)
Επειδή λοιπόν, χρειαζόμουν-ταυτόχρονα-τα πλεονεκτήματα της σταθερότητας (επειδή πρόκειται για δράσεις με διάρκεια μηνών) αλλά και του "happening", ήταν ξεκάθαρο ότι δεν μπορούσα να γίνομαι σε καθημερινή βάση μια "κλόουν" ή "φαρσέρ", αλλά ούτε και να επιλέγω δραστηριότητες που είχαν έντονο ..."σασπένς", την αίσθηση του οποίου μάλιστα θα μπορούσαν να συμμερίζονται ταυτόχρονα κι όλα τα μέλη των ομάδων... Στο σημείο αυτό, ωστόσο, γίνεται επίσης, σαφές ότι, το "ενδιαφέρον" των θεμάτων που θα παρουσιάσεις στους μαθητές είναι κάτι "σχετικό" τελικά. Για μένα, το "ενδιαφέρον", περνάει κατά κάποιον τρόπο από τα "μάτια" του ενηλίκου, αφού εάν παρουσιάσει κάτι (ακόμη καλύτερα κι αν καταφέρει να το δει) ως ενδιαφέρον, τότε σίγουρα θα κερδίσει "πόντους" όσον αφορά την προσοχή του ακροατηρίου του...
Τα δικά μου όμως, προηγούμενα βιώματα, ήταν καθοριστικής σημασίας όταν "τα έβρισκα ...δύσκολα": δεν αναζητούσα ποτέ το (εξωτερικό)"μαγικό ραβδί", αλλά πάντα το πιο απλό και (φαινομενικά) αυτονόητο δεδομένο που θα αντέστρεφε την ερμηνεία του υπάρχοντος σκηνικού. Σε μια αίθουσα που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην ενδιαφέρουσα αίθουσα των υπολογιστών, του "ίντερνετ" και του διαδραστικού πίνακα (που τη χρησιμοποιούσαμε εξίσου συχνά), το πλεονέκτημά σου είναι η "παρέα". Αλλάξαμε δυο-τρεις φορές τη ρύθμιση των τραπεζιών, προσπαθώντας να δημιουργήσουμε "δυνατές", από την πλευρά της συμπληρωματικότητας, ομάδες που όμως δεν απέκλειαν την πιο γενική συνεργασία. Τελικά, σε μια ρύθμιση αυτόνομων τραπεζιών τύπου "Π", βρήκαμε έναν πιο εποικοδομητικό τρόπο συνύπαρξης, αφού διατηρούσαμε τη βλεμματική επαφή μας και την αίσθηση του κοινού για όλους "κέντρου" του πίνακα. Η ρύθμιση όμως του χώρου, αν και σημαντική, δεν αποτελεί φυσικά το ουσιώδες γνώρισμα της "παρέας", απλά βοηθά, κατά τη γνώμη μου, την αίσθηση του "κοντά" ή "μακριά" με τους άλλους. "Παρέα" είναι να διατηρείς την αναφορά στην ομάδα, να δίνεις το λόγο σε όλους, να είναι όλοι ίσοι αλλά διαφορετικοί, ίσοι και με όρια, με ρόλους αλλά χωρίς οι ρόλοι αυτοί να είναι παγιωμένες "ταμπέλες", με οικειότητα αλλά και σεβασμό, με χιούμορ αλλά πάντα με σοβαρότητα...
...και για το τέλος, μερικές ιδέες...
(συνεχίζεται)
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
Αναζητώντας κάτι παραπάνω από την τυπική επικοινωνία με τα παιδιά, η εμπειρία μου, εμψυχώνοντας ομάδες (αλλά και ειδικές ομάδες ατόμων με αναπηρίες), με προκάλεσε αρκετές φορές σε σχέση με το εάν θα μπορούσα τελικά να γίνω ..."πιο ενδιαφέρουσα" από μια ...ηλεκτρονική συσκευή!
Πρώτα απ' όλα όμως, ως "ενήλικος/-η" ή/ και ως "επιστήμονας" , που θέλεις πραγματικά να σε ακούσουν τα παιδιά, πρέπει να "κατέβεις" από το "βάθρο" σου:
το άμεσο και μόνιμο ενδιαφέρον σου, δεν είναι να "ανεβάσεις το επίπεδο", να "δυσκολέψεις" τους μαθητές, δηλαδή να μιλάς δυσνόητα και να δίνεις πολλές πληροφορίες. Το ενδιαφέρον σου, αντίθετα, είναι, συνειδητά, πρωτίστως να δημιουργήσεις ένα ασφαλές πλαίσιο όπου κανείς δεν φοβάται να εκφραστεί (συμπεριλαμβανομένου ότι δίνεις και το χρόνο σε όλους να σκεφτούν με το ρυθμό τους χωρίς όμως να χάνουν το κίνητρό τους οι πιο "προχωρημένοι") και στη συνέχεια, να είσαι κι εσύ έτοιμος/-η, να ανακαλύψεις νέες οπτικές αυτών που διδάσκεις, μαζί τους (με τους μαθητές), όντας σίγουρος/-η ότι γι' αυτό σπουδάζεις, γι΄αυτό συνεχίζεις να διαβάζεις και γι' αυτό έχεις όλες αυτές τις εξειδικευμένες γνώσεις, δηλαδή για να μπορείς να γίνεσαι όσο το δυνατόν πιο απλός/-ή. Υπ' αυτήν την έννοια, κάθε παρουσίαση του ίδιου αντικειμένου στους μαθητές, δεν μπορεί να είναι ίδια!
Ανάγνωση και γραφή: ειδικές δεξιότητες και η κατάκτησή τους
Καταρχάς, όλοι συμφωνούμε ότι οι δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης, από κοινού, συνιστούν τον τρόπο απόκτησης αλλά και επίδειξης των γνώσεών μας. Ο καλός γραπτός λόγος, όντας όχημα ξεκάθαρης έκφρασης των σκέψεων, ανεβάζει συνολικά το επίπεδο του μαθητή, αφού συνεισφέρει γενικά στην καλύτερη "εικόνα" του, αλλά προηγουμένως, ο καλός αναγνώστης, μπορεί, μέσα από την ικανοποίηση της περιέργειάς του, ευχάριστα να αποκτήσει νέες γνώσεις, τις οποίες θα ενσωματώσει στους "θησαυρούς" της σκέψης του... Θέλω με αυτό να πω ότι, προφανώς, οι δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής, είναι "συγκοινωνούντα δοχεία", αφού εμπλέκονται σε αυτές οι ίδιες γνωστικές διαδικασίες, της μνήμης, της προσοχής, της συγκέντρωσης...
Ωστόσο, για μένα, η πιο κεντρική σε αυτές τις διαδικασίες είναι η μνήμη και εξηγώ απευθείας το "γιατί": αν υποθέσουμε ότι η μνήμη μας έχει δυο μέρη (αν και στην πραγματικότητα έχει τρία, αλλά αυτό είναι κάτι που δεν επηρεάζει την ιδέα που θέλω να μεταφέρω) και αυτά περιλαμβάνουν ένα μέρος για τις τρέχουσες πληροφορίες (αυτές που λαμβάνουμε από τον άλλο κι αυτές που θέλουμε εκείνη τη στιγμή να συζητήσουμε σχετικά) και ένα μέρος για το σύνολο όσων από πριν γνωρίζουμε (μνήμες που ανασύρονται ώστε να βοηθήσουν την "αναγνώριση" και "τακτοποίηση" της νέας πληροφορίας αλλά και την έκφραση και τεκμηρίωση των ιδεών μας), τότε, στις δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης, απαιτείται η άψογη συνεργασία αυτών των δυο μερών, ώστε να εξασφαλίσουμε τα καλύτερα αποτελέσματα. Αυτή η συνεργασία, σε μεγάλο βαθμό, δεν σχετίζεται με τη "χωρητικότητα" της μνήμης κάθε ατόμου, αλλά με το πόσο ασφαλές το άτομο νιώθει τη στιγμή που καλείται να μάθει ή να δείξει τις γνώσεις του, ώστε να λειτουργήσει αυτή η διαδικασία!!!
Γιατί, όμως, να επιμείνουμε στην "παραδοσιακή" γραφή και ανάγνωση;
"Παραδοσιακή" γραφή και ανάγνωση, ονομάζω τη γραφή και την ανάγνωση σε πλαίσια όπου η αλληλεπίδραση είναι "φυσική" και εκτός των ηλεκτρονικών μέσων. Συμφωνώ, βέβαια, ότι τα ηλεκτρονικά μέσα, μπορούν επίσης να βοηθήσουν τα παιδιά να αγαπήσουν το διάβασμα και τη γραφή, μοιάζοντας περισσότερο με παιχνίδια, παράγοντας ήχους και χρώματα, αλλά και στην εξοικείωση τους με την τεχνολογία. Επίσης, εντοπίζω σε αυτά, μελλοντικές δυνατότητες εναλλακτικής επικοινωνίας, ιδίως για άτομα με συγκεκριμένους "περιορισμούς".
Η "παραδοσιακή", όμως, γραφή και ανάγνωση, παραμένει στη βάση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και προσωπικά πιστεύω ότι, δεδομένου ότι η μάθηση είναι μια διαδικασία ως επί το πλείστον κοινωνική, ότι αυτό είναι και το πιο "φυσικό" και "ασφαλές" πλαίσιο. Τα παιδιά λοιπόν, θα πρέπει να ενισχυθούν στη μάθηση ως κοινωνική διαδικασία, μέσα στην ομάδα, επομένως, πρέπει να ασχοληθούμε περισσότερο με τα πλαίσια για την "παραδοσιακής" ανάγνωσης και γραφής και το πώς μπορούμε να τα εμπλουτίσουμε με ενδιαφέροντα βιώματα/ εμπειρίες.
Διδασκαλία και δημιουργία εσωτερικών κινήτρων- λίγα λόγια για τα "πλαίσια":
Η διδασκαλία χρειάζεται λοιπόν, θετικό και ασφαλές κλίμα, ομαδικό-συνεργατικό περιβάλλον και βιώματα που να συνδυάζονται με τις γνώσεις και τις διαδικασίες. Η έρευνα για την αποτελεσματική διδασκαλία και μάθηση έχει στραφεί, εδώ και τέσσερις δεκαετίες θα έλεγα, στην ανάπτυξη των κινήτρων και μάλιστα των "εσωτερικών", κατά προτίμηση, κινήτρων: η περιέργεια, η ευχαρίστηση, η "πρόκληση", η εμπλοκή των αισθητηριακών εμπειριών, συνιστούν τα εσωτερικά κίνητρα, συμπληρωματικά με τα εξωτερικά κίνητρα της (θετικής) αναγνώρισης και της ανταμοιβής μέσω των βαθμών. Μάλιστα, υπάρχει η τάση να λέμε ότι η εσωτερίκευση των κινήτρων συντελεί με την πάροδο του χρόνου και στην εξασθένηση της επίδρασης των "εξωτερικών" κινήτρων. Είναι όμως, κατά τη γνώμη μου νωρίς να προχωρήσουμε σε έναν τέτοιο διαχωρισμό, αφού κάνουμε λόγο για την παιδική ηλικία και σε αυτή, θεωρώ εξίσου απαραίτητες τις "εξωτερικές" (δημιουργικές πάντα) απόπειρες ανταμοιβής των προσπαθειών...
Σ' ό,τι αφορά, τώρα, τα "πλαίσια", στα οποία μπορεί κανείς να αυξήσει τα κίνητρα ανάγνωσης (προφανώς και γραφής), αυτά συνήθως περιλαμβάνουν: την αντιστοιχία των θεμάτων με τον "πραγματικό κόσμο", την αντιστοιχία με την "προηγούμενη γνώση", το "ενδιαφέρον" των θεμάτων, τις δυνατότητες έκφρασης που παρέχουν, τη σαφήνεια των οδηγιών του εκπαιδευτή και το "πρόγραμμα".
Η κοινωνική αλληλεπίδραση και οι "επιλογές" από την πλευρά του μαθητή, είναι εξίσου σημαντικά.
Το "ανταγωνιστικό πλεονέκτημα" της "παρέας"...
(Κι έχουμε μείνει στο σημείο εκείνο που αναζητούσα τρόπους να γίνω "πιο ενδιαφέρουσα" από μια ...ηλεκτρονική συσκευή, δεδομένου ότι δεν συγκινεί κανείς, εύκολα, τα σύγχρονα παιδιά...)
Επειδή λοιπόν, χρειαζόμουν-ταυτόχρονα-τα πλεονεκτήματα της σταθερότητας (επειδή πρόκειται για δράσεις με διάρκεια μηνών) αλλά και του "happening", ήταν ξεκάθαρο ότι δεν μπορούσα να γίνομαι σε καθημερινή βάση μια "κλόουν" ή "φαρσέρ", αλλά ούτε και να επιλέγω δραστηριότητες που είχαν έντονο ..."σασπένς", την αίσθηση του οποίου μάλιστα θα μπορούσαν να συμμερίζονται ταυτόχρονα κι όλα τα μέλη των ομάδων... Στο σημείο αυτό, ωστόσο, γίνεται επίσης, σαφές ότι, το "ενδιαφέρον" των θεμάτων που θα παρουσιάσεις στους μαθητές είναι κάτι "σχετικό" τελικά. Για μένα, το "ενδιαφέρον", περνάει κατά κάποιον τρόπο από τα "μάτια" του ενηλίκου, αφού εάν παρουσιάσει κάτι (ακόμη καλύτερα κι αν καταφέρει να το δει) ως ενδιαφέρον, τότε σίγουρα θα κερδίσει "πόντους" όσον αφορά την προσοχή του ακροατηρίου του...
Τα δικά μου όμως, προηγούμενα βιώματα, ήταν καθοριστικής σημασίας όταν "τα έβρισκα ...δύσκολα": δεν αναζητούσα ποτέ το (εξωτερικό)"μαγικό ραβδί", αλλά πάντα το πιο απλό και (φαινομενικά) αυτονόητο δεδομένο που θα αντέστρεφε την ερμηνεία του υπάρχοντος σκηνικού. Σε μια αίθουσα που βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην ενδιαφέρουσα αίθουσα των υπολογιστών, του "ίντερνετ" και του διαδραστικού πίνακα (που τη χρησιμοποιούσαμε εξίσου συχνά), το πλεονέκτημά σου είναι η "παρέα". Αλλάξαμε δυο-τρεις φορές τη ρύθμιση των τραπεζιών, προσπαθώντας να δημιουργήσουμε "δυνατές", από την πλευρά της συμπληρωματικότητας, ομάδες που όμως δεν απέκλειαν την πιο γενική συνεργασία. Τελικά, σε μια ρύθμιση αυτόνομων τραπεζιών τύπου "Π", βρήκαμε έναν πιο εποικοδομητικό τρόπο συνύπαρξης, αφού διατηρούσαμε τη βλεμματική επαφή μας και την αίσθηση του κοινού για όλους "κέντρου" του πίνακα. Η ρύθμιση όμως του χώρου, αν και σημαντική, δεν αποτελεί φυσικά το ουσιώδες γνώρισμα της "παρέας", απλά βοηθά, κατά τη γνώμη μου, την αίσθηση του "κοντά" ή "μακριά" με τους άλλους. "Παρέα" είναι να διατηρείς την αναφορά στην ομάδα, να δίνεις το λόγο σε όλους, να είναι όλοι ίσοι αλλά διαφορετικοί, ίσοι και με όρια, με ρόλους αλλά χωρίς οι ρόλοι αυτοί να είναι παγιωμένες "ταμπέλες", με οικειότητα αλλά και σεβασμό, με χιούμορ αλλά πάντα με σοβαρότητα...
...και για το τέλος, μερικές ιδέες...
- η "φωναχτή" ανάγνωση ενός κειμένου εναλλάξ, διατηρεί την προσοχή των μαθητών αφού δεν ξέρουν από πριν ποιος θα είναι αυτός που θα ορίσει ο δάσκαλος για να συνεχίσει,
- οι ομαδικές εργασίες που "απλώνονται" στο χρόνο, διεξάγονται σε έναν από πριν ορισμένο αριθμό συναντήσεων και περιλαμβάνουν συλλογή στοιχείων από διάφορες πηγές (βιβλία, εφημερίδες, ίντερνετ), διατηρούν την αναφορά, τη συνεργασία και εκμεταλλεύονται την "προηγούμενη" γνώση, εκμεταλλευόμενες συγχρόνως και την αξία της επανάληψης,
- το "παιχνίδι ρόλων", χωρίς απαραίτητα να πρέπει να είναι δραματικό/ "θεατρικό" με τη στενή του έννοια (π.χ. φανταστείτε ότι είστε ...δημοσιογράφοι, ...αστυνομικοί-ντετέκτιβς, ...διοργανωτές εκδηλώσεων, ...διευθυντές σχολείου, ξενοδοχείου, τουριστικού πρακτορείου...), βοηθά στην ανανέωση της προσοχής και στη μάθηση, καθώς η μνήμη συνδυάζεται με τον τόπο, τις εμπειρίες και το χρόνο,
- η αυτο-βαθμολόγηση θεωρείται επίσης μια εποικοδομητική δραστηριότητα στην παραγωγή του λόγου και μειώνει το άγχος.
Πιο πολύ όμως, απ' όλα, χρειάζεται η αφοσίωση του ενηλίκου που κάνει αυτό το έργο, η υπομονή και η δημιουργικότητά του, λαμβάνοντας υπόψη τα "παιδικά μέτρα" και κυρίως το ότι τα παιδιά εύκολα ενθουσιάζονται, γι΄αυτό, πιο πολύ αξία από την "έκπληξη", έχει η "ειλικρίνεια" και το να μπορούμε όλοι να είμαστε ο καθένας ο εαυτός του!"
(συνεχίζεται)
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου