Από την ώρα που ξεκινούν να
περπατούν και να αυτονομούνται, ανεβαίνοντας σκάλες, η κάθε μέρα με τα παιδιά
περιλαμβάνει ένα σωρό απαγορεύσεις! Κάποιες από αυτές, είναι πολύ σοβαρές και
ζωτικής σημασίας και κάποιες άλλες, είναι περισσότερο προληπτικού χαρακτήρα. Κάποιες
από αυτές, σχετίζονται με τη συμπεριφορά των παιδιών σε ορισμένα πλαίσια και
κάποιες άλλες είναι πιο γενικές. Κάποιες, είναι πιο εύκολη υπόθεση και κάποιες
άλλες, πιο δύσκολη...
Πόσο εύκολο είναι, τελικά, να λέμε «όχι» και «μη»; Σε ποιες ηλικίες
μπορούμε να μιλάμε για όρια και πώς θα αποφύγουμε τις περισσότερες συγκρούσεις,
εκπαιδεύοντας, μέσα από τις απαγορεύσεις, τα παιδιά;
Σε αυτό το άρθρο, παρουσιάζονται
7 απλοί κανόνες για τις …απαγορεύσεις!
Γιατί είναι απαραίτητα τα όρια;
Επειδή, με τα όρια μπορούμε να
συνεννοούμαστε, να περνάμε όλοι καλά με τις ελάχιστες υποχωρήσεις, να
προλαμβάνουμε τις συγκρούσεις και τις δύσκολες σχέσεις. Το να γνωρίζουμε τα πλαίσια στα οποία κινούμαστε, μας κάνει υγιείς και
περισσότερο ευχαριστημένους με αυτά που πετυχαίνουμε. Επίσης, μας εισάγει
στις απαιτήσεις που έχουν οι άλλοι από μας, κάποιες από τις οποίες, περιλαμβάνουν
αξίες που στη συνέχεια θα εσωτερικεύσουμε, ενώ κάποιες άλλες, ίσως, δεν είναι
τίποτα άλλο, παρά κομμάτια «ρόλων»…
Και πώς μπορούμε να πούμε «όχι» και «μη» κι αυτό να έχει
εκπαιδευτική αξία;
- Λογικές
απαιτήσεις ανάλογα με την ηλικία: Στην πραγματικότητα, τα παιδιά, αρχίζουν να κατανοούν
ότι οι κανόνες είναι αμοιβαίοι και απαραίτητοι στις διαπροσωπικές σχέσεις,
περίπου στις ηλικίες έξι-επτά ετών. Μέχρι εκείνη την ηλικία, είναι
«φυσικό» να λένε ψέματα και μπορούν να ακολουθήσουν τους κανόνες, που
επιβάλλονται από τους ενηλίκους, μέσα σε σχέσεις «δούναι και λαβείν». Γι’
αυτό, είναι καλύτερα, σε μικρότερες ηλικίες, να μην μπερδεύουμε τα παιδιά
με πολλούς κανόνες, αλλά οι κανόνες αυτοί να είναι οι ελάχιστοι, να είναι
απλά διατυπωμένοι και συνεπείς και να συνδέονται με άμεσες και σαφείς
«ανταμοιβές» και «στερήσεις».
- Λογικές
απαιτήσεις ανάλογα με τα πλαίσια: Το να κάνουμε ησυχία, για
παράδειγμα, είναι ένας «κανόνας» που η τήρησή του, διαφέρει ανάλογα με το
εκάστοτε πλαίσιο. Έτσι, κάθε φορά, εξηγούμε στα παιδιά, όσο μικρή ηλικία
κι αν έχουν, ότι «Κάνουμε ησυχία, επειδή εδώ …είναι εκκλησία, είναι
σχολείο…» κτλ κι όχι επειδή «Μαλώνει ο κύριος ή θα μας …φάει ο «λύκος»
κτλ., αφού, είναι σημαντικό να έχουμε ένα σαφές και ειλικρινές λεξιλόγιο
με το οποίο θα μπορούμε να συνεννοούμαστε.
- Λογικές
αντιδράσεις ανάλογα με τους «κινδύνους», δηλαδή, να μην έχουμε
υπερβολικές αντιδράσεις για «ασήμαντες» «παραβάσεις», ώστε τα παιδιά να
μπορούν να κατανοούν τη σοβαρότητα της κάθε απαγόρευσης.
- (Αρεστές)
εναλλακτικές… που δεν σημαίνει δωροδοκία! Σημαίνει, όμως, ότι,
όταν απαγορεύουμε κάτι, λέγοντας «Μην κάνεις αυτό ή εκείνο…» ή «Εδώ, δεν
μπορούμε να κάνουμε (αυτό)», θα πρέπει να συνεχίζουμε, προτείνοντας κάτι
άλλο, χωρίς αυτό το «άλλο» να το αφήνουμε στη δική τους φαντασία. Σε κάθε
περίπτωση, θα πρέπει να κατανοούμε, την ανάγκη των παιδιών να παίξουν, να
χαλαρώσουν, να έχουν παρέα, να πειραματιστούν, να εκτονωθούν, να περάσουν
ευχάριστα και γενικά, να δράσουν.
- Στοργή:
Η εκπαίδευση, χρειάζεται στοργή, επειδή, αυτό που θέλουμε είναι, τα
παιδιά να αγαπήσουν αυτό που τους μαθαίνουμε και να το τηρούν και χωρίς
επίβλεψη «ως μέρος της προσωπικότητάς τους».
- Σεβασμός,
πάντα σεβασμός!!! Σεβασμό, από τους «μεγάλους», από το αδερφάκι κι
από την παρέα του, αξίζει ακόμη και το παιδί που έχει κάνει κάποια αταξία,
γι’ αυτό αποφεύγουμε να μιλάμε άσχημα, να χαρακτηρίζουμε και να υποτιμούμε
με εκφράσεις, όσο θυμωμένοι κι αν είμαστε. Τα παιδιά προσβάλλονται, ακόμη
κι αν συχνά νομίζουμε ότι είναι πολύ μικρά κι ότι μπορεί να μην
«καταλαβαίνουν».
- Προτάσεις
για επανόρθωση: Όταν γίνεται μια «ζημιά», αντί να φωνάζουμε και να
είμαστε σε αμηχανία, προτείνουμε στο παιδί, άμεσα, έναν (ρεαλιστικό και
ανάλογο με την πράξη) τρόπο που μπορεί να επανορθώσει, λέγοντάς του ότι
έτσι θα επανορθώσει και θα μας ευχαριστήσει. Είναι σημαντικό να μην
δείχνουμε ότι κρατάμε «κακίες» μεταξύ μας κι ότι πάντα υπάρχουν τρόποι να
αποκατασταθούν οι «βλάβες» μιας αρνητικής πράξης…
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου