Εντοπιζετε ότι κάτι δεν πάει και τόσο καλά, παρατηρείτε σκορπιες ενδείξεις, χωρίς να έχετε την εμπειρία να τις ταξινομησετε και να τις αξιολογησετε. Ακόμη, δεν έχετε ζητήσει εξειδικευμένη βοήθεια...
Συνηθιζουμε βέβαια οι ειδικοί να επαναλαμβανουμε, ότι τα βήματα αυτοβοηθειας δεν είναι για όλες τις περιπτώσεις επαρκή, γι` αυτο, καλό είναι να απευθυνομαστε άμεσα στον ειδικό, ιδιως εαν πιστευουμε ότι δεν έχουμε την απαραιτητη ψυχραιμία `η το χρόνο να ασχοληθουμε σοβαρά με το "πρόβλημα".
Παρακάτω, παρατίθενται ερωτήματα κι απαντήσεις που βοηθούν, σε ενα σταδιο προετοιμασιας, να αξιολογησετε μόνοι σας τη σοβαρότητα, το επειγον και τις ενέργειες διαχείρισης της κατάστασης που σας αφορά:
Πότε οι αιτίες ενός "προβλήματος" ανάγονται σε επίπεδο ψυχολογικό και πόσο "σοβαρές" μπορεί να είναι;
Το σώμα και η ψυχή είναι αλληλενδετα, γι` αυτό, δεν μπορούμε να κατανοησουμε το ένα χωριστά από το άλλο, ούτε και να δώσουμε προτεραιότητα στις ανάγκες του ενός.
Εχοντας αποκλεισει ενδεχομενα παθολογικα αίτια, οι ψυχολογικης φυσης δυσλειτουργιες μπορεί να πηγάζουν επίσης, από διαταραχές ύπνου, ελλειψη βιταμινων και ιχνοστοιχειων και γενικά κακή θρεψη, γι`αυτό το λόγο, εξίσου σημαντικο είναι, τόσο το πρόγραμμα ξεκουρασης οσο και το διατροφικο πρόγραμμα που να κάλυπτει τις ανάγκες του οργανισμού, ανάλογα με την ηλικία και τη δραστηριότητα του.
Σοβαρές αιτίες, έχει η δυσλειτουργία εκείνη, η οποία, έχει μεγάλη ένταση και συχνοτητα συμπτωμάτων, δηλαδή το άτομο αναγνωρίζει ότι δεν είναι ο εαυτός του κι η κατάσταση αυτή επαναλαμβάνεται και το ενοχλεί, του είναι αφορητη και δεν το αφήνει να είναι αποδοτικο, διαποτιζοντας, λιγότερο `η περισσότερο, όλο το φάσμα των καθημερινων του δραστηριοτήτων. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που προκαλεί ανησυχία είναι η κλιμακωση, η ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης.
Ποιες ενέργειες προωθούν τη βελτίωση της πορείας μιας δυσλειτουργίας;
Καταρχας, εξαρτάται απο τη "φύση" της δυσλειτουργικης συμπεριφοράς, από το αν προκλήθηκε από ενα πρόσφατο τραυματικο γεγονός `η αν αποτελεί μια κατάσταση που κλιμακωθηκε με τα χρόνια κι έχει επηρεάσει σε βάθος τις πεποιθήσεις του ατόμου σε σχέση με τον εαυτό του και τους γυρω του.
Συνήθως, τα συναισθήματα φθινουν με το χρόνο, μια έντονη λύπη θα αρχίσει κι αυτή να μην προκαλεί τον αρχικό πόνο αν έχει την ευκαιρία να φιλτραριστει και να "ξεθυμανει", εάν το άτομο ανακαλύψει επαρκείς πηγές στήριξης μέσα του και στους άλλους. Βέβαια, κάθε διαφορετική αιτία, χρειάζεται διαφορετικο χρονικό διάστημα "αποκατάστασης".
Το σημαντικό σε σχέση με αυτό που λέμε φιλτραρισμα και επεξεργασία των σκεψεων και των συναισθημάτων είναι να μην βιαζομαστε να δώσουμε απαντήσεις. Να μπαίνουμε μέσα στο "πρόβλημα" και να το εξερευνουμε, σαν να μπαινουμε στο βυθό της θάλασσας... Η αρχική άρνηση ενός προβλήματος, που μπορεί να συνοδεύεται κι από θυμό, είναι μια "φυσική" αντίδραση, που όμως οφείλει να ακολουθείται από την ώριμη διαπραγμάτευση σε σχέση με τις δυνατότητες διαχείρισης του.
Επίσης, η ίδια η διαδικασία διερεύνησης των διαθέσιμων εναλλακτικων, βοηθά στο να απενοχοποιηθουμε, να νιωσουμε ανακούφιση.
Μάλιστα, όταν προηγείται μια ικανή διαδικασία επεξεργασίας, η οποία μπορεί να γίνει και κρατώντας ημερολόγιο, σχετικά με το πότε παρατηρείται εμφάνιση κι επιδείνωση των συμπτωματων και το ποιες προσπαθειες διαχείρισης λειτουργούν, τοτε διαπιστωνουμε οτι τα προβλήματα που φαίνονταν αλυτα, λυνονται τελικά με μικρές κι απλές ρυθμίσεις βήμα-βήμα.
Τι θα πρέπει να προσεχουμε σε σχέση με μια δυσλειτουργία που έχει κάνει πρόσφατα την εμφάνιση της;
Τις επικρισεις, το άγχος και τις ενοχες: κανεις δεν φταιει γι` αυτό που συμβαινει. Περιγραφουμε την κατάσταση ως μια δυσλειτουργικη συμπεριφορά, χωρίς να διαπραγματευομαστε την αξία του ατόμου `η του περιβάλλοντος του. Πρέπει να συνεχισουμε να βλέπουμε το άτομο συνολικά, με θετικές προκαταληψεις, δίνοντας νέες ευκαιρίες κι εναλλακτικες.
Προσπαθουμε να δουμε την κατασταση αντικειμενικά: τι θα έκανε κάποιος άλλος αν ήταν στη θέση μας; Πόσο σοβαρές είναι οι επιπτώσεις αυτής της δυσλειτουργίας τελικά; Ποιο είναι το πρωταρχικό αίτημα μας σε σχέση με τη δυσλειτουργία;
Επίσης, πολύ σημαντικό είναι να μην βιαστουμε να απαλλαγουμε απο το ενοχλητικο συμπτωμα, χωρίς να το κατανοησουμε, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να επανεμφανιστει `η να αντικατασταθεί απο κάποιο άλλο. Ο ψυχισμος μας έχει την οικονομία του και τα συμπτώματα είναι μηνύματα και κάτι εξυπηρετούν.
Μπορώ να δρασω προληπτικα;
Εν πολλοις, το κλειδί βρίσκεται στις μεταβασεις. Δεν αντιμετωπίζουν όλα τα άτομα με τον ίδιο τρόπο τις αλλαγές και η αλλαγή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανάπτυξης, της εξέλιξης. Καλό είναι να συζητάμε, να φτιαχνουμε σενάρια στο μυαλό μας και να μην προσπερνάμε την αλλαγή νομίζοντας ότι για τους αλλους έχει την ίδια βαρύτητα όση έχει για εμάς.
Χριστίνα Καλαβρη, ψυχολόγος-εγκληματολογος
Συνηθιζουμε βέβαια οι ειδικοί να επαναλαμβανουμε, ότι τα βήματα αυτοβοηθειας δεν είναι για όλες τις περιπτώσεις επαρκή, γι` αυτο, καλό είναι να απευθυνομαστε άμεσα στον ειδικό, ιδιως εαν πιστευουμε ότι δεν έχουμε την απαραιτητη ψυχραιμία `η το χρόνο να ασχοληθουμε σοβαρά με το "πρόβλημα".
Παρακάτω, παρατίθενται ερωτήματα κι απαντήσεις που βοηθούν, σε ενα σταδιο προετοιμασιας, να αξιολογησετε μόνοι σας τη σοβαρότητα, το επειγον και τις ενέργειες διαχείρισης της κατάστασης που σας αφορά:
Πότε οι αιτίες ενός "προβλήματος" ανάγονται σε επίπεδο ψυχολογικό και πόσο "σοβαρές" μπορεί να είναι;
Το σώμα και η ψυχή είναι αλληλενδετα, γι` αυτό, δεν μπορούμε να κατανοησουμε το ένα χωριστά από το άλλο, ούτε και να δώσουμε προτεραιότητα στις ανάγκες του ενός.
Εχοντας αποκλεισει ενδεχομενα παθολογικα αίτια, οι ψυχολογικης φυσης δυσλειτουργιες μπορεί να πηγάζουν επίσης, από διαταραχές ύπνου, ελλειψη βιταμινων και ιχνοστοιχειων και γενικά κακή θρεψη, γι`αυτό το λόγο, εξίσου σημαντικο είναι, τόσο το πρόγραμμα ξεκουρασης οσο και το διατροφικο πρόγραμμα που να κάλυπτει τις ανάγκες του οργανισμού, ανάλογα με την ηλικία και τη δραστηριότητα του.
Σοβαρές αιτίες, έχει η δυσλειτουργία εκείνη, η οποία, έχει μεγάλη ένταση και συχνοτητα συμπτωμάτων, δηλαδή το άτομο αναγνωρίζει ότι δεν είναι ο εαυτός του κι η κατάσταση αυτή επαναλαμβάνεται και το ενοχλεί, του είναι αφορητη και δεν το αφήνει να είναι αποδοτικο, διαποτιζοντας, λιγότερο `η περισσότερο, όλο το φάσμα των καθημερινων του δραστηριοτήτων. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που προκαλεί ανησυχία είναι η κλιμακωση, η ραγδαία επιδείνωση της κατάστασης.
Ποιες ενέργειες προωθούν τη βελτίωση της πορείας μιας δυσλειτουργίας;
Καταρχας, εξαρτάται απο τη "φύση" της δυσλειτουργικης συμπεριφοράς, από το αν προκλήθηκε από ενα πρόσφατο τραυματικο γεγονός `η αν αποτελεί μια κατάσταση που κλιμακωθηκε με τα χρόνια κι έχει επηρεάσει σε βάθος τις πεποιθήσεις του ατόμου σε σχέση με τον εαυτό του και τους γυρω του.
Συνήθως, τα συναισθήματα φθινουν με το χρόνο, μια έντονη λύπη θα αρχίσει κι αυτή να μην προκαλεί τον αρχικό πόνο αν έχει την ευκαιρία να φιλτραριστει και να "ξεθυμανει", εάν το άτομο ανακαλύψει επαρκείς πηγές στήριξης μέσα του και στους άλλους. Βέβαια, κάθε διαφορετική αιτία, χρειάζεται διαφορετικο χρονικό διάστημα "αποκατάστασης".
Το σημαντικό σε σχέση με αυτό που λέμε φιλτραρισμα και επεξεργασία των σκεψεων και των συναισθημάτων είναι να μην βιαζομαστε να δώσουμε απαντήσεις. Να μπαίνουμε μέσα στο "πρόβλημα" και να το εξερευνουμε, σαν να μπαινουμε στο βυθό της θάλασσας... Η αρχική άρνηση ενός προβλήματος, που μπορεί να συνοδεύεται κι από θυμό, είναι μια "φυσική" αντίδραση, που όμως οφείλει να ακολουθείται από την ώριμη διαπραγμάτευση σε σχέση με τις δυνατότητες διαχείρισης του.
Επίσης, η ίδια η διαδικασία διερεύνησης των διαθέσιμων εναλλακτικων, βοηθά στο να απενοχοποιηθουμε, να νιωσουμε ανακούφιση.
Μάλιστα, όταν προηγείται μια ικανή διαδικασία επεξεργασίας, η οποία μπορεί να γίνει και κρατώντας ημερολόγιο, σχετικά με το πότε παρατηρείται εμφάνιση κι επιδείνωση των συμπτωματων και το ποιες προσπαθειες διαχείρισης λειτουργούν, τοτε διαπιστωνουμε οτι τα προβλήματα που φαίνονταν αλυτα, λυνονται τελικά με μικρές κι απλές ρυθμίσεις βήμα-βήμα.
Τι θα πρέπει να προσεχουμε σε σχέση με μια δυσλειτουργία που έχει κάνει πρόσφατα την εμφάνιση της;
Τις επικρισεις, το άγχος και τις ενοχες: κανεις δεν φταιει γι` αυτό που συμβαινει. Περιγραφουμε την κατάσταση ως μια δυσλειτουργικη συμπεριφορά, χωρίς να διαπραγματευομαστε την αξία του ατόμου `η του περιβάλλοντος του. Πρέπει να συνεχισουμε να βλέπουμε το άτομο συνολικά, με θετικές προκαταληψεις, δίνοντας νέες ευκαιρίες κι εναλλακτικες.
Προσπαθουμε να δουμε την κατασταση αντικειμενικά: τι θα έκανε κάποιος άλλος αν ήταν στη θέση μας; Πόσο σοβαρές είναι οι επιπτώσεις αυτής της δυσλειτουργίας τελικά; Ποιο είναι το πρωταρχικό αίτημα μας σε σχέση με τη δυσλειτουργία;
Επίσης, πολύ σημαντικό είναι να μην βιαστουμε να απαλλαγουμε απο το ενοχλητικο συμπτωμα, χωρίς να το κατανοησουμε, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να επανεμφανιστει `η να αντικατασταθεί απο κάποιο άλλο. Ο ψυχισμος μας έχει την οικονομία του και τα συμπτώματα είναι μηνύματα και κάτι εξυπηρετούν.
Μπορώ να δρασω προληπτικα;
Εν πολλοις, το κλειδί βρίσκεται στις μεταβασεις. Δεν αντιμετωπίζουν όλα τα άτομα με τον ίδιο τρόπο τις αλλαγές και η αλλαγή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανάπτυξης, της εξέλιξης. Καλό είναι να συζητάμε, να φτιαχνουμε σενάρια στο μυαλό μας και να μην προσπερνάμε την αλλαγή νομίζοντας ότι για τους αλλους έχει την ίδια βαρύτητα όση έχει για εμάς.
Χριστίνα Καλαβρη, ψυχολόγος-εγκληματολογος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου