Λένε ότι όλα ξεκινάνε από τις σκέψεις που κάνουμε.
Υπάρχουν λοιπόν, διαφορετικά είδη σκέψης, τα οποία μπορούν να "επηρεάσουν" τον τρόπο ζωής μας αλλά και αυτά που μας συμβαίνουν γενικά. Θα τα αναγνωρίσετε πιο εύκολα στα παιδιά, αλλά και οι ενήλικες, κάνουμε "αυτόματα" αντίστοιχες σκέψεις.
Επειδή όμως, οι σκέψεις είναι "φίλτρα", επηρεάζουν το πώς αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα και το πώς συμπεριφερόμαστε. Με τη σειρά τους, το πώς σκεφτόμαστε επί των συμπεριφορών μας. Οι σκέψεις είναι σαν "χρωματιστά γυαλιά"... Επομένως το θέμα είναι πώς κι έως ποιο βαθμό μας επηρεάζουν, τα παρακάτω είδη αρνητικών σκέψεων:
Οι αρνητικές "προβλέψεις": Πρόκειται για ένα μεγάλο κεφάλαιο σκέψεων. Μπορούμε πολύ γενικά να πούμε ότι αφορούν τις πεποιθήσεις μας σχετικά με το τι μπορούμε εμείς ή οι άλλοι να πετύχουμε. Συχνά επαληθεύονται, καθώς αποφεύγουμε όλα όσα πιστεύουμε ότι δεν μπορούμε, συνεπώς δεν δίνουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία αλλαγής αυτού του σκεπτικού.
Οι "αμφιβολίες": Ουσιαστικά, δεν πρόκειται ακριβώς για κατηγορία σκέψεων. Αναφερόμαστε σε ό,τι μπορεί να αναβάλει ή να ματαιώσει μια απόφαση, από "ηττοπάθεια", ή στις περιπτώσεις εκείνες που συνεχίζουμε να "κοιτάζουμε πίσω", ακόμη κι αν πήραμε μια απόφαση. Είναι βεβαίως λεπτή η διαχωριστική γραμμή σχετικά με το πότε οι φόβοι μας είναι "αντικειμενικοί" ή είναι φοβίες, δηλαδή γενικοί, συγκεχυμένοι και αδικαιολόγητοι φόβοι...
Η επικέντρωση στα αρνητικά: Όταν το άτομο αναζητά και συγκρατεί τα στοιχεία εκείνα που επιβεβαιώνουν τις αρνητικές στάσεις και προβλέψεις του για τους άλλους ή για τον εαυτό του, μειώνοντας ταυτόχρονα τη σημασία των θετικών γεγονότων τα οποία διαψεύδουν τις "κοσμοθεωρίες" του.
Το σκεπτικό "όλα ή τίποτα": Το σκεπτικό "όλα ή τίποτα", διακατέχει γενικώς, τα άτομα που έχουν δυσκολία στο να χωρίσουν ένα έργο σε επιμέρους στόχους ώστε να το επιτύχουν τελικά. Ένα κορίτσι δευτέρας δημοτικού, που αρνιόταν να πάει στο σχολείο, το οποίο βασισμένο σε ένα μεμονωμένο περιστατικό κάθε μέρα, δήλωνε ότι το σχολείο πήγε "καλά" ή "χάλια", βοηθήθηκε εύκολα με ένα "θερμόμετρο βαθμολόγησης της μέρας μου" το οποίο ήταν μια κλίμακα από 1 "πάρα πολύ άσχημα" έως 10 "πάρα πολύ καλά" κι ένα ημερολόγιο όπου κατέγραφε τα περιστατικά που συνέβησαν καθ' όλη τη διάρκεια των μαθημάτων και των διαλειμμάτων, αμέσως μόλις γυρνούσε στο σπίτι. Έτσι, παρατηρήσαμε μαζί, ότι δεν ίσχυαν οι αρχικές πεποιθήσεις της "κανείς δεν θέλει να παίξει μαζί μου" και "δεν έχω καμία φίλη στο σχολείο"...
Οι "εξωτερικές αποδόσεις" της αποτυχίας: Είναι μια "αυθόρμητη" τάση μας, να αναγνωρίζουμε ότι οι επιτυχίες είναι αποτέλεσμα δικών μας προσπαθειών και οι "αποτυχίες" μας οφείλονται σε ατυχίες ή στους "άλλους". Ωστόσο, μια ώριμη στάση, προϋποθέτει ότι αναγνωρίζουμε σε κάθε περίπτωση τις ευθύνες μας και παίρνουμε διδάγματα από αυτές.
Τα εύκολα "συμπεράσματα": Αρκεί ένα μόνο στοιχείο ώστε να βγάλουμε συμπέρασμα; Κι όμως, συχνά το κάνουμε. Είναι μεν "οικονομικό" από πλευράς ενέργειας, γι' αυτό το μυαλό μας προτιμά να "τεμπελιάζει", ωστόσο είναι η αιτία που υπάρχουν τα αρνητικά στερεότυπα και οι προκαταλήψεις, τα οποία βέβαια υποχωρούν με την καλύτερη επαφή και τη γνωριμία.
Η "διαπότιση": Είναι όταν πιστεύουμε ότι μια ιδιότητα των πραγμάτων τα "διαποτίζει", τα "χρωματίζει". Μοιάζει με τα εύκολα συμπεράσματα, τονίζει ωστόσο τη δυνατότητα γενίκευσης των συμπερασμάτων. Ας πούμε, το να πιστεύουμε ότι η εξωτερική εμφάνιση μας δίνει στοιχεία για τον εσωτερικό κόσμο των ατόμων. Ή από την άλλη πλευρά, μπορούμε να παραβάλουμε επίσης, το πόσο εύκολα μπορεί να χαλάσει η θετική εικόνα που έχουμε για κάποια άτομα, από μια και μόνη συμπεριφορά.
Η "συναισθηματική" σκέψη: Τα συναισθήματα επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις σκέψεις μας, γι' αυτό είναι καλό να τα αναγνωρίζουμε. Πολλές φορές η γνώμη μας σχετίζεται με το πώς νοιώθουμε για κάτι, παρά βασίζεται σε γεγονότα κι εμπειρίες.
Το θέμα με τις παραπάνω σκέψεις, είναι ότι κάποιο "αληθινό" στοιχείο, έχει μπει κάτω από το "μεγεθυντικό φακό" ή στον "παραμορφωτικό καθρέπτη"... Μάλιστα, η αληθινή τους βάση τις κάνει να μοιάζουν σαν πραγματικότητα. Με τον καιρό φαίνονται όλο και πιο φυσικές, επομένως είναι δύσκολο να δούμε έξω από αυτές και να τις κρίνουμε.
Δύσκολα τελικά μπορούμε και να διαχωρίσουμε μεταξύ τους αλλά και να κατονομάσουμε τα διαφορετικά είδη σκέψεων. Στην ουσία, αυτού του είδους οι εργασίες, είναι σε μεγάλο βαθμό ενδεικτικές και περιγραφικές, δύσκολα θα έλεγε κανείς ότι είναι εξαντλητικές... Και σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι είμαστε, κατά κάποιον τρόπο, "αιχμάλωτοι" των αρνητικών σκέψεων. Δεν είναι λόγοι να έχουμε ενοχές ή να νιώθουμε "μαύρα πρόβατα".
Στην ουσία, ο "αρνητισμός" που περιγράφεται σε αυτό το άρθρο, είναι στα πλαίσια του "κανονικού".
Το θέμα είναι να εντοπίζουμε τα "λάθη", να επεξεργαζόμαστε περισσότερο την κάθε πληροφορία, να προσπαθούμε να δώσουμε περισσότερες ευκαιρίες, να αποδεχτούμε ότι οι αρνητικές όψεις είναι κι αυτές ένα μέρος της πραγματικότητας. Αρκεί να μην πέφτουμε στις "παγίδες" που μεγεθύνουν τις αρνητικές σκέψεις...
Πιστεύω ότι το άγχος, οι φτωχές κοινωνικές επαφές και η υπερκόπωση (περισσότερο ως συνεχής διέγερση και έλλειψη χαλάρωσης), χαρακτηριστικά του σύγχρονου τρόπου ζωής, είναι οι αιτίες που προκαλούν τις αρνητικές σκέψεις και αρνητικές "προβλέψεις", χωρίς να συνδέονται απαραίτητα με κάποια σοβαρή διαταραχή.
Όσον αφορά τα παιδιά, οι αρνητικές σκέψεις, μπορεί να αποτελούν ένα πολυπλοκότερο και σοβαρότερο θέμα, δεδομένου ότι ο κόσμος τους είναι ή θα έπρεπε να είναι, κατά κάποιον τρόπο, "φυσικά μονωμένος". Ένα δυσλειτουργικό σκεπτικό από κοινού με χαμηλή αυτοεκτίμηση και ανασφάλεια, μπορεί να είναι "κληρονομικό", με την έννοια ότι τα άτομα δεν "κληρονομούν" μόνο ότι αφορά τα γονίδια αλλά και ότι αφορά το ...περιβάλλον από τους γονείς τους, μπορεί να σχετίζεται με νοσηλεία για μεγάλα διαστήματα ή με απομόνωση ή να είναι συνέπεια βίας και εκφοβισμού ή κακοποίησης ή αλλεπάλληλων "τραυμάτων". Συνεπώς χρειάζεται εντατικότερη φροντίδα, αγάπη και αρκετό χρόνο ώστε να "αλλάξουμε" αυτό το σκεπτικό, που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και τη βία προς τους άλλους ή τον εαυτό του.
Ωστόσο, μπορούμε να βοηθήσουμε ένα παιδί με αρνητικές σκέψεις όταν: με υπομονή αναδεικνύουμε τα θετικά στοιχεία, βάζουμε το παιδί σε διαδικασία να καταγράφει σε ημερολόγια, τα θετικά, αρνητικά και ουδέτερα συμβάντα, το μαθαίνουμε να βλέπει δυο όψεις σε κάθε κατάσταση, του δίνουμε μια ιδέα για τα καθημερινά μας προβλήματα χωρίς όμως να τα διατυπώνουμε υπερβολικά, το μάθουμε πώς να χαλαρώνει, ενθαρρύνουμε την έκφρασή του και υπολογίζουμε τη γνώμη του, χρησιμοποιούμε παραδείγματα αντί να μιλάμε γενικά και το ωθούμε να βρίσκει περισσότερες από μια λύσεις...
Κατά τη γνώμη μου, οι αρνητικές σκέψεις έχουν μεγάλες πιθανότητες να γίνουν εξαιρετικά δυσλειτουργικές, να αυτοεκπληρωθούν, αλλά κι να αντιστέκονται περισσότερο στην αλλαγή, ακριβώς επειδή τείνουν να περιορίζουν τα άτομα, να τα κάνουν να μειώνουν τις κοινωνικές τους επαφές και τις δραστηριότητές τους. Αντίθετα, η ασφάλεια, η αυτοπεποίθηση, η αισιοδοξία και η δημιουργικότητα φαίνεται ότι συνδέονται, γι' αυτό είναι σημαντικό να έχουμε μια ιδέα του πώς λειτουργούν οι σκέψεις μας, ώστε να δίνουμε περισσότερες ευκαιρίες στον εαυτό μας και στους άλλους...
(συνεχίζεται)
Χ. Κ.
Υπάρχουν λοιπόν, διαφορετικά είδη σκέψης, τα οποία μπορούν να "επηρεάσουν" τον τρόπο ζωής μας αλλά και αυτά που μας συμβαίνουν γενικά. Θα τα αναγνωρίσετε πιο εύκολα στα παιδιά, αλλά και οι ενήλικες, κάνουμε "αυτόματα" αντίστοιχες σκέψεις.
Επειδή όμως, οι σκέψεις είναι "φίλτρα", επηρεάζουν το πώς αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα και το πώς συμπεριφερόμαστε. Με τη σειρά τους, το πώς σκεφτόμαστε επί των συμπεριφορών μας. Οι σκέψεις είναι σαν "χρωματιστά γυαλιά"... Επομένως το θέμα είναι πώς κι έως ποιο βαθμό μας επηρεάζουν, τα παρακάτω είδη αρνητικών σκέψεων:
Οι αρνητικές "προβλέψεις": Πρόκειται για ένα μεγάλο κεφάλαιο σκέψεων. Μπορούμε πολύ γενικά να πούμε ότι αφορούν τις πεποιθήσεις μας σχετικά με το τι μπορούμε εμείς ή οι άλλοι να πετύχουμε. Συχνά επαληθεύονται, καθώς αποφεύγουμε όλα όσα πιστεύουμε ότι δεν μπορούμε, συνεπώς δεν δίνουμε στον εαυτό μας την ευκαιρία αλλαγής αυτού του σκεπτικού.
Οι "αμφιβολίες": Ουσιαστικά, δεν πρόκειται ακριβώς για κατηγορία σκέψεων. Αναφερόμαστε σε ό,τι μπορεί να αναβάλει ή να ματαιώσει μια απόφαση, από "ηττοπάθεια", ή στις περιπτώσεις εκείνες που συνεχίζουμε να "κοιτάζουμε πίσω", ακόμη κι αν πήραμε μια απόφαση. Είναι βεβαίως λεπτή η διαχωριστική γραμμή σχετικά με το πότε οι φόβοι μας είναι "αντικειμενικοί" ή είναι φοβίες, δηλαδή γενικοί, συγκεχυμένοι και αδικαιολόγητοι φόβοι...
Η επικέντρωση στα αρνητικά: Όταν το άτομο αναζητά και συγκρατεί τα στοιχεία εκείνα που επιβεβαιώνουν τις αρνητικές στάσεις και προβλέψεις του για τους άλλους ή για τον εαυτό του, μειώνοντας ταυτόχρονα τη σημασία των θετικών γεγονότων τα οποία διαψεύδουν τις "κοσμοθεωρίες" του.
Το σκεπτικό "όλα ή τίποτα": Το σκεπτικό "όλα ή τίποτα", διακατέχει γενικώς, τα άτομα που έχουν δυσκολία στο να χωρίσουν ένα έργο σε επιμέρους στόχους ώστε να το επιτύχουν τελικά. Ένα κορίτσι δευτέρας δημοτικού, που αρνιόταν να πάει στο σχολείο, το οποίο βασισμένο σε ένα μεμονωμένο περιστατικό κάθε μέρα, δήλωνε ότι το σχολείο πήγε "καλά" ή "χάλια", βοηθήθηκε εύκολα με ένα "θερμόμετρο βαθμολόγησης της μέρας μου" το οποίο ήταν μια κλίμακα από 1 "πάρα πολύ άσχημα" έως 10 "πάρα πολύ καλά" κι ένα ημερολόγιο όπου κατέγραφε τα περιστατικά που συνέβησαν καθ' όλη τη διάρκεια των μαθημάτων και των διαλειμμάτων, αμέσως μόλις γυρνούσε στο σπίτι. Έτσι, παρατηρήσαμε μαζί, ότι δεν ίσχυαν οι αρχικές πεποιθήσεις της "κανείς δεν θέλει να παίξει μαζί μου" και "δεν έχω καμία φίλη στο σχολείο"...
Οι "εξωτερικές αποδόσεις" της αποτυχίας: Είναι μια "αυθόρμητη" τάση μας, να αναγνωρίζουμε ότι οι επιτυχίες είναι αποτέλεσμα δικών μας προσπαθειών και οι "αποτυχίες" μας οφείλονται σε ατυχίες ή στους "άλλους". Ωστόσο, μια ώριμη στάση, προϋποθέτει ότι αναγνωρίζουμε σε κάθε περίπτωση τις ευθύνες μας και παίρνουμε διδάγματα από αυτές.
Τα εύκολα "συμπεράσματα": Αρκεί ένα μόνο στοιχείο ώστε να βγάλουμε συμπέρασμα; Κι όμως, συχνά το κάνουμε. Είναι μεν "οικονομικό" από πλευράς ενέργειας, γι' αυτό το μυαλό μας προτιμά να "τεμπελιάζει", ωστόσο είναι η αιτία που υπάρχουν τα αρνητικά στερεότυπα και οι προκαταλήψεις, τα οποία βέβαια υποχωρούν με την καλύτερη επαφή και τη γνωριμία.
Η "διαπότιση": Είναι όταν πιστεύουμε ότι μια ιδιότητα των πραγμάτων τα "διαποτίζει", τα "χρωματίζει". Μοιάζει με τα εύκολα συμπεράσματα, τονίζει ωστόσο τη δυνατότητα γενίκευσης των συμπερασμάτων. Ας πούμε, το να πιστεύουμε ότι η εξωτερική εμφάνιση μας δίνει στοιχεία για τον εσωτερικό κόσμο των ατόμων. Ή από την άλλη πλευρά, μπορούμε να παραβάλουμε επίσης, το πόσο εύκολα μπορεί να χαλάσει η θετική εικόνα που έχουμε για κάποια άτομα, από μια και μόνη συμπεριφορά.
Η "συναισθηματική" σκέψη: Τα συναισθήματα επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό τις σκέψεις μας, γι' αυτό είναι καλό να τα αναγνωρίζουμε. Πολλές φορές η γνώμη μας σχετίζεται με το πώς νοιώθουμε για κάτι, παρά βασίζεται σε γεγονότα κι εμπειρίες.
Το θέμα με τις παραπάνω σκέψεις, είναι ότι κάποιο "αληθινό" στοιχείο, έχει μπει κάτω από το "μεγεθυντικό φακό" ή στον "παραμορφωτικό καθρέπτη"... Μάλιστα, η αληθινή τους βάση τις κάνει να μοιάζουν σαν πραγματικότητα. Με τον καιρό φαίνονται όλο και πιο φυσικές, επομένως είναι δύσκολο να δούμε έξω από αυτές και να τις κρίνουμε.
Δύσκολα τελικά μπορούμε και να διαχωρίσουμε μεταξύ τους αλλά και να κατονομάσουμε τα διαφορετικά είδη σκέψεων. Στην ουσία, αυτού του είδους οι εργασίες, είναι σε μεγάλο βαθμό ενδεικτικές και περιγραφικές, δύσκολα θα έλεγε κανείς ότι είναι εξαντλητικές... Και σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι είμαστε, κατά κάποιον τρόπο, "αιχμάλωτοι" των αρνητικών σκέψεων. Δεν είναι λόγοι να έχουμε ενοχές ή να νιώθουμε "μαύρα πρόβατα".
Στην ουσία, ο "αρνητισμός" που περιγράφεται σε αυτό το άρθρο, είναι στα πλαίσια του "κανονικού".
Το θέμα είναι να εντοπίζουμε τα "λάθη", να επεξεργαζόμαστε περισσότερο την κάθε πληροφορία, να προσπαθούμε να δώσουμε περισσότερες ευκαιρίες, να αποδεχτούμε ότι οι αρνητικές όψεις είναι κι αυτές ένα μέρος της πραγματικότητας. Αρκεί να μην πέφτουμε στις "παγίδες" που μεγεθύνουν τις αρνητικές σκέψεις...
Πιστεύω ότι το άγχος, οι φτωχές κοινωνικές επαφές και η υπερκόπωση (περισσότερο ως συνεχής διέγερση και έλλειψη χαλάρωσης), χαρακτηριστικά του σύγχρονου τρόπου ζωής, είναι οι αιτίες που προκαλούν τις αρνητικές σκέψεις και αρνητικές "προβλέψεις", χωρίς να συνδέονται απαραίτητα με κάποια σοβαρή διαταραχή.
Όσον αφορά τα παιδιά, οι αρνητικές σκέψεις, μπορεί να αποτελούν ένα πολυπλοκότερο και σοβαρότερο θέμα, δεδομένου ότι ο κόσμος τους είναι ή θα έπρεπε να είναι, κατά κάποιον τρόπο, "φυσικά μονωμένος". Ένα δυσλειτουργικό σκεπτικό από κοινού με χαμηλή αυτοεκτίμηση και ανασφάλεια, μπορεί να είναι "κληρονομικό", με την έννοια ότι τα άτομα δεν "κληρονομούν" μόνο ότι αφορά τα γονίδια αλλά και ότι αφορά το ...περιβάλλον από τους γονείς τους, μπορεί να σχετίζεται με νοσηλεία για μεγάλα διαστήματα ή με απομόνωση ή να είναι συνέπεια βίας και εκφοβισμού ή κακοποίησης ή αλλεπάλληλων "τραυμάτων". Συνεπώς χρειάζεται εντατικότερη φροντίδα, αγάπη και αρκετό χρόνο ώστε να "αλλάξουμε" αυτό το σκεπτικό, που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ακόμη και τη βία προς τους άλλους ή τον εαυτό του.
Ωστόσο, μπορούμε να βοηθήσουμε ένα παιδί με αρνητικές σκέψεις όταν: με υπομονή αναδεικνύουμε τα θετικά στοιχεία, βάζουμε το παιδί σε διαδικασία να καταγράφει σε ημερολόγια, τα θετικά, αρνητικά και ουδέτερα συμβάντα, το μαθαίνουμε να βλέπει δυο όψεις σε κάθε κατάσταση, του δίνουμε μια ιδέα για τα καθημερινά μας προβλήματα χωρίς όμως να τα διατυπώνουμε υπερβολικά, το μάθουμε πώς να χαλαρώνει, ενθαρρύνουμε την έκφρασή του και υπολογίζουμε τη γνώμη του, χρησιμοποιούμε παραδείγματα αντί να μιλάμε γενικά και το ωθούμε να βρίσκει περισσότερες από μια λύσεις...
Κατά τη γνώμη μου, οι αρνητικές σκέψεις έχουν μεγάλες πιθανότητες να γίνουν εξαιρετικά δυσλειτουργικές, να αυτοεκπληρωθούν, αλλά κι να αντιστέκονται περισσότερο στην αλλαγή, ακριβώς επειδή τείνουν να περιορίζουν τα άτομα, να τα κάνουν να μειώνουν τις κοινωνικές τους επαφές και τις δραστηριότητές τους. Αντίθετα, η ασφάλεια, η αυτοπεποίθηση, η αισιοδοξία και η δημιουργικότητα φαίνεται ότι συνδέονται, γι' αυτό είναι σημαντικό να έχουμε μια ιδέα του πώς λειτουργούν οι σκέψεις μας, ώστε να δίνουμε περισσότερες ευκαιρίες στον εαυτό μας και στους άλλους...
(συνεχίζεται)
Χ. Κ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου