Το ενδιαφέρον για τον εφοδιασμό ολων των ατόμων με δεξιότητες διαχείρισης κρίσεων και συγκρούσεων ολοένα και αυξάνεται. Μάλιστα, εκτός από απαραίτητες δεξιότητες στα εργασιακά περιβάλλοντα (περισσότερο για τα άτομα που αναλαμβάνουν υπεύθυνες θέσεις), οι περισσότεροι συμφωνούμε ότι οι δεξιότητες αυτές θα πρέπει να καλλιεργούνται και στα παιδιά και μάλιστα από το σχολικό περιβάλλον, όπου υπάρχει και η ευκαιρία εξάσκησής τους. Οι δεξιότητες αυτές αναφέρονται στην καλή επικοινωνία, τη σφαιρική κατανόηση μέσα από ερωτήσεις ενδιαφέροντος, τις σκέψεις σχετικά με τα συναισθήματα και την επιρροή τους στην κριτική ικανότητα, την επίλυση προβλημάτων με έμφαση αφενός στην επανόρθωση και αφετέρου στο αμοιβαίο κέρδος των πλευρών.
Αρκετές φορές, έχουμε παρουσιάσει τις συγκρούσεις ως "ευκαιρίες": ευκαιρίες για την κατανόηση του άλλου αλλά και "εκπαιδευτικές" ευκαιρίες, οι οποίες αφορούν ολόκληρες κοινότητες. Κι αυτή η εκπαιδευτική δυνατότητα της σύγκρουσης, αναφέρεται στην πρόληψη και στην τόνωση των μηχανισμών της, δηλαδή, στις δυνατότητες που αποκτά η ομάδα για την πρόληψη των συγκρούσεων, με το να γενικεύει τα "διδάγματα" προς όφελος των μελών της. Κι εδώ, πολύ φυσικά, μπαίνει η "ομάδα" στη συζήτηση των δεξιοτήτων διαχείρισης κρίσεων. Θέλω με αυτό να τονίσω, ότι, τις δεξιότητες διαχείρισης συγκρούσεων, δεν τις μαθαίνω "για μένα". Για την ακρίβεια, τις μαθαίνω και αποτελούν "κτήμα" μου με την έννοια που αποτελούν "κτήμα" μου όλες οι υπόλοιπες γνώσεις κι εμπειρίες, όμως οι δεξιότητες διαμεσολάβησης και διαχείρισης συγκρούσεων είναι κάτι "ξεχωριστό".
Όσον ενθουσιασμό και σιγουριά για τον εαυτό μας, μας γεμίζει η ικανότητα να χρησιμοποιούμε το λόγο και το διάλογο ώστε να επανορθώνουμε τις συγκρούσεις, ας μην χάνουμε τη ουσία, η οποία είναι ότι οι συγκρούσεις θα πρέπει τελικά να μειώνονται, να προλαμβάνονται, να αποφεύγονται. Και περισσότερο απ' όλα, αυτή η εκπαίδευση των ατόμων, θα πρέπει να έχει πιο γενικό προσανατολισμό: για παράδειγμα, πρέπει να φέρνουμε στο διάλογο όλες τις συγκρούσεις; ποιες είναι οι πιο "σοβαρές"/ "επείγουσες"; τι σημαίνει "επανόρθωση" και τι "ικανοποίηση" από αυτήν την επανόρθωση; Σαφώς, οι δεξιότητες που τα άτομα αποκτούν για και από τη διαχείριση των συγκρούσεων, δεν αφορούν μόνο το "εγώ"...
Οι παραπάνω, είναι έννοιες που δεν μπορούν να τις κατανοήσουν όλες οι ηλικίες. Στις μικρές ηλικίες, οι τεχνικές για την επίλυση συγκρούσεων και η χρήση της διαμεσολάβησης, αφορούν κυρίως τη διευθέτηση των "παραπόνων" και την εισαγωγή των παιδιών στο διάλογο, ως μια εναλλακτική της βίας η οποία "λειτουργεί" και "ικανοποιεί" και τις δυο πλευρές. Οι ενήλικες όμως, είτε το έχουμε "φιλοσοφήσει" είτε όχι, έχουμε εντελώς διαφορετικό "προσανατολισμό" όσον αφορά τη (συνειδητή) χρήση της διαμεσολάβησης και της ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων: πιο συγκεκριμένα, ένας ενήλικος που εκπαιδεύεται στις δεξιότητες διαχείρισης συγκρούσεων, δεν το κάνει μόνο για τον εαυτό του, αλλά επειδή νιώθει ότι αυτός είναι ένας τρόπος ώστε να συνεισφέρει στο κοινωνικό σύνολο. Και αυτή μπορεί, κάλλιστα, να είναι και η βάση στην οποία θα οικοδομήσουμε ώστε να προχωρήσουμε ένα βήμα πιο μπροστά: στην ουσιαστική πρόληψη των συγκρούσεων η οποία επιτυγχάνεται με την ενίσχυση του κοινωνικού ιστού.
Ανοίγοντας μια μικρή παρένθεση, ο κοινωνικός ιστός, αναφέρεται, σε τελική ανάλυση, στην ικανότητα μιας κοινότητας να διαχειρίζεται τα καθημερινά προβλήματα που προκύπτουν, επειδή όμως "νιώθει"/ αντιλαμβάνεται (αυθόρμητα) την εκάστοτε "απειλή". Αναφέρεται επίσης, στο να έχει μια κοινότητα, μια φυσιολογική ημερήσια διάταξη, ανεξαρτήτως των εκτάκτων προτεραιοτήτων της. Επομένως, ένα νορμάλ επίπεδο κοινωνικής τάξης, είναι αρχικά απαραίτητο, πριν στη συνέχεια στοχεύσουμε στους επιμέρους στόχους της επίλυσης προβλημάτων. Αυτά, σε επίπεδο προϋποθέσεων. Σχετικά με τα μέλη των κοινοτήτων, αυτά ζώντας σε εκείνες, μοιράζονται κάποια ιδεώδη σχετικά με τη λειτουργία των κοινοτήτων και έχουν κάποια ιδέα σε σχέση με τους ρόλους τους μέσα σε αυτή. Αυτές είναι και βάσεις για την απόκτηση δεξιοτήτων διαχείρισης προβλημάτων, κάνοντας λόγο για τα ενήλικα άτομα των κοινοτήτων, τα οποία, μέσα από την "ωρίμανσή" τους, που πέρα από την ατομική σταθεροποίηση τους στους τομείς επαγγέλματος και οικογένειας, περιλαμβάνει και τις δράσεις τους που στοχεύουν στο "κοινό καλό".
Η εκτεταμένη αναφορά και συζήτηση για τις προϋποθέσεις, τους στόχους και τις δεξιότητες της ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, είναι απαραίτητη για την προώθηση της διαδικασίας, Πρώτα απ' όλα, όμως, πρέπει να αποφασίσουμε τι είναι αυτό που ζητάμε από την εφαρμογή της. Και διαισθάνομαι ότι αυτό που έχουμε στις μέρες μας ανάγκη, είναι πρώτα η "ειρήνη" και μετά η "επίλυση". Δεν ξέρω εάν έχουμε πια την "πολυτέλεια" της αποτελεσματικής επίλυσης και της "σύγκρουσης ως ευκαιρίας". Προηγουμένως, αναφέρθηκα στον κοινωνικό ιστό, επειδή ήθελα να τονίσω ότι, ο κοινωνικός ιστός, όσο δυνατός κι αν είναι, είναι σε θέση να διαχειριστεί έναν αριθμό συγκρούσεων. Εάν οι συγκρούσεις αρχίσουν να χτυπάνε σαν "μετεωρίτες", τότε θα αρχίσουν να χάνονται ή να διαχωρίζουν τη θέση τους τα "ζωντανά" κομμάτια του... Επομένως, η πραγματική ειρηνική επίλυση συγκρούσεων, δεν αναφέρεται μόνο στο πώς αλλά και στο πότε επιλέγουμε να κάνουμε ορατή μια σύγκρουση...
Χ. Κ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου