Παρουσιάζεται ως ένα ψυχικό
νόσημα- «μάστιγα».
Η κατάθλιψη, με αριθμό κρουσμάτων
που αυξάνεται και στη χώρα μας, αφορά, πράγματι, άμεσα ή έμμεσα, έναν αρκετά
μεγάλο αριθμό ατόμων. Ωστόσο, είναι μια διαταραχή η οποία δεν είναι υποχρεωτικό
ότι, από τη στιγμή που θα γίνει αντιληπτή, θα παραμένει για όλη τη διάρκεια της
ζωής του ατόμου που την εμφανίζει.
Τελικά, σε τι οφείλεται η
κατάθλιψη και ποια είναι τα συμπτώματά της;
Η κατάθλιψη, αποτελεί μια διαταραχή της διάθεσης, δηλαδή του τρόπου, με
τον οποίο «χρωματίζεται» συναισθηματικά, η αντίληψή μας για τον κόσμο και για
τον εαυτό μας. Ας πούμε, ότι πρόκειται, δηλαδή, για μια προδιάθεση η οποία
θεωρείται «παθολογική» επειδή είναι πιο «πεσμένη» από το «φυσιολογικό».
Στο σημείο αυτό, θα ήταν
παράλειψή μας, εάν δεν διευκρινίζαμε ότι αυτό το άρθρο, δεν φιλοδοξεί να
λειτουργήσει ως ένα ανάγνωσμα που από μόνο του θα αρκούσε ώστε να καταλάβουμε
καλά την πολύπλοκη αυτή διαταραχή. Ωστόσο,
σε αυτή την παρουσίαση, θα σταθούμε περισσότερο σε κάποιες αλήθειες, οι οποίες,
αναδεικνύουν κάποιες όψεις της κατάθλιψης που ίσως οι περισσότεροι από εμάς
γνωρίζουμε λιγότερο, αναιρώντας έτσι, κάποιους «μύθους» που εξακολουθούν να
υπάρχουν γι’ αυτήν…
Πρώτα απ’ όλα, σε σχέση με τα συμπτώματα της ασθένειας και τη χρονική
τους «επιμονή», πρόκειται για μια ασθένεια που μπορεί να απειλήσει τη ζωή του
ατόμου, ωστόσο είναι θεραπεύσιμη.
Συχνά περιλαμβάνει κακή διάθεση για
μεγάλες χρονικές περιόδους, που χαρακτηρίζεται από μελαγχολικές σκέψεις και
έλλειψη ευχαρίστησης ακόμη και με γεγονότα που είναι θετικά για το άτομο και
αποχή από κοινωνικές εξόδους και δραστηριότητες, που δεν σχετίζεται με πένθος ή
κάποια απώλεια. Η καταθλιπτική διάθεση που οφείλεται σε πένθος, διαρκεί για
συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε αντίθεση με την κατάθλιψη που διαρκεί
περισσότερο διάστημα. Άλλα συμπτώματα που σχετίζονται επίσης με την κατάθλιψη, είναι διαταραχές του ύπνου και της όρεξης και αλλαγή στη δραστηριότητα του
ατόμου, η οποία χαρακτηρίζεται από την κόπωση. Όπως έχουμε αναφέρει και σε άλλα
άρθρα, η ευερεθιστότητα είναι ένα χαρακτηριστικό που επίσης μπορεί να
εμφανίζεται σε άτομα με καταθλιπτική διάθεση.
Δεύτερον, τα χαρακτηριστικά
του σύγχρονου τρόπου ζωής: Έχοντας σπουδάσει ψυχολογία κι εγκληματολογία,
θα μπορούσα να τονίσω μερικές επιπρόσθετες παρατηρήσεις σε σχέση με τα
χαρακτηριστικά του σύγχρονου τρόπου ζωής και τον τρόπο με τον οποίο οι ευρύτερες
κοινωνικές συνθήκες επηρεάζουν τη διάθεση των ατόμων γενικά. Επειδή η ανάγκη για ασφάλεια (και δεν
αναφέρομαι μόνο στη φυσική ασφάλεια) είναι βασική, προκειμένου τα άτομα να
εκφράζονται, να σκέφτονται για το μέλλον και να πραγματοποιούν τις καθημερινές
δραστηριότητες, ενώ οι φόβοι σχετικά με τις πιθανές «απειλές», συνδέονται
συνήθως μεταξύ τους και «χρωματίζονται» συναισθηματικά από τη διάθεση, ορισμένα
χαρακτηριστικά του σύγχρονου τρόπου ζωής, φαίνεται ότι αφαιρούν από τα άτομα
τις επαρκείς πηγές στήριξής τους ενάντια στην κατάθλιψη και στις άλλες
ψυχολογικές διαταραχές. Οι αποσπασματικές σχέσεις, η δυσπιστία αντί για
εμπιστοσύνη, ο ανταγωνισμός, η κριτική σε συνδυασμό με την έλλειψη εγγύτητας, η
οικονομική (και όχι μόνο) ανασφάλεια, ο φόβος του εγκλήματος, η φτωχή κοινωνική
ζωή ή /και μοναξιά, ο διαχωρισμός θέσης από την προσπάθεια επίλυσης κοινών
προβλημάτων, η εύκολη απόρριψη του «άλλου» αντί για «επανόρθωση» των σχέσεων
και η επικέντρωση σε στιγμιότυπα και στο «φαίνεσθαι», χωρίς να χαιρόμαστε τις
στιγμές και χωρίς να δίνουμε έμφαση στην προετοιμασία τους, η έλλειψη
συνεργασίας και συναναστροφής, προφανώς, συνδέονται με τον αρνητικό
«χρωματισμό» των συναισθημάτων των ατόμων, τη χαμηλή αυτοεκτίμηση, τις εναλλαγές
διάθεσης, το άγχος και το στρες, τα ψυχοσωματικά προβλήματα υγείας και την κατάθλιψη.
Ταυτόχρονα, ας μην παραλείψουμε να λάβουμε υπόψη, το πόσο σημαντικό ρόλο έχουν
οι καλές καθημερινές συνήθειες των ατόμων όσον αφορά τη διατροφή και φυσική
άσκηση στην προώθηση της καλής υγείας γενικά, προστατευτικός παράγοντας ο
οποίος, επίσης απειλείται από τα χαρακτηριστικά του σύγχρονου τρόπου ζωής.
Τρίτον, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, ο ρόλος των σκέψεων στην πορεία
των καταθλιπτικών συμπτωμάτων: Ο καθηγητής Aaron Beck, ένας εξαιρετικός θεωρητικός
όσο και άνθρωπος της πράξης, εκτός από το ότι είναι γνωστός ως ερευνητής και για
τη δημιουργία εργαλείων μέτρησης, είχε παρατηρήσει το ρόλο που έχουν οι ίδιοι
οι κύκλοι των σκέψεων των ατόμων, στα καταθλιπτικά συμπτώματά τους. Πιο
συγκεκριμένα, εντοπίζοντας ότι οι σκέψεις των ασθενών του, επηρέαζαν τη διάθεσή
τους, εξαιτίας εσωτερικών μονολόγων, οι οποίοι μάλιστα οδηγούνταν σε
διαστρεβλωμένα συμπεράσματα και προβλέψεις σε σχέση με τις συμπεριφορές των
άλλων, βοήθησε πολλούς ασθενείς του με κατάθλιψη, βοηθώντας τους να βάλουν σε
τάξη τους κύκλους σκέψεων τους. Βεβαίως,
μια τέτοια διαδικασία, μπορεί να πραγματοποιηθεί ενώπιον μια τρίτης (ουδέτερης) πλευράς,
δηλαδή του θεραπευτή, αφού τα ίδια τα άτομα, δεν ήταν σε θέση να δουν με
ουδέτερο τρόπο τις πεποιθήσεις και τις υποθέσεις, οι οποίες «χρωμάτιζαν»
συναισθηματικά τους κύκλους των σκέψεων τους, κλιμακώνοντας τα συμπτώματα της κατάθλιψης...
Οι παραπάνω ενότητες, αναφέρονται
σε όψεις της κατάθλιψης που πιστεύω ότι τα περισσότερα άτομα δεν γνωρίζουν σε
σχέση με αυτή τη διαταραχή. Σε σχέση με
τις διαταραχές της διάθεσης, γενικότερα, οι οποίες τονίζω ότι είναι θεραπεύσιμες, έχει μεγάλη σημασία
η ενημέρωση και η έγκαιρη παρέμβαση, επειδή οι δυσλειτουργικές σκέψεις, όταν
εγκαθίστανται, τείνουν να επηρεάζουν και μακροπρόθεσμα την υγεία των ατόμων. Γι’
αυτό, δεν πρέπει να διστάζει κανείς να απευθύνεται στους ειδικούς, από το φόβο
μήπως χρειαστεί κάποια πολυετής αγωγή για την αντιμετώπισή τους. Στην ουσία, το
μόνο που θα αλλάξει από την επίσκεψη στον ειδικό και μετά, είναι ότι το άτομο
θα νιώσει πιο «ανάλαφρα» και θα λάβει συμβουλές για το πώς θα ανεβάσει την
ποιότητά ζωής του. Στην πραγματικότητα, για την κάθε περίπτωση, επειδή όλες οι
περιπτώσεις είναι διαφορετικές μεταξύ τους, θα χρειαστούν μόνο μερικές
ρυθμίσεις, μέσα ένα καλό πρόγραμμα, το οποίο βασίζεται, στο να γνωρίσει
καλύτερα το κάθε άτομο, τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζεται η διάθεσή του και
τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι εναλλαγές των συναισθημάτων, εκφράζονται στις
καθημερινές του σχέσεις και δραστηριότητες…
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου