Κινδυνεύουν, στ’ αλήθεια, οι αξίες;

Εάν πράγματι κανένα «κακό» δεν είναι απολύτως διαχωρισμένο από το «καλό», τότε, σίγουρα, εξακολουθεί να αφορά όλους μας, η οπτική που επανεξετάζει τις «κρίσεις» λίγο-πολύ ως «δοκιμασίες», από τις οποίες προέρχονται και οι θετικές αλλαγές. Έτσι, είτε ως ευκαιρίες για κριτική (και για αυτοκριτική), είτε ως ευκαιρίες για «πειραματισμό», οι «κρίσεις» ενεργοποιούν τη δημιουργικότητα και αναζωπυρώνουν το ενδιαφέρον για τη δράση.

Μερικά χρόνια πριν, ξεκινώντας να παρακολουθώ και να συμμετέχω σε ομαδικές δράσεις που αφορούν την προώθηση της μάθησης και των πολιτιστικών εκδηλώσεων στις κοινότητες, είχα παρατηρήσει ότι, εκτός από την ποσοτική αύξηση αυτών των δραστηριοτήτων, ταυτόχρονα, υπάρχει και μια ποιοτική αναβάθμισή τους, καθώς τα άτομα συνειδητοποιούν ότι τα ίδια είναι που αποτελούν, τελικά, τους «πόρους» των κοινοτήτων τους, επειδή μπορούν να ανταλλάσσουν ιδέες, να βελτιώνουν τις στρατηγικές τους μέσα από τη δοκιμή και να θέτουν πιο πολύπλοκους στόχους. Αυτή η πολιτική, κατά βάση, δραστηριότητα, αφού τελικά δεν θα μπορούσαμε να μην λαμβάνουμε υπόψη το «σκοπό» των υποκειμένων στις αναλύσεις μας, συχνά αναφέρεται στις αξίες.

Κινδυνεύουν, όμως, στ’ αλήθεια, οι αξίες; Και εάν δεν κινδυνεύουν, τότε είναι εκείνο που δίνει αυτή την αίσθηση;

Έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσει κάποιος, τους λόγους που εκφωνούνται σε διάφορες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Χωρίς να θέλω να κάνω εκτενή αναφορά, τέτοιες εκδηλώσεις, παρουσιάζονται, μάλλον, σαν «οάσεις» αξιών σε μια «έρημο» αβεβαιότητας, ωχαδερφισμού και «ψευτίσματος» του νοήματος… Πολύ συχνά, κάποιοι θα βρουν την ευκαιρία να κάνουν λόγο, για τον «κίνδυνο» που διατρέχουν οι αξίες και για τις «παλιές καλές μέρες», τότε, που ήταν απεριόριστα και …αληθινά(!), το ενδιαφέρον για το συνάνθρωπο, το φιλότιμο, η αγάπη για τη γνώση και τη μετάδοσή της, η ευσυνειδησία και άλλα, συναφή… Γιατί, όμως, μέσα από ανάλογες οπτικές, να αντιμετωπίζουμε πάντα τα θετικά πράγματα που συμβαίνουν, σαν εξαιρέσεις;

Δεν έχω, βέβαια, στη διάθεσή μου, στοιχεία, για να τεκμηριώσω την άποψή μου, δηλαδή, ότι οι αξίες ήταν και είναι πάντοτε «κρυμμένες», περισσότερο ή λιγότερο… Αλλά κι αυτό ακόμη, δεν έχει στην πραγματικότητα σημασία… Είτε πιστεύουμε ότι βρισκόμαστε σε μια φάση «ολίσθησης», χασίματος ή (επαν)αναζήτησης νοημάτων, είτε πιστεύουμε ότι αυτά δεν υπήρχαν ποτέ, όλοι μιλάμε για τις ίδιες αξίες: η ουσία τους παραμένει η ίδια και τη γνωρίζουμε καλά, ακόμη κι αν χρειάζεται να την ξαναθυμηθούμε, για να γίνονται αυτές πιο ξεκάθαρες…

Αυτό που δίνει την αίσθηση ότι κινδυνεύουν οι αξίες, δεν είναι η δική μας λιγότερη χρησιμότητα, σε σχέση με τους «ένδοξους» προγόνους μας… Δεν είναι, ούτε αυτό που απερίσκεπτα, πολλές φορές, παραδεχόμαστε, ότι ζούμε σε μια εποχή που είναι δύσκολο να είναι κάποιος ειλικρινής και τίμιος…

Αυτό που δίνει την αίσθηση ότι κινδυνεύουν οι αξίες, είναι η δική μας χαμηλή αυτοεκτίμηση… Όχι επειδή έχουμε …άλυτα «συμπλέγματα κατωτερότητας» και τέτοια… Αλλά επειδή, έχουμε τόσο ψηλά τοποθετήσει στο νου μας αυτές τις αξίες, που δεν πιστεύουμε κι οι ίδιοι, ότι μπορούμε να τις «φτάσουμε»…

Ασφαλώς, όλοι γνωρίζουμε και εκτιμάμε τις αξίες. Με τις εκδηλώσεις, που περιγράψαμε παραπάνω, μάλιστα, έχουμε καταφέρει να διατηρούμε θετική αναφορά και να κάνουμε πράξη πολλές από αυτές. Αυτό που μένει είναι, να συνδυάζουμε τις δράσεις μας με περισσότερο στοχασμό, διαφορετικά, θα συνεχίζουμε να δρούμε σ’ ένα «παιχνίδι», όπου όλα τα πολύ σημαντικά πράγματα που επιτυγχάνουμε, θα περνούν απαρατήρητα και θα ξεχνιούνται…

X. K.