"Διάβασμα των παιδιών με ΔΕΠ/Υ" (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας): Δέκα σημαντικά σημεία πριν ξεκινήσουμε…

Ας ξεκινήσουμε με μια περιγραφή οικεία στον εκπαιδευτικό, αλλά όχι πάντα αυτονόητη για το γονέα που ανησυχεί τι έχει το παιδί και ποια από τα συμπτώματα που παρατηρεί συνδέονται μεταξύ τους.

Ένα "πολύ ζωηρό" παιδί, έχει ΔΕΠ/Υ;

Γενικά, το παιδί, έχει ένα σύνδρομο που ονομάζεται ΔΕΠ/Υ όταν:

έχει συχνή και έντονη κινητικότητα που συνδυάζεται με αδεξιότητα και είναι συναισθηματικά ασταθές και απαντά σε μια ερώτηση πριν καν την ακούσει ολόκληρη (παρορμητικότητα) και αντιμετωπίζει δυσκολίες με τα μαθήματα του, έχοντας διαφορετικό ρυθμό στη μάθηση. Μόνο ο ειδικός, ωστόσο, μπορεί να αποφανθεί πότε οι παραπάνω συμπεριφορές οδηγούν στη διάγνωση, αφού μοιάζουν με τα χαρακτηριστικά της παιδικής ηλικίας. Στην ουσία, η ΔΕΠ/Υ περιγράφει έναν διαφορετικό τρόπο του ατόμου να μαθαίνει, που, με απλά λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν ακολουθεί τους συνηθισμένους κανόνες σχετικά με το τι είναι «κύριο» ή «δευτερεύον» ή όσα θα επέβαλλε η συνηθισμένη τάξη/ οργάνωση σε σχέση με τα έργα και το χρόνο που χρειάζεται να αφιερώσει κάποιος σε αυτά.

Εξαιτίας ορισμένων αντικειμενικών δυσκολιών, που ακολουθούν το άτομο σε όλη τη ζωή του, προκύπτουν συγκεκριμένες προτεραιότητες που αφορούν τη σχέση με τους γονείς στα θέματα μελέτης των μαθημάτων στο σπίτι:

• Θα χρειαστεί συχνά να επαναλαμβάνουμε τους κανόνες, γι’ αυτό πρέπει να είναι οι ελάχιστοι και να μην μπερδεύουν το παιδί.
• Το παιδί χρειάζεται περισσότερο χρόνο με τις οδηγίες ώστε να καταλάβει το ζητούμενο κάθε εργασίας.
• Προσέχουμε ώστε να υπάρχουν λιγότερα ερεθίσματα στο χώρο διαβάσματος αλλά αυτή η συμβουλή είναι γενική, αφού το «τι λειτουργεί» θα το ανακαλύψουμε μετά από αρκετές δοκιμές…
• Η διάγνωση της ΔΕΠ/ Υ δεν συνεπάγεται ότι το παιδί δεν έχει κανονική νοημοσύνη, γι’ αυτό δεν πρέπει να του συμπεριφερόμαστε σαν να είναι μικρότερο ή ανώριμο, ούτε να επαναλαμβάνουμε ότι μας κουράζει ή να το μαλώνουμε δημοσίως ακόμη κι αν κάποιες συμπεριφορές της στιγμής μας φαίνονται «ανόητες». Ίσα ίσα, που έχει πιο μεγάλη ανάγκη να το αποδεχτούμε, να κατανοήσουμε τις δυσκολίες του και να το σεβαστούμε.
• Αποφεύγουμε τις γενικές και ασαφείς προτάσεις, αντίθετα χωρίζουμε κάθε στόχο σε μικρά βήματα και παρουσιάζουμε ένα βήμα κάθε φορά.
• Το παιδί μπορεί να κουράζεται εύκολα ή/ και να έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση: θα χρειαστεί να ελέγξουμε πολλές φορές τις απαιτήσεις μας και να δώσουμε μεγαλύτερη βάση στην επιβράβευση των επιθυμητών συμπεριφορών ώστε να είναι ουσιαστική και χρήσιμη.
• Η βελτίωση της εικόνας του παιδιού δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να προσπαθούμε μαζί του και να διατηρούμε το δομημένο πλαίσιο που έχουμε φτιάξει- η κατάσταση αυτή, χαρακτηρίζεται από διάφορες «φάσεις» και το παιδί θα έχει ανάγκη από ένα σταθερό πλαίσιο.
• Δεν πρέπει να πιέζουμε το παιδί, ούτε να εκφραζόμαστε με χαρακτηρισμούς. Οι ρεαλιστικοί στόχοι θα βοηθήσουν περισσότερο και είναι καλύτερο να περιγράφουμε ακριβώς τις επιθυμητές και τις ανεπιθύμητες πράξεις αντί να εκφράζουμε απαιτήσεις όπως: "Γίνε καλό παιδί".
• Γενικά, η κριτική και οι συγκρίσεις δεν βοηθούν καθόλου. Το καλύτερο είναι να μην λέμε πολλά λόγια κάθε φορά που το παιδί δεν κάθεται. Πολλές φορές, αρκεί ένα νεύμα ή ένα βλέμμα.
• Λίγα άτομα καταλαβαίνουν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε ως γονείς: μοιραστείτε τις ανησυχίες σας με το δάσκαλο και κάντε μια «συμμαχία» που θα βοηθήσει το παιδί.

Σημαντικό είναι να μην νιώθετε ενοχικά ή ότι κάνετε κάτι λάθος, να έχετε πολλή υπομονή και να μην στερείστε την αυθεντική επαφή με το παιδί σας. Ακόμη και όταν χρειαστεί να επιπλήξουμε ή να βάλουμε «τιμωρίες», πάντα είναι οι πράξεις αυτές που απορρίπτουμε κι όχι το παιδί, γι’ αυτό η σωματική μας στάση και η επαφή δεν θα πρέπει να αλλάζει ούτε να «ψυχραίνει» …έπ’ αόριστον, όταν το παιδί κάνει κάτι που δεν εγκρίνουμε.

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΕΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ ΚΑΘΕ ΣΤΙΓΜΗ ΟΤΙ ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΤΑΘΕΡΑ ΕΚΕΙ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ.

Χριστίνα Καλαβρή,

ψυχολόγος-εγκληματολόγος.