Η "εγκράτεια" σε σχέση με τα "απωθημένα"

Χρειαζόμαστε, όμως, στην πραγματικότητα, την "εγκράτεια"; Και γιατί;

Η αλήθεια είναι ότι τα σύγχρονα "συνθήματα" της επιστήμης της ψυχολογίας, συνηθίζουν να αναφέρονται περισσότερο στο "μπορώ","επιθυμώ", "έχω" και "κάνω" κι όχι τόσο στο "είμαι", "προσπαθώ" ή το "έχω μέτρο"...

Το να πιστεύω ότι "μπορώ", ότι "η τύχη μου είναι στο χέρι μου", είναι αναμφισβήτητα πολύ μεγάλης σημασίας για έναν ψυχικά υγιή, αποδοτικό, παραγωγικό άνθρωπο. Είναι επίσης πολύ σημαντικό για την "ενδυνάμωση" και την αισιοδοξία μας... Τόσο για τις πιο "εύκολες", όσο και για τις πιο "δύσκολες" μέρες που περνάμε. Ωστόσο, μήπως αυτό το "μπορώ", που τόσο αγωνιζόμαστε για να το επιβεβαιώσουμε στον εαυτό μας και στους γύρω μας, είναι από μια άλλη πλευρά κάτι αυτονόητο και από εκείνη, την "άλλη", πλευρά, χρειάζεται να έχουμε υπόψη και κάτι παραπάνω, αλλιώς το "μπορώ" δεν έχει νόημα;



Κι εννοώ, με το παραπάνω, ότι, αφού είμαστε ως όντα προικισμένοι να "μπορούμε" κι έχουμε όλα τα εφόδια ώστε να "κυριαρχούμε" (τουλάχιστο να επηρεάζουμε αρκετές καταστάσεις) στη φύση αλλά και στο κοινωνικό περιβάλλον, τότε τι κάνει αυτή τη δυνατότητα να αποκτά νόημα; Μα η δυνατότητα επιλογής και η "εγκράτεια", φυσικά. Ας μην περιοριστούμε όμως στη χριστιανική θρησκεία. Πράγματι, η εγκράτεια, φαίνεται να είναι μια βασική αρετή στη θρησκεία μας. Αλλά και αν ανατρέξουμε στο παρελθόν, τότε βλέπουμε ότι και οι αρχαίοι Έλληνες έκαναν λόγο για την "εγκράτεια", το μέτρο ως "άριστο".

Παρακάτω, παραθέτουμε μερικά νοήματα της "εγκράτειας", (τα οποία σχετίζονται μεταξύ τους) όπως αυτά προκύπτουν μέσα από γνωμικά στα οποία ανατρέξαμε:

α) η "χριστιανική εγκράτεια",
β) η "εγκράτεια" των αρχαίων Ελλήνων, ως αρετή, μέσα από το "μέτρο",
γ) η "εγκράτεια" ως αυτοκυριαρχία, γενικά,
δ) η "εγκράτεια" που πρέπει να έχει η "νεότητα", προκειμένου να έχει "ευτυχισμένο μέλλον",
ε) η "εγκράτεια" για "αποτοξίνωση",
στ) η "εγκράτεια" ώστε να απολαύσουμε κάτι περισσότερο,
ζ) η "εγκράτεια" που νομίζουμε ότι έχουμε, να αντισταθούμε στον "πειρασμό" με το να τον "δοκιμάσουμε" απλά... (αλλά αυτό δεν πετυχαίνει πάντα!)

Η δική μου γνώμη είναι ότι, οφείλουμε να αποκαταστήσουμε τη σημασία της έννοιας της "εγκράτειας". Κι από τη δική μου πλευρά, οφείλω να αναφερθώ, συμπληρωματικά, σε μια "παρεξηγημένη" έννοια της "ψυχολογίας", το "απωθημένο": τα απωθημένα, αναφέρονται σε σκέψεις των οποίων, πιθανότατα, δεν έχουμε καν την επίγνωση, επειδή θα μας δημιουργούνταν συνεχώς "συγκρούσεις" εάν δεν υπήρχε ένας "μηχανισμός" απώθησης μέσα μας. Δεν σημαίνει, δηλαδή, ότι θα πρέπει να κάνουμε "ότι μας έρχεται στο κεφάλι", επειδή νομίζουμε ότι το υπαγορεύει ένας "βαθύτερος εαυτός", με την πρόφαση ότι διαφορετικά θα υπάρχουν "απωθημένα" που μας βλάπτουν, μας "μολύνουν" ή δεν μας αφήνουν να "αναπνεύσουμε"... Το μέτρο, χρειάζεται πάντοτε, αλλά αυτό δεν σημαίνει κι ότι χρειάζεται να διώχνουμε με τη βία τις σκέψεις μας, προκειμένου να είμαστε "εγκρατείς". Η πρακτική των αρετών, έχει να κάνει μάλλον με τις "μικρές" πράξεις, στην αρχή, οι οποίες τελικά δύνανται να καταστήσουν "συνήθεια" την εκάστοτε αρετή... Και είναι περισσότερο η προσπάθεια και "το ταξίδι", παρά ο "προορισμός"... Μια ισορροπημένη "εγκράτεια", σχετίζεται κάποιες φορές με τη "θυσία", αλλά το ζητούμενο δεν είναι η εκμηδένιση των επιθυμιών: έχει να κάνει με τις συνέπειες των πράξεων μας και με τη δυνατότητα μας, αναβάλλοντας μερικές "πρόσκαιρες" ευχαριστήσεις, να επιτύχουμε μερικές "μεγαλύτερες" (πιο ουσιαστικές)... Νομίζω, ότι η αναζήτηση και η προσπάθεια αυτή αξίζει, καθώς βοηθά τη "συνείδηση" μας να είναι ήσυχη, επομένως, από αυτήν την πλευρά, εγγυάται την ισορροπία και την ηρεμία που όλοι αναζητούμε...

Και να μην ξεχνάμε ότι κανείς δεν είναι τέλειος.

Εσείς, με ποιον από τους παραπάνω τρόπους κάνετε πράξη την "εγκράτεια";

Χ. Κ.