Δεν είναι "μιζέρια" να συζητάμε για τα προβλήματά μας, τα άγχη μας, τους φόβους, τις ανάγκες... Στην πραγματικότητα, όσο καλά κι αν τα καταφέρνουμε γενικά, όλο και κάτι θα προκύψει που θα μας βγάλει "από τα νερά μας", κάτι που η επανόρθωσή του θα χρειαστεί πιο "ειδική" προσέγγιση, κάτι που θα μας προκαλέσει μικρό ή μεγαλύτερο "πονοκέφαλο"...
Όλα τα προβλήματα, δεν είναι, βέβαια, της ίδιας βαρύτητας. Αυτή είναι μια, ας πούμε "αντικειμενική" τους διάσταση, αλλά υπάρχει και μια πιο "υποκειμενική", αυτή που έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν παίρνουμε όλα τα άτομα τα ίδια γεγονότα το ίδιο "σοβαρά". Επίσης, η χρονική στιγμή που κάτι συμβαίνει, η αλληλουχία των γεγονότων, η συναισθηματική σημασία, που είναι μια από τις ακόμη πιο ειδικές περιπτώσεις, αλλά και οι προσδοκίες κάθε ατόμου, επηρεάζουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνει ένα "πρόβλημα".
Παρακάτω, ακολουθούν έξι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνουμε οπωσδήποτε υπόψη, όταν "τα βρίσκουμε ...σκούρα". Χωρίς να έχουμε συμπεριλάβει τον παράγοντα "ιδιοσυγκρασία", που εξηγεί (κάπως) τις ατομικές διαφορές στη διαχείριση των προβλημάτων, πρόκειται για τους έξι παράγοντες που, την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσεις τα μικρά ή τα λίγο πιο μεγάλα (από τα "καθημερινά") προβλήματα, μάλλον δεν θα σε κάνουν να πεις "ουοάου, ένα πρόβλημα-μια ευκαιρία", ωστόσο, ίσως σε κάνουν να δεις πιο αισιόδοξα το: "έχω προβλήματα, άρα υπάρχω"...
1. Το "σύνολο": Παίρνεις μια βαθιά ανάσα και σκέφτεσαι, κοιτάζεις γύρω σου και αποτιμάς πόσο επηρεάζει συνολικά την πορεία σου αυτό που θεωρείς τώρα ως "πρόβλημα". Κι αν πραγματικά συμβαίνει αυτό, τότε τι; Σκέφτεσαι πιθανές εκβάσεις και συνέπειες τους. Είναι, τελικά, ένα εμπόδιο που δεν μπορείς να το υπερβείς; Και πόσο χρόνο θα σου πάρει να σχεδιάσεις και να εφαρμόσεις την επίλυση του;
2. Ο χρόνος των συναισθημάτων: Όσοι λένε ότι δεν αγχώνονται, δεν θυμώνουν, δεν φοβούνται και δεν στενοχωριούνται, λένε ψέματα. Και βέβαια, κάποιες φορές, τα αρνητικά συναισθήματα, είναι οι "σωστές" (αυθόρμητες πάντα) απαντήσεις. Το αληθινό στοιχείο όμως, σε αυτά τα "λευκά" ψεματάκια, είναι απλά ότι, τα αρνητικά συναισθήματα, σε αυτούς τους ανθρώπους, απλά διαρκούν λιγότερο. Το να εξοργιστείς τη σωστή στιγμή, με το σωστό άνθρωπο, για το σωστό λόγο (Αριστοτέλης) και αυτό το συναίσθημα να διαρκέσει ακριβώς όσο πρέπει, αυτό είναι το ζητούμενο την επόμενη φορά...
3. Η εμπειρία: Κάθε είδους διαχείριση, καλή ή καλύτερη, μας προσθέτει εμπειρίες, διδάγματα. Αυτό σημαίνει ότι θα είμαστε πιο αποτελεσματικοί την επόμενη φορά...
4. Η ευγνωμοσύνη: Αυτό που διαπίστωσα τώρα τελευταία, όντας κοντά στα "πρώτα -άντα", είναι ότι πολλές φορές, είμαστε τυχεροί που μπορούμε και σκεφτόμαστε ότι έχουμε ένα πρόβλημα. Επειδή αυτό σημαίνει ότι όλα τα άλλα έχουν πάει καλά, ώστε να φτάσουμε να έχουμε αυτό το πρόβλημα, δηλαδή, ότι όλες οι άλλες ανάγκες μας έχουν ικανοποιηθεί, ώστε να φτάσουμε να διαπιστώνουμε ένα "νέο" πρόβλημα... Ελπίζω να γίνομαι αντιληπτή, χωρίς να παρεξηγούμαι. Οι ανάγκες μας βέβαια, γίνονται από τη μια πλευρά πιο πολύπλοκες κι από την άλλη πλευρά πιο "απλές", όσο μεγαλώνουμε. Το θετικό είναι, ότι καλύπτοντας βασικές ανάγκες κι επιλύοντας τα "βασικά" προβλήματα, έχουμε την ευκαιρία να προχωρήσουμε σε "ανώτερα" ζητούμενα... Για παράδειγμα, σκέφτομαι ως πρόβλημα το ότι έχω "μυωπία", επειδή μπορώ να βλέπω κ.ό.κ....
5. Η αναγνώριση της ευθύνης: Χρειάζεται προσοχή όταν λέμε "αυτό είναι έτσι", που σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να το αλλάξουμε. Αναγνωρίζω την ευθύνη μου, σημαίνει ότι προσπαθώ περισσότερο και μάλιστα με συστηματικό τρόπο. Το να ψάχνω ποιος και τι φταίει, δεν βοηθά άλλωστε, άμεσα την κατάσταση.
6. Οι υποβοηθητικές σχέσεις: Μια από τις αιτίες που πολλά απλά, καθημερινά, προβλήματα, μοιάζουν ανυπέρβλητα, είναι το είδος των σχέσεων που συνάπτουμε. Εάν βλέπουμε τους άλλους αναφορικά με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τους και όχι ως σύνολο, εάν έχουμε σχέσεις επιφανειακές ή/ και εφήμερες, τότε τα βάρη που επωμιζόμαστε είναι σαφώς μεγαλύτερα. Σε μια υποβοηθητική σχέση, τα άτομα είναι ίσα και εξελίσσονται διατηρώντας την αυτονομία τους, μέσα σε συνεργατικά περιβάλλοντα και με τον ίδιο τρόπο μπορούν να επιλύσουν τα προβλήματά τους.
Αυτό που έχουμε ανάγκη, δεν είναι να εξαφανιστούν τα "προβλήματα". Δεν είναι, άλλωστε, δυνατό, να ζούμε μια "flat" καθημερινότητα, καλή, μέτρια ούτε τέλεια... Ευχαριστημένα από τη ζωή τους, δεν είναι τα άτομα που δεν έχουν καθόλου άγχη, αλλά αυτά που μπορούν να τα βγάλουν πέρα με τα άγχη της καθημερινότητας... Εξαρτάται βέβαια από το τα "μεγέθη" των πραγμάτων στην κάθε ρουτίνα... Κάποιοι, άλλωστε, πιο σοφά από εμάς, το έλεγαν με μία μόνο φράση: "Μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες".
"Θα περάσει κι αυτό...", λέμε συχνά, αλλά πώς θα περάσει; Αυτό που έχουμε ανάγκη, είναι, τελικά, να βλέπουμε το σύνολο και να συνάπτουμε σχέσεις με ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που να μπορούμε δηλαδή να λειτουργήσουμε συνεργατικά μαζί τους και να καλύψουμε τις ανάγκες μας για μια συμβουλή και για μια ψύχραιμη, πιο ουδέτερη, ματιά...
Δεν υπάρχει λόγος να χωρίζουμε τα προβλήματα σε μικρά και μεγάλα. Μερικοί θα σου πουν μόνο "υπάρχουν και χειρότερα", κάποιοι άλλοι όμως, θα καθίσουν να σε ακούσουν και να διαπιστώσουν τη συναισθηματική σημασία που έχει για σένα αυτό που σου συμβαίνει.
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
Όλα τα προβλήματα, δεν είναι, βέβαια, της ίδιας βαρύτητας. Αυτή είναι μια, ας πούμε "αντικειμενική" τους διάσταση, αλλά υπάρχει και μια πιο "υποκειμενική", αυτή που έχει να κάνει με το γεγονός ότι δεν παίρνουμε όλα τα άτομα τα ίδια γεγονότα το ίδιο "σοβαρά". Επίσης, η χρονική στιγμή που κάτι συμβαίνει, η αλληλουχία των γεγονότων, η συναισθηματική σημασία, που είναι μια από τις ακόμη πιο ειδικές περιπτώσεις, αλλά και οι προσδοκίες κάθε ατόμου, επηρεάζουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο προσλαμβάνει ένα "πρόβλημα".
Παρακάτω, ακολουθούν έξι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνουμε οπωσδήποτε υπόψη, όταν "τα βρίσκουμε ...σκούρα". Χωρίς να έχουμε συμπεριλάβει τον παράγοντα "ιδιοσυγκρασία", που εξηγεί (κάπως) τις ατομικές διαφορές στη διαχείριση των προβλημάτων, πρόκειται για τους έξι παράγοντες που, την επόμενη φορά που θα αντιμετωπίσεις τα μικρά ή τα λίγο πιο μεγάλα (από τα "καθημερινά") προβλήματα, μάλλον δεν θα σε κάνουν να πεις "ουοάου, ένα πρόβλημα-μια ευκαιρία", ωστόσο, ίσως σε κάνουν να δεις πιο αισιόδοξα το: "έχω προβλήματα, άρα υπάρχω"...
1. Το "σύνολο": Παίρνεις μια βαθιά ανάσα και σκέφτεσαι, κοιτάζεις γύρω σου και αποτιμάς πόσο επηρεάζει συνολικά την πορεία σου αυτό που θεωρείς τώρα ως "πρόβλημα". Κι αν πραγματικά συμβαίνει αυτό, τότε τι; Σκέφτεσαι πιθανές εκβάσεις και συνέπειες τους. Είναι, τελικά, ένα εμπόδιο που δεν μπορείς να το υπερβείς; Και πόσο χρόνο θα σου πάρει να σχεδιάσεις και να εφαρμόσεις την επίλυση του;
2. Ο χρόνος των συναισθημάτων: Όσοι λένε ότι δεν αγχώνονται, δεν θυμώνουν, δεν φοβούνται και δεν στενοχωριούνται, λένε ψέματα. Και βέβαια, κάποιες φορές, τα αρνητικά συναισθήματα, είναι οι "σωστές" (αυθόρμητες πάντα) απαντήσεις. Το αληθινό στοιχείο όμως, σε αυτά τα "λευκά" ψεματάκια, είναι απλά ότι, τα αρνητικά συναισθήματα, σε αυτούς τους ανθρώπους, απλά διαρκούν λιγότερο. Το να εξοργιστείς τη σωστή στιγμή, με το σωστό άνθρωπο, για το σωστό λόγο (Αριστοτέλης) και αυτό το συναίσθημα να διαρκέσει ακριβώς όσο πρέπει, αυτό είναι το ζητούμενο την επόμενη φορά...
3. Η εμπειρία: Κάθε είδους διαχείριση, καλή ή καλύτερη, μας προσθέτει εμπειρίες, διδάγματα. Αυτό σημαίνει ότι θα είμαστε πιο αποτελεσματικοί την επόμενη φορά...
4. Η ευγνωμοσύνη: Αυτό που διαπίστωσα τώρα τελευταία, όντας κοντά στα "πρώτα -άντα", είναι ότι πολλές φορές, είμαστε τυχεροί που μπορούμε και σκεφτόμαστε ότι έχουμε ένα πρόβλημα. Επειδή αυτό σημαίνει ότι όλα τα άλλα έχουν πάει καλά, ώστε να φτάσουμε να έχουμε αυτό το πρόβλημα, δηλαδή, ότι όλες οι άλλες ανάγκες μας έχουν ικανοποιηθεί, ώστε να φτάσουμε να διαπιστώνουμε ένα "νέο" πρόβλημα... Ελπίζω να γίνομαι αντιληπτή, χωρίς να παρεξηγούμαι. Οι ανάγκες μας βέβαια, γίνονται από τη μια πλευρά πιο πολύπλοκες κι από την άλλη πλευρά πιο "απλές", όσο μεγαλώνουμε. Το θετικό είναι, ότι καλύπτοντας βασικές ανάγκες κι επιλύοντας τα "βασικά" προβλήματα, έχουμε την ευκαιρία να προχωρήσουμε σε "ανώτερα" ζητούμενα... Για παράδειγμα, σκέφτομαι ως πρόβλημα το ότι έχω "μυωπία", επειδή μπορώ να βλέπω κ.ό.κ....
5. Η αναγνώριση της ευθύνης: Χρειάζεται προσοχή όταν λέμε "αυτό είναι έτσι", που σημαίνει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να το αλλάξουμε. Αναγνωρίζω την ευθύνη μου, σημαίνει ότι προσπαθώ περισσότερο και μάλιστα με συστηματικό τρόπο. Το να ψάχνω ποιος και τι φταίει, δεν βοηθά άλλωστε, άμεσα την κατάσταση.
6. Οι υποβοηθητικές σχέσεις: Μια από τις αιτίες που πολλά απλά, καθημερινά, προβλήματα, μοιάζουν ανυπέρβλητα, είναι το είδος των σχέσεων που συνάπτουμε. Εάν βλέπουμε τους άλλους αναφορικά με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά τους και όχι ως σύνολο, εάν έχουμε σχέσεις επιφανειακές ή/ και εφήμερες, τότε τα βάρη που επωμιζόμαστε είναι σαφώς μεγαλύτερα. Σε μια υποβοηθητική σχέση, τα άτομα είναι ίσα και εξελίσσονται διατηρώντας την αυτονομία τους, μέσα σε συνεργατικά περιβάλλοντα και με τον ίδιο τρόπο μπορούν να επιλύσουν τα προβλήματά τους.
Αυτό που έχουμε ανάγκη, δεν είναι να εξαφανιστούν τα "προβλήματα". Δεν είναι, άλλωστε, δυνατό, να ζούμε μια "flat" καθημερινότητα, καλή, μέτρια ούτε τέλεια... Ευχαριστημένα από τη ζωή τους, δεν είναι τα άτομα που δεν έχουν καθόλου άγχη, αλλά αυτά που μπορούν να τα βγάλουν πέρα με τα άγχη της καθημερινότητας... Εξαρτάται βέβαια από το τα "μεγέθη" των πραγμάτων στην κάθε ρουτίνα... Κάποιοι, άλλωστε, πιο σοφά από εμάς, το έλεγαν με μία μόνο φράση: "Μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες".
"Θα περάσει κι αυτό...", λέμε συχνά, αλλά πώς θα περάσει; Αυτό που έχουμε ανάγκη, είναι, τελικά, να βλέπουμε το σύνολο και να συνάπτουμε σχέσεις με ολοκληρωμένες προσωπικότητες, που να μπορούμε δηλαδή να λειτουργήσουμε συνεργατικά μαζί τους και να καλύψουμε τις ανάγκες μας για μια συμβουλή και για μια ψύχραιμη, πιο ουδέτερη, ματιά...
Δεν υπάρχει λόγος να χωρίζουμε τα προβλήματα σε μικρά και μεγάλα. Μερικοί θα σου πουν μόνο "υπάρχουν και χειρότερα", κάποιοι άλλοι όμως, θα καθίσουν να σε ακούσουν και να διαπιστώσουν τη συναισθηματική σημασία που έχει για σένα αυτό που σου συμβαίνει.
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου