Τελικά υπάρχουν "τοξικοί" άνθρωποι;

Γενικά, υπάρχει μια τάση, να αναφερόμαστε, στον καθημερινό  λόγο, σε κάποιους τύπους ανθρώπων ως "τοξικούς" αλλά και να παρουσιάζονται ανάλογες συμβουλές αποφυγής και διαχείρισης τους. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα σχήμα του λόγου, δηλαδή μια περιγραφή, με την οποία δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε, για δυο τουλάχιστον, πολύ σημαντικούς, λόγους: ο πρώτος λόγος είναι ότι, εάν ρίξουμε ένα τόσο μεγάλο βάρος στο πώς είναι ο άλλος, τότε είναι σαν να αποποιουμαστε ένα μεγάλο μέρος των δικών μας ευθυνών και ο δεύτερος λόγος είναι ότι, δεν θα μπορούσαμε να θέσουμε ένα "όριο τοξικότητας", πέρα από το οποίο, κάποιος δύναται να βλαπτει την υγεία των άλλων! Μοιάζει κάπως αστείο...

Όντως, κάποια περιβάλλοντα, κάποιες συμπεριφορές και κάποιες σχέσεις, μπορεί να μην μας κάνουν καλό, όμως τι μπορούμε να κάνουμε για να διαχειριστουμε τους ανθρώπους αυτούς, που εμπλέκονται μαζί μας σε τέτοιες σχέσεις;


Όπως είπαμε, είναι άδικο να κάνουμε λόγο για "τοξικούς" ανθρώπους, επειδή τότε θα ήταν σαν να αποδεχομαστε ότι το περιβάλλον δεν έχει κανένα ρόλο στις συμπεριφορές των ατόμων και επειδή, ο διαχωρισμός των ανθρώπων σε τέτοιες κατηγορίες, παρουσιάζει την απόρριψη ως μονοδρομο. Αλλά κι επειδή, δεν μας λέει κανείς, το σε ποιο βαθμό και σε ποια πλαίσια μπορεί ο καθένας από μας να γίνει "τοξικός"...

Από τη μια πλευρά λοιπόν, ένα άτομο με ισορροπία και αυτοπεποίθηση, είναι σε θέση να κάνει τις προσπάθειες εκείνες που απαιτούνται ώστε να λυθουν οι παρεξηγησεις μιας δυσλειτουργικης σχέσης, χωρίς να απορρίψει, δηλαδή, απαραιτήτως ένα άτομο που εκφράζει αρνητικές συμπεριφορές. Από την άλλη πλευρά, αυτή η "τοξικότητα", η οποία περιγράφεται ως μια κατάσταση που βλαπτει την υγεία, αφού δεν βρίσκεται στα άτομα ως χαρακτηριστικό τους, τότε που μπορεί να βρίσκεται;

Ίσως, αυτή η δυσάρεστη αίσθηση, να βρίσκεται στα αρνητικά συναισθήματα των δυσλειτουργικων σχέσεων: των σχέσεων εκμετάλλευσης, των ανισων σχέσεων, των παρεξηγησεων, των συγκρούσεων, της ψυχολογικής και όχι μόνο, βίας. Μάλιστα, αρκετές φορές, προαισθανομαστε και χωρίς να χρειαζομαστε πολλά πολλά δεδομένα, ποιες από τις σχέσεις που συναπτουμε είναι λογικές και υγιεις...

Είναι ένα δικαίωμα που έχουμε, το να επιλέγουμε συγκεκριμένους ανθρώπους για να έχουμε κοντά μας και να αποφεύγουμε κάποιους άλλους. Οι επιλογές μας, όμως είναι άδικο να επηρεάζονται από φοβιες, γενικές εντυπώσεις και υπερβολές, επειδή τότε, μειώνονται και οι προσπαθειες που κάνουμε για την επανορθωση στις σχέσεις μας.

Γενικά, όσο δυσάρεστο και "τοξικό" θα μπορούσε να είναι, το να εμπλεκομαστε σε δυσλειτουργικες σχέσεις, άλλο τόσο βλαπτικη είναι και η παραίτηση, η απομόνωση και ο φόβος. Άλλωστε, η απόσταση και το τακτ, αλλά και τα πλαίσια στα οποία συναπτουμε σχέσεις με τους άλλους, έχουν συχνά "ασφαλιστικες δικλειδες" και ρητους όσο και ατυπους κανόνες, τα οποία λειτουργούν προστατευτικά για τα άτομα που τους δείχνουν σεβασμό και ταυτόχρονα, θέτουν όρια στις αρνητικές συμπεριφορές...

Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος- εγκληματολόγος