Η αντιφαση, είναι μια συχνή κατασταση για το άτομο. Είτε αναφερόμαστε σε αντιφάσεις μεταξύ λόγων και έργων, ειτε σε ρόλους με αντιφατικες απαιτήσεις, ειτε σε περιόδους "κρισεων", η ισορροπία, φαίνεται ότι είναι μεν πολύτιμη για τα άτομα και τις κοινωνίες, όχι όμως και κάτι "απόλυτο"... Ας δούμε όμως, καλύτερα, τα παρακάτω παραδείγματα:
Αντιφάσεις μεταξύ στασεων και συμπεριφορων.
Χαρακτηριστική είναι, η κατάσταση αντιφασης μεταξύ στασεων και συμπεριφορων.
Φαίνεται ότι, η κατάσταση αντιφασης, είναι ανυποφορη για ένα άτομο, εφόσον αυτη γίνει εκδηλη, σε συγκεκριμένη δηλαδή περίσταση όπου το άτομο θα πρέπει να δράσει άμεσα. Τότε, επειδή το ένα από τα δυο αντιφατικα στοιχεία θα πρέπει να αλλάξει, εάν έχει προηγηθεί μια συμπεριφορά, τότε το άτομο, είναι πολύ πιθανό, να αλλάξει τη στάση του, προς χάριν της συμπεριφοράς και να προσπαθήσει να εκλογικευσει τη συμπεριφορά του, προκειμένου να ανακτήσει την ισορροπία του. Δηλαδη, συχνά, αρκεί ακόμη και μια "αντιφατικη" συμπεριφορά, για να επέλθει η αλλαγή της στάσης...
Ας πούμε, οτι αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή, κάποιες στάσεις που δηλώνουμε οτι έχουμε, μπορεί να είναι γενικές, ατελεις ή υπερβολικές. Για παράδειγμα, μπορεί να δηλωνω ότι "Είμαι κατά του να δίνει κάποιος τα στοιχεία του τηλεφωνικά", αλλά να λαβω μέρος καποια στιγμη σε μια τηλεφωνική δημοσκοπηση.
Πρόκειται, επομενως, για αντιδράσεις που πραγματοποιούνται σε καθημερινή βάση από λειτουργικά άτομα κι είναι, κατά κάποιον τρόπο, αυθόρμητες.
Αυτές οι αντιδράσεις των ατόμων, παρουσιάζονται με εμπεριστατωμενο τρόπο, στις θεωρίες της κοινωνικής ψυχολογίας. Εντοπίζεται επίσης, σε αυτές, ο ρόλος μιας ποικιλίας παραγόντων που επηρεάζουν την αλλαγή των στασεων...
Αντιφατικες σκέψεις.
Η "προβληματική" σχέση μεταξύ στάσεων και συμπεριφορων, επιλυεται, βέβαια, με διαδικασίες εκλογικευσης, από τις οποίες προκύπτουν οι αλλαγές των στάσεων, όπως είδαμε, όμως τι γίνεται όταν κάποιες σκέψεις μας είναι μεταξύ τους αντιφατικες;
Η γνώμη μου είναι ότι, σε τέτοια ζητήματα, καλό θα είναι να προσπαθούμε να ξεκαθαρισουμε τα "επίπεδα" αυτών των σκεψεων: σε πόσο βάθος, πιστεύω, για παράδειγμα ότι οι "επιτυχίες" μου είναι περισσότερες από τις "αποτυχίες", ότι "θα πρέπει" να είναι ή "μου αξίζει να είναι" περισσότερες, ότι αυτή τη φορά θα επιτυχω αυτό που επιθυμω ή ότι, ακόμη κι αν δεν επιτυχω αυτή τη φορά, θα διατηρησω την αισιοδοξια μου και την πεποίθηση οτι μου αναλογουν περισσότερα θετικά σε σχέση με τα αρνητικά πράγματα; Όλες αυτές, είναι σκέψεις που μπορεί και να αγνοουμε οτι κάνουμε. Όταν όμως, προκύψει κάποια "προβληματική" κατάσταση, ίσως χρειαστεί να αναζητήσουμε τις υποθέσεις εκείνες που προκύπτουν απο δυσλειτουργικα σκεπτικα, τα οποία, εκτός από λανθασμένα ή ελλιπή στοιχεία, μπορεί να περιέχουν και αντιφάσεις...
Συνήθως, λοιπόν, οι σκέψεις, έχουν κάποια "διαστρωματωση" και συχνά, έρχονται σε "διάλογο" μεταξύ τους, κατάσταση η οποία, ενδεχεται να δημιουργεί απο μονη της αυτην την αίσθηση "αντιφάσεων".
Κάποιες άλλες φορές, οι αντιφάσεις, μπορεί να προκύπτουν ως χαρακτηριστικά των ρολων που καλείται να παίξει το ίδιο άτομο ταυτόχρονα, επειδή αυτοί έχουν διαφορετικές προτεραιότητες, ανάγκες κι απαιτήσεις.
Κάποιες άλλες φορές, οι αντιφάσεις, μπορεί να προκύπτουν ως χαρακτηριστικά των ρολων που καλείται να παίξει το ίδιο άτομο ταυτόχρονα, επειδή αυτοί έχουν διαφορετικές προτεραιότητες, ανάγκες κι απαιτήσεις.
Σιγουρα, τελικά, δεν θα πρεπει να αντιμετωπίζουμε με φοβο κι αγχος τις αντιφασεις. Οι αντιφάσεις ως "προκλήσεις", των σκεψεων, δεν είναι κάτι αρνητικό, καθώς είναι και οι αιτίες των αλλαγών...
Άλλωστε, η αλλαγή είναι κι αυτή ένα συχνό, φυσικό χαρακτηριστικό της ζωής μας... Τα πάντα κινούνται, "λιωνουν" και μεταβάλλονται συνεχώς, πόσο μάλλον, σε πλαίσια πολυδιαστατα και με πολλές απαιτήσεις ταυτόχρονα, οι οποίες μπορεί να είναι και αντιφατικες μεταξύ τους. Σε γενικες γραμμες ομως, η σωστή ενημέρωση κι ο χρόνος που αφιερωνουμε σε αυτή, μας λύνουν, τελικά, προκαταβολικα, αρκετά τέτοια ζητήματα...
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος- εγκληματολόγος
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος- εγκληματολόγος
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου