Nα λέμε αυτό που σκεφτόμαστε;

Πριν απ’ όλα, όμως, ας ξεκινήσουμε από το ότι, είναι διαφορετικό να λέω την άποψή μου και διαφορετικό να λέω αυτό που σκέφτομαι. Όχι ότι «επιτρέπεται» το ένα και το άλλο «απαγορεύεται»… Απλά, υπάρχουν διαφορετικοί «χώροι» που μπορώ να κάνω το ένα, το άλλο ή και τα δύο. Χωρίς αυτός ο διαχωρισμός να είναι, ωστόσο, «υποχρεωτικός»: κάποιες φορές, είναι μια έκπληξη το να πω αυτό που σκέφτομαι, σε ένα πλαίσιο που θα έπρεπε να εκφραστώ πιο «τυπικά». Κάποιες άλλες φορές, λένε, ότι είναι σοφό να μην πω αυτό που σκέφτομαι.

Γενικά, το να «λέω αυτό που σκέφτομαι», δεν μπορεί, για πολλούς λόγους, να είναι μια διαδικασία η οποία δεν θα υπόκειται σε ενός είδους …«ραφινάρισμα»! Ξεκινώντας από τη «λογοκρισία» μεταξύ συνειδητών και ασυνείδητων σκέψεων, η οποία είναι αυτόματη και δεν αντιλαμβανόμαστε καν ότι πραγματοποιείται, υπάρχουν γενικά, δεύτερες σκέψεις, σχετικά με καθετί που σκεφτόμαστε κι έως ότου αυτό εκφραστεί με λόγια…

«Λέω αυτό που σκέφτομαι», μπορεί να σημαίνει:

«εκφράζω τα συναισθήματά μου», «εκφράζω το θυμό μου», «εκφράζομαι απότομα», «είμαι ειλικρινής», «δεν με νοιάζει αν πληγώνω τους άλλους», «είμαι αδιάφορος για τους άλλους», «τα δικαιώματά μου είναι περισσότερα από των άλλων», «τα συναισθήματά μου είναι σημαντικότερα από των άλλων», «γίνομαι βίαιος», «κατηγορώ», «κάνω παράπονα», «εκφράζομαι κυνικά», «είμαι απελπισμένος», «δεν φοβάμαι μήπως παρεξηγηθώ», «είμαι περήφανος που εκφράστηκα, χωρίς να επιδιώκω κάποιο κέρδος από αυτό», «δεν παίρνω τίποτα στα σοβαρά», «δεν φοβάμαι, εάν χρειαστεί, να δώσω διευκρινήσεις»…

Μπορεί, δηλαδή, αυτή η συμπεριφορά, να έχει ένα σωρό «καλές» και «λιγότερο καλές» σκέψεις και αιτίες πίσω της… Επίσης, μπορεί να είναι μια υπεύθυνη ή ανεύθυνη, σκόπιμη ή λιγότερο σκόπιμη στάση και συμπεριφορά…

Συνήθως, για να πω αυτό που σκέφτομαι, θα πρέπει ο άλλος, να με γνωρίζει καλά. Ή να βρίσκομαι σε μια ομάδα, όπου νιώθω ασφάλεια και έχω φιλική «ασυλία», ώστε να εκφράσω ακόμη και κάτι «αρνητικό». Είναι, γενικά, καλό να λέω αυτό που σκέφτομαι, επειδή, στις σχέσεις που θέλουμε να έχουν διάρκεια στο χρόνο, θέλουμε να είμαστε οι εαυτοί μας. Κάποιες άλλες φορές, μπορεί και να το αναβάλω, να επιλέξω να μην το πω, να «δώσω τόπο στην οργή», να δώσω μια δεύτερη ευκαιρία, να ντρέπομαι, να αμφιβάλλω, να φοβάμαι, να εμποδίζεται η δυνατότητά μου να εκφραστώ, να μην πιστεύω ότι μπορεί να κάνει τη διαφορά αυτό που θα πω, να χειριστώ την κατάσταση «διπλωματικά»… Το να λέω αυτό που σκέφτομαι, μπορεί να αποτελεί μια πρόκληση στο σεβασμό ή να εκφράζει τον απόλυτο σεβασμό. Αναλόγως «ποια φωνούλα», από αυτές που μοιάζουν σαν να κάνουν διάλογο μέσα μου, επιλέγω να ακούω «πιο δυνατά»…

Είναι ωραίο να λέω αυτό που σκέφτομαι, αρκεί να σκέφτομαι καλά, να μπορώ να εκτιμήσω την επιρροή των συναισθημάτων στην κριτική μου ικανότητα, να νιώθω ασφάλεια με τους ανθρώπους του περίγυρού μου και να διαθέτω χρόνο, ώστε οι σκέψεις μου να καθίστανται ευκρινείς και κατανοητές. Ακόμη, όμως και στην περίπτωση που θα παρεξηγηθούν αυτά που έχω πει, θα είναι τιμή μου να αποκαταστήσω τις συνέπειες…

Πιο συγκεκριμένα, όμως, το να «λέω την άποψή μου», είναι μάλλον, ένα παιχνίδι «με κανόνες». Κι αυτό επειδή, μια απλή σκέψη, έχει περισσότερα περιθώρια να είναι αυθόρμητη, ενώ μια άποψη, είναι συνήθως αντικείμενο ανάλυσης, σύγκρισης, κριτικής… Επίσης, το να εκφράζω μια άποψη, αποτελεί μέρος ενός διαλόγου, με συγκεκριμένο θέμα και στόχους. Μπορεί, φυσικά, να εξακολουθώ να λέω οτιδήποτε και να λέω ότι αυτό είναι η άποψή μου, σε δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους, κι αυτό είναι δικαίωμα καθενός, ωστόσο, το να λέω την άποψή μου και να έχω την απαίτηση αυτό να «μετράει», σημαίνει ότι θα πρέπει να είμαι το ίδιο διαθέσιμος να ακούσω και να καταλάβω καλά την άποψή του άλλου. Κι ότι, ανεξαρτήτως από τις δυνατότητες έκφρασης του ενός ή του άλλου, θα πρέπει να αγωνίζομαι για να ακούγονται και να είναι ξεκάθαρες όλες οι απόψεις που παρατίθενται σε ένα διάλογο. Με την προϋπόθεση, πάντα, ότι θέλω να βγει κάτι πολύ συγκεκριμένο από αυτό το διάλογο. Διαφορετικά, συνεχίζει να είναι δικαίωμα καθενός, το να λέει ό,τι θέλει, με τον τρόπο που θέλει, όπου θέλει, κι αυτό να είναι, τίποτα παραπάνω, από τις πολλές «απόψεις»…

Επιπλέον, η διπλωματία και το τακτ, αποτελούν αρετές, η καθεμιά με τα δικά της πλεονεκτήματα. Η διπλωματία αναφέρεται, σε ένα σύνολο συμπεριφορών, οι οποίες μέσω της έκφρασής τους, με τον κατάλληλο, κάθε φορά, τρόπο, μας επιτρέπουν να πετυχαίνουμε τους στόχους μας, ενώ το τακτ, έχει περισσότερο να κάνει, με τον πραγματικό σεβασμό του άλλου και κυρίως του ρόλου του.

Τέλος, δεν θα παραλείπαμε να τονίσουμε ότι, το να «ξεδιπλώνουμε», τον εαυτό μας, είναι μια διαδικασία …«ιερή»: δεν γίνεται από τη μια στιγμή στην άλλη, ούτε σε οποιοδήποτε τόπο και περίσταση, να εκφραζόμαστε «ελεύθερα», ωστόσο, στα διαφορετικά πλαίσια, έχουμε τη δυνατότητα, να αποκαλύπτουμε τις διαφορετικές, μα εξίσου αληθινές, όψεις του εαυτού και του χαρακτήρα μας, μέσα από το να μοιραζόμαστε αυτά που σκεφτόμαστε…

Χ. Κ.