Συχνά, η γνώμη μας, επηρεάζεται από τα συναισθήματά μας. Στον καθημερινό λόγο, για παράδειγμα, όταν ρωτάμε κάποιον "ποια είναι η γνώμη του για κάτι ή για κάποιον",το πιο πιθανό είναι, να μας απαντήσει πώς νιώθει γι΄αυτό ή γι' αυτόν... Μάλιστα, αυτή η πολύ στενή σχέση των συναισθημάτων και των σκέψεών μας, έχει επιπτώσεις στη διαχείριση του θυμού και των αρνητικών (σωματικών) εκδηλώσεων. Αυτό σημαίνει ότι, προκειμένου να διαχειριστείτε τα πολύ έντονα συναισθήματά σας, αρκεί να πάρετε απόσταση από την κατάσταση που σας αναστατώνει και να προσπαθήσετε να αναδείξετε νέες όψεις των καταστάσεων ή να προσθέσετε νέα στοιχεία σ' αυτές.
Δεν υπάρχουν "τρικ" ούτε "μαγικές συνταγές". Η αποκλιμάκωση της έντασης, σχετίζεται άμεσα με τις δεξιότητες σας να διατηρείτε την ουδετερότητά σας. Και το άτομο που ενδιαφέρεται πραγματικά να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, θα πρέπει να "δουλέψει" σοβαρά με αυτά! Οι δεξιότητες αυτές, κατακτώνται με γνώση, πρακτική, εμπειρία και ωρίμανση, αφού πάντοτε ο δρόμος της ισορροπίας είναι ο πιο δύσκολος, επειδή χρειάζεται να ξεπερνάμε τον αυθόρμητο τρόπο που όλοι έχουμε να βλέπουμε τα πράγματα. Ένας ψυχολόγος, θα βοηθούσε αυτή τη διαδικασία, δημιουργώντας ένα πιο δομημένο πλαίσιο αναφοράς, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει πιο συγκεκριμένες προτεραιότητες, περισσότερες ευκαιρίες κατανόησης της σχέσης πεποιθήσεων-στάσεων-συμπεριφορών και σκέψεων-συναισθημάτων-συμπεριφορών και θέτοντας περισσότερους στόχους σε σχέση με την καλύτερη διαχείριση των δυνατοτήτων του κάθε ατόμου.
Με πολύ απλά λόγια, στο άρθρο αυτό, θα κάνουμε λόγο, για τουλάχιστον 4 επίπεδα της αποκλιμάκωσης: το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε, τις σκέψεις σχετικά με κάποιον ή κάτι, τις πεποιθήσεις σχετικά με το "τι θα έπρεπε" ή "τι δεν θα έπρεπε να συμβαίνει" και τον τρόπο με τον οποίο τείνουμε, γενικά, να αντιλαμβανόμαστε το "σύνολο". Εδώ, έχω να δώσω μερικά παραδείγματα. Προκειμένου να αποκλιμακώσετε την ένταση, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείτε, θα πρέπει να περιέχει περιγραφές συμπεριφορών και όχι χαρακτηρισμούς προσώπων, οι σκέψεις σχετικά με το αντικείμενο που σας προκαλεί δυσφορία, θα πρέπει να συμπληρώνονται από ουδέτερα στοιχεία και εναλλακτικές -κι όχι απόλυτες- ερμηνείες, τα "τι θα έπρεπε" και "τι δεν θα έπρεπε" καλό είναι, αφού αναλύονται και συζητιούνται ξεκάθαρα να μένουν μετά "πίσω" ως "περασμένα-ξεχασμένα" και ο τρόπος που τείνετε να αντιλαμβανόσαστε το σύνολο, θα πρέπει να προσπαθεί να μπλοκάρει την τάση που έχουν τα αρνητικά συναισθήματα να "διαποτίζουν" το σύνολο...
Πιο συγκεκριμένα, οι "μικρές αλλαγές", που προτείνουμε παρακάτω, μπορούν να γίνουν η αρχή της (εντατικής) "δουλειάς" που περιγράψαμε παραπάνω:
1. Αν κάτι δεν είναι "κρίσιμο"*, προσπαθήστε να το προσπεράσετε! Θέλω να πω, ότι το να εκφραζόμαστε, δεν είναι πάντα το "σοφότερο" που μπορούμε να κάνουμε, αφού αρκετές φορές, βάζοντας ασήμαντα, τελικά, πράγματα στο διάλογο, τους δίνουμε μεγαλύτερες διαστάσεις και παραμερίζουμε έτσι, τις πραγματικές προτεραιότητες και τα πραγματικά μας προβλήματα.
2. Αν κάτι δεν μπορείτε να το αποφύγετε, προσπαθήστε να το δείτε ουδέτερα! Για παράδειγμα, δοκιμάστε, αρχικά, να "αποκεντρωθείτε" από τη δική σας οπτική και σκεφτείτε τι γνώμη θα είχαν κάποια άλλα άτομα για το ίδιο θέμα! Προσέξτε, όμως, την τάση που όλοι έχουμε να επιλέγουμε τις σύμφωνες, με τη δική μας, γνώμες! Μπορείτε επίσης, να σκεφτείτε ποια γνώμη θα είχατε εάν, αυτό που σας προκάλεσε αρνητικά συναισθήματα, είχε συμβεί μια διαφορετική χρονική στιγμή!
3. Εστιάστε στο σύνολο*! Όπως έχουμε αναφέρει αρκετές φορές, τα αρνητικά γεγονότα, σε σχέση με τα θετικά, έχουν την τάση να "διαποτίζουν" ολόκληρο το σύνολο... Μάλιστα, αυτή η τάση, ενθαρρύνει το σκεπτικό "όλα ή τίποτα", τις υπερβολικές αντιδράσεις, την πόλωση των απόψεων μεταξύ των διαφορετικών πλευρών και εμποδίζει την αποκλιμάκωση και τελικά την επίλυση.
4. Πάρτε τον έλεγχο* και μην νιώθετε σαν "θύμα"! Επιλέξτε τον τρόπο που θα δείτε την κατάσταση: μην εξάπτεστε, μην παραπονιέστε, μην γκρινιάζετε, μη νιώθετε θύματα! Καλύτερο είναι, να πείτε τι σκέφτεστε με τακτ (ή έστω με διπλωματία), να ανακτήσετε την ανωτερότητά σας χωρίς να έχετε την ανάγκη να μειώσετε κάποιον άλλο και να δώσετε χώρο και χρόνο σε μια πιο ουδέτερη προς θετική έκβαση της κατάστασης.
5. Δοκιμάστε τεχνικές χαλάρωσης! Θα σας βοηθήσουν να δημιουργήσετε "ασφαλή καταφύγια" και να καταλάβετε καλύτερα τα μηνύματα του σώματός σας!
6. Αποφύγετε οπωσδήποτε να βασιστείτε σε ουσίες όπως το αλκοόλ ή τα φάρμακα! Κι εννοώ, οτιδήποτε υποτίθεται ότι σας βοηθάει, εξωτερικά ή "μαγικά", να χαλαρώσετε και να ξεχάσετε τα "προβλήματα" σας, επειδή, το μόνο που θα κατορθώσετε είναι, να ενταθούν οι εναλλαγές των συναισθημάτων σας. Επίσης, η χρήση αγχολυτικών ή ήπιων αγχολυτικών ουσιών, θα πρέπει οπωσδήποτε και να έχει συσταθεί και να παρακολουθείται συστηματικά από έναν ειδικό.
7. Πάτησε τώρα το "stop" στις αρνητικές σκέψεις σας (σαν να ακούγονταν από ένα "κασετόφωνο") και...
8. ...Δοκιμάστε να ξε-μπλέξετε το "κουβάρι"! Αν συνηθίζετε να καταπνίγετε τα συναισθήματά σας, να κρατάτε παθητική ή/ και μνησίκακη στάση και να μην θέτετε όρια, θα βρίσκεστε μπροστά σε ένα "κουβάρι" σκέψεων που θα κάνει το "ποτήρι να ξεχειλίζει" σε κάθε αφορμή. Λύστε ένα-ένα τα θέματά σας δημιουργικά και με διάλογο, επειδή σας αξίζει το καλύτερο!
9. Αφήστε το πίσω και προσπαθήστε απλά να το προλάβετε την επόμενη φορά! Ό,τι νομίζετε ότι μπορείτε να αφήσετε πίσω, καλύτερα να το αφήνετε και να το χρησιμοποιείτε ως ένα "μάθημα" που θα σας κάνει πιο δυνατούς κι αποτελεσματικούς την επόμενη φορά!
10. ...ή προσπαθήστε να εμπλακείτε σε μια ειρηνική διαπραγμάτευση! Σε αυτήν την περίπτωση, θα πρέπει να αναζητήσετε έναν καλό, ουδέτερο προς όλες τις πλευρές και κατάλληλα καταρτισμένο, σύμβουλο!
(Γενικά, όμως, μπορείτε να δείτε, ότι όσο πιο κοντά βρίσκεστε σ' έναν "φυσικό" τρόπο ζωής, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να αντιμετωπίζετε προβλήματα άγχους, έμμονων σκέψεων και έντονων εναλλαγών των συναισθημάτων σας...)
Σε αυτό το άρθρο, έχουμε υποθέσει εξαρχής, ότι τα αρνητικά συναισθήματα, προκύπτουν, πολύ συχνά, μέσα στις σχέσεις μας με τους άλλους. Κανείς δεν είπε ότι είναι εύκολο να εφαρμόσουμε τα παραπάνω: όταν μας αδικούν ή μας προσβάλλουν, όταν αδικούν κάποιον δικό μας άνθρωπο, ίσως και να μην θέλουμε να ξεχάσουμε τα αρνητικά μας συναισθήματα. Νομίζουμε ότι είναι "φυσικό" το να θέλουμε να απορρίψουμε όσο περισσότερο μπορούμε το "αντίπαλο" άτομο, να το τιμωρήσουμε, να το εκδικηθούμε... Η γνώμη μου είναι, ότι σε αυτήν την περίπτωση, αξίζει να ψάξουμε περισσότερο και να εφαρμόσουμε διαδικασίες που στοχεύουν στην ικανοποίηση και την ανωτερότητα όλων των πλευρών κι αυτό χρειάζεται μερικές δομημένες συναντήσεις διαλόγου, καλή πίστη και ουδέτερη διάθεση! Πιο γενικά, όμως, προτείνω, αντί να θεωρούμε προβληματικά τα αρνητικά συναισθήματα και να αναζητάμε τρόπους να τα διαχειριστούμε, να επικεντρωθούμε στη διαχείριση των θετικών συναισθημάτων και δεν εννοώ μόνο της υπεροχής και της ευχαρίστησης αλλά και της υπερηφάνειας, της αίσθησης ότι έχουμε κάνει το σωστό**, της ευγνωμοσύνης, της εμπιστοσύνης, της αλληλεγγύης, της προσφοράς...
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
* Σε γενικές γραμμές, είναι πολύ σημαντικό, ένα άτομο να έχει επεξεργαστεί αρκετά τα προσωπικά του κριτήρια, προτού τα "κρίσιμα" γεγονότα χτυπήσουν την ...πόρτα του. Επειδή, γενικά, τείνουμε να δρούμε σύμφωνα με ήδη υπάρχοντα σχήματα συμπεριφορών, αλλά κι επειδή τα αρνητικά συναισθήματα δεν μας αφήνουν να επεξεργαστούμε σωστά κάθε κατάσταση χωριστά, είναι σημαντικό, να εξακολουθούμε να μπορούμε να βλέπουμε το σύνολο κι όχι τα μεμονωμένα περιστατικά, να διατηρούμε τον έλεγχο και να μπορούμε να είμαστε λειτουργικοί (κι αυτό συχνά σημαίνει πιο ευέλικτοι) με τα όρια που θέτουμε...
**Που μπορεί να περιλαμβάνει και τη "συγγνώμη"...
Δεν υπάρχουν "τρικ" ούτε "μαγικές συνταγές". Η αποκλιμάκωση της έντασης, σχετίζεται άμεσα με τις δεξιότητες σας να διατηρείτε την ουδετερότητά σας. Και το άτομο που ενδιαφέρεται πραγματικά να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, θα πρέπει να "δουλέψει" σοβαρά με αυτά! Οι δεξιότητες αυτές, κατακτώνται με γνώση, πρακτική, εμπειρία και ωρίμανση, αφού πάντοτε ο δρόμος της ισορροπίας είναι ο πιο δύσκολος, επειδή χρειάζεται να ξεπερνάμε τον αυθόρμητο τρόπο που όλοι έχουμε να βλέπουμε τα πράγματα. Ένας ψυχολόγος, θα βοηθούσε αυτή τη διαδικασία, δημιουργώντας ένα πιο δομημένο πλαίσιο αναφοράς, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει πιο συγκεκριμένες προτεραιότητες, περισσότερες ευκαιρίες κατανόησης της σχέσης πεποιθήσεων-στάσεων-συμπεριφορών και σκέψεων-συναισθημάτων-συμπεριφορών και θέτοντας περισσότερους στόχους σε σχέση με την καλύτερη διαχείριση των δυνατοτήτων του κάθε ατόμου.
Με πολύ απλά λόγια, στο άρθρο αυτό, θα κάνουμε λόγο, για τουλάχιστον 4 επίπεδα της αποκλιμάκωσης: το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε, τις σκέψεις σχετικά με κάποιον ή κάτι, τις πεποιθήσεις σχετικά με το "τι θα έπρεπε" ή "τι δεν θα έπρεπε να συμβαίνει" και τον τρόπο με τον οποίο τείνουμε, γενικά, να αντιλαμβανόμαστε το "σύνολο". Εδώ, έχω να δώσω μερικά παραδείγματα. Προκειμένου να αποκλιμακώσετε την ένταση, το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείτε, θα πρέπει να περιέχει περιγραφές συμπεριφορών και όχι χαρακτηρισμούς προσώπων, οι σκέψεις σχετικά με το αντικείμενο που σας προκαλεί δυσφορία, θα πρέπει να συμπληρώνονται από ουδέτερα στοιχεία και εναλλακτικές -κι όχι απόλυτες- ερμηνείες, τα "τι θα έπρεπε" και "τι δεν θα έπρεπε" καλό είναι, αφού αναλύονται και συζητιούνται ξεκάθαρα να μένουν μετά "πίσω" ως "περασμένα-ξεχασμένα" και ο τρόπος που τείνετε να αντιλαμβανόσαστε το σύνολο, θα πρέπει να προσπαθεί να μπλοκάρει την τάση που έχουν τα αρνητικά συναισθήματα να "διαποτίζουν" το σύνολο...
Πιο συγκεκριμένα, οι "μικρές αλλαγές", που προτείνουμε παρακάτω, μπορούν να γίνουν η αρχή της (εντατικής) "δουλειάς" που περιγράψαμε παραπάνω:
1. Αν κάτι δεν είναι "κρίσιμο"*, προσπαθήστε να το προσπεράσετε! Θέλω να πω, ότι το να εκφραζόμαστε, δεν είναι πάντα το "σοφότερο" που μπορούμε να κάνουμε, αφού αρκετές φορές, βάζοντας ασήμαντα, τελικά, πράγματα στο διάλογο, τους δίνουμε μεγαλύτερες διαστάσεις και παραμερίζουμε έτσι, τις πραγματικές προτεραιότητες και τα πραγματικά μας προβλήματα.
2. Αν κάτι δεν μπορείτε να το αποφύγετε, προσπαθήστε να το δείτε ουδέτερα! Για παράδειγμα, δοκιμάστε, αρχικά, να "αποκεντρωθείτε" από τη δική σας οπτική και σκεφτείτε τι γνώμη θα είχαν κάποια άλλα άτομα για το ίδιο θέμα! Προσέξτε, όμως, την τάση που όλοι έχουμε να επιλέγουμε τις σύμφωνες, με τη δική μας, γνώμες! Μπορείτε επίσης, να σκεφτείτε ποια γνώμη θα είχατε εάν, αυτό που σας προκάλεσε αρνητικά συναισθήματα, είχε συμβεί μια διαφορετική χρονική στιγμή!
3. Εστιάστε στο σύνολο*! Όπως έχουμε αναφέρει αρκετές φορές, τα αρνητικά γεγονότα, σε σχέση με τα θετικά, έχουν την τάση να "διαποτίζουν" ολόκληρο το σύνολο... Μάλιστα, αυτή η τάση, ενθαρρύνει το σκεπτικό "όλα ή τίποτα", τις υπερβολικές αντιδράσεις, την πόλωση των απόψεων μεταξύ των διαφορετικών πλευρών και εμποδίζει την αποκλιμάκωση και τελικά την επίλυση.
4. Πάρτε τον έλεγχο* και μην νιώθετε σαν "θύμα"! Επιλέξτε τον τρόπο που θα δείτε την κατάσταση: μην εξάπτεστε, μην παραπονιέστε, μην γκρινιάζετε, μη νιώθετε θύματα! Καλύτερο είναι, να πείτε τι σκέφτεστε με τακτ (ή έστω με διπλωματία), να ανακτήσετε την ανωτερότητά σας χωρίς να έχετε την ανάγκη να μειώσετε κάποιον άλλο και να δώσετε χώρο και χρόνο σε μια πιο ουδέτερη προς θετική έκβαση της κατάστασης.
5. Δοκιμάστε τεχνικές χαλάρωσης! Θα σας βοηθήσουν να δημιουργήσετε "ασφαλή καταφύγια" και να καταλάβετε καλύτερα τα μηνύματα του σώματός σας!
6. Αποφύγετε οπωσδήποτε να βασιστείτε σε ουσίες όπως το αλκοόλ ή τα φάρμακα! Κι εννοώ, οτιδήποτε υποτίθεται ότι σας βοηθάει, εξωτερικά ή "μαγικά", να χαλαρώσετε και να ξεχάσετε τα "προβλήματα" σας, επειδή, το μόνο που θα κατορθώσετε είναι, να ενταθούν οι εναλλαγές των συναισθημάτων σας. Επίσης, η χρήση αγχολυτικών ή ήπιων αγχολυτικών ουσιών, θα πρέπει οπωσδήποτε και να έχει συσταθεί και να παρακολουθείται συστηματικά από έναν ειδικό.
7. Πάτησε τώρα το "stop" στις αρνητικές σκέψεις σας (σαν να ακούγονταν από ένα "κασετόφωνο") και...
8. ...Δοκιμάστε να ξε-μπλέξετε το "κουβάρι"! Αν συνηθίζετε να καταπνίγετε τα συναισθήματά σας, να κρατάτε παθητική ή/ και μνησίκακη στάση και να μην θέτετε όρια, θα βρίσκεστε μπροστά σε ένα "κουβάρι" σκέψεων που θα κάνει το "ποτήρι να ξεχειλίζει" σε κάθε αφορμή. Λύστε ένα-ένα τα θέματά σας δημιουργικά και με διάλογο, επειδή σας αξίζει το καλύτερο!
9. Αφήστε το πίσω και προσπαθήστε απλά να το προλάβετε την επόμενη φορά! Ό,τι νομίζετε ότι μπορείτε να αφήσετε πίσω, καλύτερα να το αφήνετε και να το χρησιμοποιείτε ως ένα "μάθημα" που θα σας κάνει πιο δυνατούς κι αποτελεσματικούς την επόμενη φορά!
10. ...ή προσπαθήστε να εμπλακείτε σε μια ειρηνική διαπραγμάτευση! Σε αυτήν την περίπτωση, θα πρέπει να αναζητήσετε έναν καλό, ουδέτερο προς όλες τις πλευρές και κατάλληλα καταρτισμένο, σύμβουλο!
(Γενικά, όμως, μπορείτε να δείτε, ότι όσο πιο κοντά βρίσκεστε σ' έναν "φυσικό" τρόπο ζωής, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να αντιμετωπίζετε προβλήματα άγχους, έμμονων σκέψεων και έντονων εναλλαγών των συναισθημάτων σας...)
Σε αυτό το άρθρο, έχουμε υποθέσει εξαρχής, ότι τα αρνητικά συναισθήματα, προκύπτουν, πολύ συχνά, μέσα στις σχέσεις μας με τους άλλους. Κανείς δεν είπε ότι είναι εύκολο να εφαρμόσουμε τα παραπάνω: όταν μας αδικούν ή μας προσβάλλουν, όταν αδικούν κάποιον δικό μας άνθρωπο, ίσως και να μην θέλουμε να ξεχάσουμε τα αρνητικά μας συναισθήματα. Νομίζουμε ότι είναι "φυσικό" το να θέλουμε να απορρίψουμε όσο περισσότερο μπορούμε το "αντίπαλο" άτομο, να το τιμωρήσουμε, να το εκδικηθούμε... Η γνώμη μου είναι, ότι σε αυτήν την περίπτωση, αξίζει να ψάξουμε περισσότερο και να εφαρμόσουμε διαδικασίες που στοχεύουν στην ικανοποίηση και την ανωτερότητα όλων των πλευρών κι αυτό χρειάζεται μερικές δομημένες συναντήσεις διαλόγου, καλή πίστη και ουδέτερη διάθεση! Πιο γενικά, όμως, προτείνω, αντί να θεωρούμε προβληματικά τα αρνητικά συναισθήματα και να αναζητάμε τρόπους να τα διαχειριστούμε, να επικεντρωθούμε στη διαχείριση των θετικών συναισθημάτων και δεν εννοώ μόνο της υπεροχής και της ευχαρίστησης αλλά και της υπερηφάνειας, της αίσθησης ότι έχουμε κάνει το σωστό**, της ευγνωμοσύνης, της εμπιστοσύνης, της αλληλεγγύης, της προσφοράς...
Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος
* Σε γενικές γραμμές, είναι πολύ σημαντικό, ένα άτομο να έχει επεξεργαστεί αρκετά τα προσωπικά του κριτήρια, προτού τα "κρίσιμα" γεγονότα χτυπήσουν την ...πόρτα του. Επειδή, γενικά, τείνουμε να δρούμε σύμφωνα με ήδη υπάρχοντα σχήματα συμπεριφορών, αλλά κι επειδή τα αρνητικά συναισθήματα δεν μας αφήνουν να επεξεργαστούμε σωστά κάθε κατάσταση χωριστά, είναι σημαντικό, να εξακολουθούμε να μπορούμε να βλέπουμε το σύνολο κι όχι τα μεμονωμένα περιστατικά, να διατηρούμε τον έλεγχο και να μπορούμε να είμαστε λειτουργικοί (κι αυτό συχνά σημαίνει πιο ευέλικτοι) με τα όρια που θέτουμε...
**Που μπορεί να περιλαμβάνει και τη "συγγνώμη"...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου