"Επίλυση προβλημάτων": Τα συχνότερα εμπόδια

Τα συχνότερα εμπόδια στην επίλυση προβλημάτων, περιλαμβάνουν δυσλειτουργικές πεποιθήσεις, στάσεις και συμπεριφορές. Ωστόσο, το θέμα, σε αυτό το άρθρο, δεν είναι να κάνουμε κριτική, δηλαδή εάν η διαχείριση είναι "λάθος" ή "σωστή". Άλλωστε, αυτό, είναι κάτι που θα το κρίνει, τελικά, "η ιστορία"... Το θέμα είναι, να δράσουμε σύμφωνα με τους κανόνες ενός αποκαταστατικού "στυλ διαχείρισης" που έχει, από την αρχή, σαφείς στόχους και πραγματοποιείται με συγκεκριμένες διαδικασίες. Σε αυτό το πλαίσιο, προτεραιότητα είναι, η ικανοποίηση και το "κέρδος" όλων των πλευρών που επηρεάζει η επίλυση.

Τι μπορεί να λειτουργήσει, όμως, ανασταλτικά, ως προς την επίτευξη αυτού του γενικού στόχου;

Η τάση μας να απαντάμε άμεσα στα "προβλήματα": Τα συναισθήματα των εμπλεκόμενων, δεν προλαβαίνουν να κάνουν τον κύκλο τους κι επίσης, δρώντας αυθόρμητα, συνήθως επιδιώκουμε να καταπνίξουμε ή να συμβιβάσουμε τα πράγματα, στάσεις που δεν ωφελούν τελικά την επίλυση. Αυτή η στάση προς τα προβλήματα, δηλαδή το να προσπαθούμε να τα συγκαλύψουμε ή να τα αποφύγουμε βιαστικά, θα δημιουργήσει μια "επιφάνεια" που θα χτυπιέται από "μετεωρίτες", χωρίς να διαθέτει προστατευτικά "στρώματα", αφού οι διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων ως "στρώματα", είναι προληπτικές, εκπαιδευτικές και απαραιτήτως κατόπιν "ειδικού ραντεβού" και δομημένες...

Το ότι φοβόμαστε τις συγκρούσεις: Έχουμε την εσφαλμένη εντύπωση, ότι ο διάλογος, θα φέρει στο "προσκήνιο" επιπλέον θέματα, τα οποία περιλαμβάνουν αρνητικά συναισθήματα, παράπονα ή/ και απαιτήσεις. Έτσι, φοβόμαστε ότι, μέσα από την έκφραση, οι πλευρές που εμπλέκονται σε συζήτηση θα "εκτεθούν" κι ότι υπάρχει πιθανότητα να τιμωρηθούν ή να "χάσουν" κάτι. Έτσι, "κρύβουμε" τις πραγματικές βαθύτερες αιτίες και διαστάσεις των προβλημάτων και αντί να τα επιλύουμε, τα αναβάλλουμε ή τα μεταθέτουμε.  

Το ότι δεν αφιερώνουμε χρόνο στην ανάλυση: Η καλή κατανόηση, αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του "δρόμου" της επίλυσης, επομένως, ο χρόνος που αφιερώνουμε σ' αυτή, δεν είναι ποτέ "χαμένος". 

Το ότι προσπαθούμε να εξετάσουμε σε ποιο βαθμό υπάρχει "αλήθεια" στο πρόβλημα: Η προσωπική μου άποψη είναι, ότι αυτό είναι το πιο σημαντικό λάθος στην επίλυση προβλημάτων. Μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται "προβληματική", αυτό που έχει ανάγκη, δεν είναι η δική μας εμπλοκή ως "ερευνητές", "κριτές" ή "δικαστές": εξετάζοντας την "αλήθεια" ή εκφέροντας κριτικές, κινδυνεύουμε να γίνουμε μέρος του προβλήματος, αφού η ουσιαστική συμβολή μας στην επίλυση ενός προβλήματος είναι, τελικά, να αναδείξουμε, με ουδετερότητα, οπτικές οι οποίες θα αναδείξουν όσο το δυνατόν περισσότερες πιθανότητες αποκατάστασης.  

Το ότι δεν μοιράζουμε ρόλους: Κακά τα ψέματα, όλοι "δεν κάνουν" για όλα! Η επίλυση προβλημάτων, χρειάζεται κατάλληλη εκπαίδευση και ορισμένες δεξιότητες, τις οποίες δεν έχουν, στον ίδιο βαθμό τουλάχιστον, όλα τα άτομα σε μια ομάδα. Επομένως, είναι καλύτερο να έχουμε ορίσει μια ομάδα διαχείρισης, πριν τα προβλήματα ...χτυπήσουν την πόρτα. Αυτός ο καταμερισμός, θα βοηθήσει επίσης, στο να λειτουργούν απρόσκοπτα όλες οι άλλες δράσεις της ομάδας κατά τη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων.

Το ότι δεν ενημερώνουμε όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές: Σε κάθε πρόβλημα, υπάρχουν άτομα που επηρεάζονται άμεσα από τη διαχείρισή του. Ώστε να προλάβουμε προβλήματα και συγκρούσεις, είναι καλό, οι διαδικασίες επίλυσης να γίνονται "ανοικτά" και να μπορούν, ισότιμα, όλες οι πλευρές να πάρουν το λόγο.

Το ότι δεν στοχεύουμε στη "μόνωση": Προκειμένου να λειτουργήσει η επίλυση προβλημάτων, χρειάζεται "απλοποίηση". Θα πρέπει να γίνει σαφές, ότι κάθε συνάντηση επίλυσης, μπορεί να έχει ένα θέμα την κάθε φορά, επομένως, τα υπόλοιπα θέματα που ανοίγονται, θα πρέπει να καταγράφονται και να ορίζονται επόμενες συναντήσεις.

Το να μην σκεφτόμαστε δημιουργικά: Στο τραπέζι μπαίνουν όλες οι λύσεις! Που ξέρετε; Κάποιες φορές, όπως λένε, "νικάει" ο "τολμών"...

Το ότι δεν κάνουμε αναστοχασμό: Η επίλυση προβλημάτων, είναι μια διαδικασία που αξιολογείται εκ των υστέρων, ώστε να αποκομίσουμε διδάγματα και "καλές πρακτικές" και να διορθώσουμε ενδεχόμενες παραλείψεις.

Και τέλος, το ότι δεν έχουμε πίστη: Πολλές φορές, το εμπόδιο, είναι, σε τελική ανάλυση, αυτό που πιστεύουμε ότι "μπορεί" ή "δεν μπορεί" να γίνει. Όταν δεν έχουμε πίστη, αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία, κάνουμε λιγότερες απόπειρες επίλυσης (και είμαστε λιγότερο ανοικτοί στη δημιουργικότητα) με αποτέλεσμα να μειώνονται έτσι και οι πιθανότητες αποτελεσματικής επίλυσης.

Αυτό που επίσης πρέπει να πιστεύουμε, είναι, ότι είναι δικαίωμα όλων των εμπλεκομένων, να επιδιώκουν το καλύτερο, εφαρμόζοντας τις διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων. Και όντως, υπάρχουν διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων, οι οποίες αποκαθιστούν τα προβλήματα, με τέτοιον τρόπο, ώστε όλοι να νιώθουν κέρδος, ανωτερότητα και αυτοπεποίθηση που εκφράστηκαν. Πάνω απ΄ όλα, όμως, θα πρέπει να αλλάξουμε λιγάκι, τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε τις ομάδες που ανήκουμε και να δούμε τις ατομικές διαφορές, με τέτοιον τρόπο, ώστε να είμαστε πεπεισμένοι ότι στις στάσεις μας κι όχι σ' εκείνες, εντοπίζονται οι αιτίες των προβλημάτων!

Χριστίνα Καλαβρή,

ψυχολόγος-εγκληματολόγος.