"Γιατί νιώθω ένα κενό;"

Τι εννοούμε όταν λέμε ότι νιώθουμε "ένα κενό";
Πότε φταίνε "άλλοι" γι΄αυτό;

Πώς μπορούμε να βγούμε από αυτήν τη δυσάρεστη κατάσταση;

Αρκεί η επίσκεψη σε έναν ψυχολόγο, ώστε να αποκατασταθούν οι θετικές σκέψεις και να ανακαλύψουμε το "νόημα της ζωής";

Κενό... Δηλαδή, αδιαφορία... Απουσία συναισθήματος και "χρώματος", απουσία νοήματος και κινήτρων, απουσία θετικών σκέψεων, απουσία πίστης ότι μας αναλογούν περισσότερα θετικά πράγματα... Κενό... Δηλαδή, έλλειψη ευχαρίστησης και επένδυσης, έλλειψη ανθρώπων που αγαπάμε και μοιραζόμαστε πράγματα, σκέψεις και συναισθήματα μαζί τους... Κενό, δηλαδή, ένα αίσθημα σαν κάτι να είναι άδειο, κάτι, περίπου κοντά στα σπλάχνα και στο στομάχι... Κενό, δηλαδή, απουσία εμπιστοσύνης και αρνητική προδιάθεση για το μέλλον, κάτι, σαν βροχή χωρίς ουράνιο τόξο...

Συχνά, αφήνουμε πίσω μας ή απορρίπτουμε ανθρώπους, συναισθήματα και συνήθειες, χωρίς να προσπαθούμε να γεμίσουμε το κενό που αφήνουν τα βιώματα και οι αναμνήσεις που αποκλείουμε, αλλά και οι ανάγκες που αυτά μας καλύπτουν. Νομίζουμε, ότι θα βρούμε μόνοι μας την "αυτάρκεια" και την "πληρότητα", εάν ψάξουμε μέσα μας ή εάν γίνουμε "καλύτεροι", αν αποκτήσουμε, δηλαδή, περισσότερα υλικά αγαθά ή ακόμη και γνώσεις, αν δεν έχουμε ανάγκη κανέναν, αν δεν μας πληγώνει κανείς... Κι είναι παράξενο, κάποιες φορές, όταν διαπιστώνουμε ότι, αυτό το "κενό", φαίνεται ότι γεμίζει περισσότερο όταν δίνουμε και μοιραζόμαστε, όταν αποδεχόμαστε και μας αποδέχονται χωρίς να κρίνουμε, όταν μπορούμε να νιώσουμε ασφάλεια χωρίς να αναζητούμε "παραφωνίες", ελαττώματα, λάθη και παραλείψεις των άλλων...

Αν το ουράνιο τόξο, έρχεται μετά από μια γκρίζα μέρα, σαν επιβεβαίωση μιας υπόσχεσης, τόσο "τάξης στον κόσμο" όσο και ελπίδας, τότε, πρέπει σίγουρα να μας θυμίζει ότι, τα "συμβόλαια", δεν αθετούνται έτσι απλά, πριν να εγκαταλείψουν και οι δυο πλευρές την προσπάθεια για την τήρησή τους... Θέλω να πω, ότι ένας πολύ σημαντικός προστατευτικός παράγοντας απέναντι στα συναισθήματα "κενού" είναι η αισιοδοξία, η οποία δεν αποτελεί μόνο μια στάση ζωής, που την έχει ή δεν την έχει ένα άτομο, αλλά είναι και κάτι που μαθαίνεται με παρουσία και προσπάθεια και αξίζει να το καταλάβουμε καλύτερα και να δουλέψουμε μ' αυτό...

Ας ξεκινήσουμε, όμως, από τους λόγους για τους οποίους μπορεί να νιώθουμε κενό...

Ο σύγχρονος άνθρωπος, νιώθει "κενό", όταν αντιλαμβάνεται, ότι πολλά πράγματα, τα οποία ξεκινούν από εκείνον και με τη δική του θέληση, τελικά, τον ξεπερνούν, παίρνοντας ανεξέλεγκτες διαστάσεις, ότι τα πάντα αλλάζουν, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να κάνει προβλέψεις για το μέλλον, ότι είναι μόνος, ότι στο δρόμο που τραβάει μπορεί να ορίσει λίγα πράγματα κι ότι καθημερινά "κάτι χάνει"...

Πράγματι, σε μια, εκ πρώτης όψεως, ανάγνωση, της "πραγματικότητας", όλοι θα συναντήσουμε και αδικίες και δυσκολίες. Το λάθος, κατά τη γνώμη μου, είναι, το να προσπαθήσει κάποιος, να κάνει απλοποιήσεις και γενικεύσεις σε σχέση με το αν είναι περισσότερα τα "καλά" ή τα "κακά" που του συμβαίνουν ή να εξιδανικεύσει το παρελθόν... Κι αυτό, επειδή, οι απαισιόδοξες οπτικές, που προσπαθούν να "μεταμφιέζονται" σε λογικές και αληθοφανείς, ώστε να εισχωρούν και να πολλαπλασιάζονται μέσα στο μυαλό μας, αναζητούν τα στοιχεία εκείνα που τις επιβεβαιώνουν, σε αδιέξοδα και αρνητικές ειδήσεις, οδηγώντας τα άτομα σε στενές οπτικές και τελικά, σε λιγότερες προσπάθειες αποκατάστασης, αλλοιώνοντας έτσι, τα υγιή σκεπτικά, που κατά κανόνα, είναι τα αισιόδοξα, επειδή αυτά δίνουν τις καλύτερες προοπτικές αποτελεσματικότητας αλλά και εξόδου από τους "φαύλους κύκλους". Επιπλέον, τα αισιόδοξα σκεπτικά, βασίζονται σε μια βαθύτερη πίστη ότι υπάρχει ένας "προορισμός" που δίνει νόημα σε όλες τις εμπειρίες ενός ατόμου ως διδάγματα, έστω κι αν το νόημα αυτό, δεν είναι πάντα τόσο άμεσο ή/ και προφανές...

Τα αισιόδοξα σκεπτικά, είναι εκείνα που κάνουν τα άτομα να νιώθουν "γεμάτα", δηλαδή ικανοποιημένα από τη ζωή τους, να είναι υπομονετικά αλλά και με περιέργεια κι ενέργεια, που απορρέουν από τη θετική τους προδιάθεση... 

Αντίθετα, όταν κάποιος δεν πιστεύει ότι κάτι μπορεί να το επιτύχει ή ότι είναι εφικτό γενικά, τότε θα εκπληρώσει την "προφητεία" του, καταβάλλοντας μικρότερο αγώνα. Παραδείγματος χάρη, όταν αναζητώ κάτι και ξέρω ότι είναι μέσα σ' ένα δωμάτιο, τότε, επειδή είμαι σίγουρη ότι θα το βρω, θα μείνω εκεί και θα προσπαθώ, ενώ, αν δεν είμαι καθόλου σίγουρη, τότε πηγαίνω από 'δώ κι από 'κει και στο τέλος απογοητεύομαι και εγκαταλείπω την προσπάθεια...

Περίπου έτσι, είναι και το να ψάχνει κάποιος το "νόημα": αρχικά, θα πρέπει να ξεκινήσει από κάτι σταθερό, που του δίνει και πίστη και σιγουριά. Θα προσέθετα ότι, αυτό το "σταθερό" σημείο, αναφέρεται σε πράγματα που έχουν συναισθηματική αξία για ένα άτομο, αλλιώς, κακά τα ψέματα, φαίνεται ότι αναζητά κάτι, όχι απαραίτητα "κατώτερης αξίας", αλλά μάλλον πιο "εφήμερο". Τελικά,    

...Νιώθουμε κενό, επειδή προσπαθούμε να επιτύχουμε την αναγνώριση (με τα κριτήρια) των άλλων! Είτε είμαστε οι εαυτοί μας, είτε παριστάνουμε ότι είμαστε κάτι διαφορετικό, είναι πιθανό να νιώθουμε "κενό", επειδή προσπαθούμε να επιβάλλουμε στους άλλους, αυτά που πιστεύουμε ή που θεωρούμε εμείς "καλύτερα" και πιο "σωστά". Το να αντλούμε αυτοεκτίμηση, θετική εικόνα για τους εαυτούς μας και δύναμη για τη συνέχιση της προσπάθειάς μας αποκλειστικά "απ' έξω", είναι, στην ουσία, σαν ένα "συμβόλαιο", που περιμένουμε να "τηρείται" από τη μια μόνο πλευρά. Αυτό που πρέπει να κοιτάζουμε, είναι, πρωτίστως, τι κάνουμε εμείς οι ίδιοι, για να μην νιώθουμε "κενό"... Τα κριτήρια και τα στοιχεία που θα μας εμπνεύσουν, πρέπει, πολύ συχνά, να τα εφεύρουμε εμείς, με ειλικρίνεια πάντα, αλλά και να επιμείνουμε, με υπομονή, μέχρι να γίνουν ορατά!

...Συνεχίζουμε να νιώθουμε "κενό", επειδή προσπαθούμε να το γεμίσουμε συγκρινόμενοι με τους "άλλους": Οι διαδικασίες αναγνώρισης ή και "δικαίωσης", δεν είναι απαραιτήτως ανταγωνιστικές! Η "κουλτούρα" "ξεγυμνώματος", "κριτικής" και "αποκαλύψεων", δεν βοηθά, τελικά, καμία πλευρά να νιώσει "γεμάτη", ούτε να ανακτήσει τη θετική της (αυτο)εικόνα, ούτε και να αποκαταστήσει πιθανές "βλάβες" που ενδεχομένως έχει προκαλέσει. Σημασία έχει, η από κοινού ανάληψη των ευθυνών και η άμιλλα σε σχέση με το ποιος θα "βγάλει μπροστά" περισσότερα άξια άτομα, που θα συνδράμουν τους κοινούς στόχους!

...Νιώθουμε "κενό", επειδή προσπαθούμε να διαγράψουμε σημαντικά στοιχεία της ταυτότητάς μας, όπως το παρελθόν! Η θετική ταυτότητα, ανακτάται τελικά με (δημιουργικές) προσθήκες και  σοφές αποστάσεις, αλλά πολύ σπάνια με απορρίψεις και αφαιρέσεις! Όσο για όσα θεωρούμε "λάθη", αυτά μπορούμε να τα διορθώσουμε και στο μέλλον, χωρίς να χρειαζόμαστε "γομολάστιχες" για το παρελθόν...

...Νιώθουμε "κενό", επειδή δεν θέτουμε προτεραιότητες! Συχνά, συγχέουμε ανάγκες, επιθυμίες και προτεραιότητες, ενώ θα πρέπει να έχουμε υπομονή, να δίνουμε μεγαλύτερη διάρκεια σε εμπειρίες με συναισθηματική αξία και να απολαμβάνουμε τα θετικά του κάθε ηλικιακού σταδίου...

...Νιώθουμε "κενό", επειδή δεν είμαστε έτοιμοι ή διατεθειμένοι να αναγνωρίσουμε κάτι θετικό στον άλλο! Αυτό μπορεί να φτάνει ακόμη και στα όρια της άσκησης έμμεσης βίας: απορρίπτουμε συνολικά τους άλλους, χωρίς να προσπαθήσουμε να μπούμε στη θέση τους, να δούμε το δικό τους, σκληρό, αγώνα και να τους δώσουμε, έστω εν μέρει, "δίκαιο" ή αναγνώριση. Επίσης, δεν αναφερόμαστε σε θετικές πράξεις και στοιχεία ή αποκρύπτουμε -σκοπίμως- ορισμένες πτυχές της πραγματικότητας: όταν κάποιος έχει κάτι που κι εμείς επιθυμούμε, μπορεί απλά, να τα καταφέρνει καλύτερα σε κάτι... Το να μπορούμε να κάνουμε θετική κριτική είναι, τελικά, πιο απελευθερωτικό και χρήσιμο!

...Νιώθουμε "κενό", επειδή δεν χρειάστηκε ποτέ να δώσουμε κάτι, να υποχωρήσουμε για έναν "ανώτερο σκοπό" ή να αναλάβουμε τις ευθύνες μας...

...Νιώθουμε "κενό", επειδή αναζητούμε την "τελειότητα" ή προσπαθούμε να τα δώσουμε (και να τα πάρουμε) όλα μεμιάς! Είναι πιο απολαυστικό το να αποκαλύπτουμε σιγά-σιγά, όψεις δικές αμας αλλά και των άλλων, ώστε να μην νιώθουμε σαν να "στερεύουμε". Η "τελειότητα" δεν είναι κάτι που υπάρχει "εκεί έξω", εάν εμείς, πρώτα, δεν φτιάξουμε τα κριτήρια με τα οποία αντιλαμβανόμαστε το "ιδανικό" και μέσα από τις σχέσεις που υπάρχει ανατροφοδότηση, γινόμαστε, τελικά, καλύτεροι...

...Νιώθουμε "κενό", απλά επειδή δεν έχουμε βρει ακόμη τον τρόπο να επικοινωνήσουμε με τους άλλους! Επειδή, δεν έχουμε βρει, έναν τρόπο να εκφράσουμε τα "θέλω" μας και να τα ικανοποιήσουμε, χωρίς "ριζικές αλλαγές" και χωρίς να "χάσουν κάτι" οι άλλοι...

Όμως, δεν νιώθουμε "κενό", επειδή φταίνε τραύματα, εμπειρίες, ή παραλείψεις άλλων... Όταν τα "θεμέλια" είναι γερά, τα αρνητικά γεγονότα της ζωής δεν χρειάζονται καν "ειδική μεταχείριση", αλλά κατασταλάζουν και τοποθετούνται στις σωστές διαστάσεις, χωρίς να αλλοιώνουν το σύνολο... 

Ίσως, ακόμη, να νιώθουμε "κενό", επειδή, απλά, δεν έχει κάνει "κλικ" μέσα μας, η γνώση που συσσωρεύουμε, ώστε να οργανωθεί γύρω από κεντρικές έννοιες... Έτσι, δεν μπορούμε να δούμε τη συνέχεια και το σύνολο και δεν έχουμε εντοπίσει ότι το "νόημα" βρίσκεται, τελικά, σε ένα "άθροισμα" που θα μας δώσει κίνητρα να συνεχίσουμε να το αναζητάμε...! Το ζήτημα, δεν είναι η "συλλογή" (πολλών και διαφορετικών) εμπειριών, αλλά οι "επιλογές" που κάνουμε... 

Σε αυτό ακριβώς, το σημείο, βοηθά η επίσκεψη στον ειδικό: μια τρίτη πλευρά, εκτός τη δική μας και του περίγυρου μας, θα μας βοηθήσει να οργανώσουμε καλύτερα τα νοήματα, τις ανάγκες, τις εμπειρίες και τις προτεραιότητές μας. Αυτό σημαίνει, όμως, ότι θα χρειαστεί προσωπική προσπάθεια και δημιουργική σκέψη, αφού η αισιοδοξία*, αποκαθίσταται, τελικά, με την προσθήκη εκείνων των (κρίσιμων, πολύ συχνά,) στοιχείων, τα οποία, θα "φωτίσουν" καλύτερα τα γεγονότα της ζωής των ατόμων, θα εξουδετερώσουν τα αρνητικά τους συναισθήματα και θα αφήσουν ελεύθερη την ενέργεια τους, ώστε να επενδυθεί σε νέους στόχους...

Χριστίνα Καλαβρή,

ψυχολόγος-εγκληματολόγος

_______

* Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να προσθέσω κάτι ακόμη. Ακόμη κι ένα άτομο που έχει αρκετή γνώση (ακόμη κι αν πούμε ότι η γνώση του δεν στέκεται στην επιφάνεια αλλά ανήκει στο είδος εκείνο της γνώσης που είναι αρμονική προς την ηθική του ανάπτυξη), δεν μπορεί να γεμίσει το "κενό" του μόνο με τη γνώση... Η προσωπική μου άποψη, είναι ότι, με κεντρική έννοια αυτή της αισιοδοξίας, υπάρχουν περισσότερα επίπεδα, στα οποία, ένα άτομο, μπορεί να νιώσει "γεμάτο", μέσα από πνευματικούς στόχους και χαρίσματα, αλλά αυτά, είναι πράγματα που σχετίζονται και με την ηλικιακή ωρίμανση και με τα βιώματα και με την πίστη στο Θεό και πρέπει να έχουμε και ανιδιοτέλεια και θέληση και υπομονή και ειρήνη (εσωτερική και εξωτερική), ώστε να τα ανακαλύψουμε...