Το ιστολόγιό μας έγινε 3 ετών!

Πριν από τρία χρόνια, ξεκίνησα να οργανώνω τις ιδέες και τις εμπειρίες που ένιωθα ότι με κάνουν πιο αποτελεσματική στις καθημερινές "προκλήσεις" και δημιούργησα αυτό το ιστολόγιο.... Έτσι κι αλλιώς, αυτή η διαδικασία, αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς μου και απορρέει από τη συμμετοχή μου σε δια βίου εκπαιδευτικές δραστηριότητες...

Σήμερα, νιώθω ικανοποίηση βλέποντας το σύνολο, που μοιάζει σαν μια παραλία... Έχει βότσαλα, ξύλα και κοχύλια... άλλα σπασμένα κι άλλα σπάνια... 

Έχω ανάγκη να σας εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου...

Με αγάπη,

Χ. Κ.

Το "Τακτ", οι Κοινωνικοί Ρόλοι και "το Κομμάτι μας", μέρος τρίτο

Σε άρθρα του ιστολογίου, έχουμε κάνει αναφορές στο τακτ και τις "προστατευτικές" του ιδιότητες στις καθημερινές σχέσεις. Παρακάτω, ακολουθούν προσωπικές απόψεις, σχετικές με τις θεραπευτικές ιδιότητες του τακτ...

Κάποιες φορές, τα άτομα καλούνται σε ρόλους φροντιστών/ περιθαλπόντων, για πιο μικρά ή πιο μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Ουσιαστικά, πρόκειται για το ρόλο του συνεργάτη ενός άλλου ατόμου, με το οποίο συμπορευόμαστε για μια περίοδο προκειμένου το άλλο άτομο, να συντηρήσει και να ενισχύσει τις δεξιότητές του, αυξάνοντας το εύρος των επιλογών και μεγιστοποιώντας τις δυνατότητες για αυτονομία. 

Ως "συνεργάτες", λοιπόν, πολύ συχνά εντός των φυσικών σχέσεων, τα άτομα συμπεριφέρονται δίνοντας περισσότερη έμφαση στο τακτ, δηλαδή με περισσότερη ευαισθησία στην αναγνώριση της μοναδικότητας του άλλου και σεβασμό, χωρίς να διατυπώνουν αρνητικές κριτικές. Ταυτόχρονα, αυτό που βοηθά τους συνεργάτες, είναι το να βρίσκονται σε μια διαδικασία βελτίωσης της ικανότητας αποκωδικοποίησης "μηνυμάτων" της άλλης πλευράς, τα οποία δηλώνουν άγχος και ένταση, προλαμβάνοντας το να βρεθεί σε δυσάρεστη συναισθηματικά κατάσταση το άλλο άτομο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, "χτίζουμε" πάνω σε ποιοτικές δραστηριότητες, με βάση τι είναι ενδιαφέρον και ελκυστικό για το άλλο άτομο. Επομένως, το ..."κομμάτι μας", είναι σαν ένα "συμφωνικό" κομμάτι, προκύπτοντας ως αποτέλεσμα συνθετικής διαδικασίας, όπου μπορούν να προκύψουν δημιουργικοί συνδυασμοί, χωρίς η μια οπτική να έρχεται σε αντιπαράθεση με την άλλη...

Χ. Κ.

Αυξάνοντας τις θετικές εμπειρίες επικοινωνίας

Για την κοινωνική ψυχολογία, η συμφωνία των απόψεων φαίνεται ότι είναι μια ευχάριστη κατάσταση την οποία επιδιώκουμε στις σχέσεις που συνάπτουμε. Συχνά, μάλιστα, νιώθοντας περισσότερη συμπάθεια στα άτομα με τα οποία έχουμε περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά, απολαμβάνουμε αυτήν την ομοιότητα απόψεων και νιώθουμε ασφάλεια από αυτή. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι αρκεί αυτή η τάση ώστε να εξασφαλίσουμε θετικές εμπειρίες επικοινωνίας, αλλά αξίζει να εξετάσουμε πιο προσεκτικά τα χαρακτηριστικά των αποτελεσματικών διαλόγων και να είμαστε πιο ανοιχτοί σε εμπειρίες που μας προσθέτουν θετικά συναισθήματα.

Όμως ποιοι μπορούν να θεωρούνται "επιτυχείς διάλογοι"; Παρακάτω, παρουσιάζονται ορισμένες προτάσεις για την αύξηση των θετικών εμπειριών επικοινωνίας:

1. Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε ή να προσπαθούμε να πείσουμε ο ένας τον άλλο. Οι επιτυχημένοι διάλογοι είναι σαν μουσικά σύνολα που παίζονται από πολλά διαφορετικά μουσικά όργανα!

2. Η επικοινωνία πρόσωπο-με-πρόσωπο μας φέρνει σε επαφή με έναν πλούτο εκφράσεων προσώπου και εξω-λεκτικών μηνυμάτων που καθιστούν την εμπειρία της αλληλεπίδρασης αυθεντική και πλήρη, εμπλέκοντας  όλες τις αισθήσεις!

3. Μερικές φορές, στερεότυπα σχετικά με δυσλειτουργίες και πιθανούς φυσικούς περιορισμούς στην επικοινωνία, μας εμποδίζουν να φανταστούμε εναλλακτικές για να περάσουμε ποιοτικό χρόνο με τα πρόσωπα τρίτης ηλικίας: οι εικόνες και τα αντικείμενα είναι εκπληκτικές αφορμές για αλληλεπίδραση και διάλογο, π.χ. βλέποντας άλμπουμ παλιών φωτογραφιών ή συζητώντας την ιστορία ενός παλιού αντικειμένου!

4. Πολύ συχνά, αλληλεπιδρούμε πιο αποτελεσματικά κάνοντας πράγματα μαζί, π.χ. μαγειρεύοντας ένα αγαπημένο φαγητό, απασχολούμενοι δημιουργικά με χειροτεχνίες κτλ.!

Χ. Κ.

Εκπαιδευτικοί-μαθητές-γονείς: Συνεργάτες στην κατάκτηση γνώσεων και στην αποτελεσματικότερη έκφρασή τους! (Από την ομιλία στο Φροντιστήριο Ξένων Γλωσσών Καπετάνιου στα Ψαχνά)

Το Σάββατο 3 Μαρτίου 2018, συμμετείχα σε μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση του Φροντιστηρίου Ξένων Γλωσσών Καπετάνιου, παρουσιάζοντας σύντομη εισήγηση σχετικά με την καλή συνεργασία εκπαιδευτικών-μαθητών-γονέων. Ευχαριστώ πολύ τους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες για την προσοχή τους και τις ενδιαφέρουσες ερωτήσεις τους.

Οι εκπαιδευτικές διαδικασίες βασίζονται σε σχέσεις που τα παιδιά συνάπτουν με τους σημαντικούς ενηλίκους και με τους συνομηλίκους τους. Εντός ασφαλών, οικείων και συνεργατικών σχέσεων, τα παιδιά υιοθετούν νέες συμπεριφορές και κατακτούν νέες γνώσεις. 

Σε αυτές τις σχέσεις, μέσα από τις οποίες προωθούνται διαδικασίες μάθησης, περισσότερο ή λιγότερο δομημένες, ο ρόλος των ενηλίκων περιγράφεται από τους ειδικούς με τη μεταφορά της "σκαλωσιάς"*, επειδή οι ενήλικοι βοηθούν πρόθυμα τα παιδιά σε αυτά που δεν μπορούν να καταφέρουν μόνα τους και στη συνέχεια αποχωρούν, εξίσου πρόθυμα, ώστε τα παιδιά να λειτουργήσουν αυτόνομα, εφαρμόζοντας και γενικεύοντας τη νέα γνώση.
Έτσι, στην κατάκτηση νέων γνώσεων, οι ενήλικοι αξιοποιούν τις κλίσεις των παιδιών, οργανώνουν ευκαιρίες ενεργητικής μάθησης, παρουσιάζουν στα παιδιά τις αλληλουχίες βημάτων για την επίλυση προβλημάτων και βοηθούν τα παιδιά να διαχειρίζονται την αναστάτωση τους και να επικεντρώνονται  στους στόχους τους. Οι διαδικασίες με τις οποίες τα παιδιά κατακτούν γνώσεις είναι διαδραστικές και ξεκινούν με μεγαλύτερη καθοδήγηση από τους ενηλίκους, η οποία προοδευτικά μειώνεται καθώς τα παιδιά μαθαίνουν να χρησιμοποιούν με δική τους πρωτοβουλία τις νέες γνώσεις. Προς την ίδια κατεύθυνση, οι λεκτικές επιβραβεύσεις από τους σημαντικούς ενηλίκους, ενισχύουν τα κίνητρα των παιδιών για μάθηση, τα οποία από εξωτερικά στη συνέχεια γίνονται εσωτερικά.

Ένα εξίσου σημαντικό μέρος της συνεργασίας εκπαιδευτικών-μαθητών-γονέων, είναι η ενθάρρυνση των παιδιών όταν καλούνται να παρουσιάσουν τις γνώσεις τους ώστε να αξιολογηθούν οι επιδόσεις τους στις εξεταστικές διαδικασίες. Επιπλέον, οι εξεταστικές διαδικασίες, αποτελούν καλές ευκαιρίες επαναλήψεων. Προκειμένου να μειωθεί το άγχος όλων των πλευρών, είναι σημαντικό η αυτοπεποίθηση των παιδιών να είναι βασισμένη σε ρεαλιστικές προσδοκίες και όλες οι πλευρές να έχουν κοινή, ξεκάθαρη εικόνα του χρόνου που χρειάζεται να αφιερωθεί και των στόχων που πρέπει να επιτευχθούν σε κάθε στάδιο. 

Χ. Κ.


(*Τα μοντέλα προέκυψαν εφαρμόζοντας στην πρακτική ιδέες του Vygotsky για την ανάπτυξη των παιδιών και το ρόλο των ενηλίκων. Για τον αναγνώστη που ενδιαφέρεται, η αντίστοιχη θεωρία και πρακτική στην εκπαίδευση μπορεί να αναζητηθεί ως "scaffolding"...) 

Σαν να μαγειρεύεις...

Έχετε παρατηρήσει ότι, τελευταία, διαχειρίζεστε τα πράγματα όλο και πιο "συντηρητικά";

Δοκιμάστε να ζήσετε όπως ...μαγειρεύουν οι καλοί σεφ! (...Τόσες εκπομπές μαγειρικής παρακολουθούμε!)

Επιλέξτε τα ποιοτικά υλικά που επιθυμείτε, αυτά που δηλώνουν τον εαυτό, την ιστορία σας και μια τολμηρή επιλογή που θέλετε να δοκιμάσετε! Μη διστάζετε σε σχέση με αυτές τις επιλογές, άλλωστε, στη μαγειρική, ένα υλικό που δεν διαθέτετε μπορεί να αντικατασταθεί από κάποιο άλλο σαν αυτό...

Βάλτε χρώμα!

Κρατήστε στο μυαλό σας την εικόνα από ένα τελικό αποτέλεσμα με το οποίο θα είστε ικανοποιημένοι! (Συχνά, αυτή η διαδικασία χρειάζεται να αναφερόμαστε σε κανόνες...)

Παρατάξτε στο τραπέζι όλα όσα χρειάζεστε για να πετύχει η συνταγή!

Συνδυάστε τα υλικά μεταξύ τους με έναν τρόπο που θα είναι ισορροπημένος!

Καλομαγειρέψτε τα: για κάποια πράγματα χρειάζεται να περιμένουμε περισσότερο και για άλλα λιγότερο...

Θα χρειαστεί να λάβετε υπόψη ότι η "γεύση" που θα προκύψει ως τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να: δίνει δυνατότητα αλληλεπίδρασης με τους άλλους, δηλαδή, όταν τη μοιράζονται, να αντιλαμβάνονται κάτι από τις εικόνες που έχετε στο μυαλό σας...

Δεν είναι απαραίτητο να παρουσιάσετε κάτι πολύπλοκο: συχνά, η ουσία κρύβεται στα απλά πράγματα!

Να θυμάστε ότι νιώθουμε πιο πλήρεις όταν έχουμε προετοιμαστεί γι' αυτό που θα δοκιμάσουμε, όταν μας το έχουν περιγράψει με λόγια κι όταν αυτό μπορεί να επαναληφθεί!!! 

Η ποικιλία και η εγκράτεια είναι εξίσου απαραίτητα στοιχεία...

Χ. Κ.

Προοπτικές του εθελοντισμού & φιλικοί δεσμοί (με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Εθελοντισμού: 5 Δεκεμβρίου 2017)

Ο Εθελοντισμός είναι σίγουρα τρόπος ζωής… Μια περίπτωση εθελοντισμού είναι να συμπληρώνεις αυθόρμητα το κομμάτι που νιώθεις ότι υποστηρίζει το ρόλο για τον οποίο αμείβεσαι… Γενικά, είναι σαν να κάνεις φιλοσοφία με πράξεις: διαπραγματεύεσαι ταυτόχρονα το «είναι» και το «δει»… Όταν νιώθεις αδύναμος, ο εθελοντισμός σου ανοίγει δρόμο να πηγαίνεις απέναντι και βλέπεις τον εαυτό σου δυνατό, κι όσο προχωράς πιο μέσα, σου επιτρέπει να βλέπεις το λαβύρινθο από πάνω…

Από την άλλη πλευρά, οι εμπειρίες μας σε σχέση με την προσφορά στους άλλους, όσο άδολα/ ξεκάθαρα κίνητρα κι αν έχουμε, περιλαμβάνουν σε καθημερινή βάση αμφιβολίες, παράπονα και απογοητεύσεις, επειδή, έχουμε να κάνουμε με άλλους ανθρώπους κι οι άνθρωποι έχουμε πάντα τα γεγονότα της ζωής μας που δεν μας αφήνουν να είμαστε συντονισμένοι σαν «μηχανές». Στην αρχή, στρέφεσαι στον εθελοντισμό για να απαντήσεις στα υπαρξιακά σου ερωτήματα και, πάνω που νιώθεις καλά, βρίσκοντας ένα πιο σταθερό έδαφος να πατάς, με την ψευδαίσθηση σχεδόν σαν κορυφής, η πέτρα κυλά πάλι από την κορυφή του βουνού*... (Κάπου εκεί ανάμεσα αρχίζεις να διακρίνεις το νόημα: δεν γίνεται να είναι την κάθε μέρα όλα ίδια κι αυτό σου επιτρέπει να χαίρεσαι, ως δώρα, τις εκπλήξεις…)

Τις λίγες στιγμές που νιώθω ότι κρατάω καλά αυτό το νόημα, η βεβαιότητα/ σοφία που θα ήθελα να μοιραστώ από τη συνεργασία μου με άλλους εθελοντές περιλαμβάνει τα παρακάτω:

1. Ότι ο εθελοντισμός χρειάζεται αγάπη με φαντασία αλλά και πνευματικότητα με πειθαρχία,
2. ότι ο εθελοντισμός αποτελεί πολιτική εξάπλωσης των δεσμών αγάπης και φιλίας όχι μόνο μεταξύ ατόμων αλλά και μεταξύ ομάδων,
3. ότι μέσα από τον εθελοντισμό προκύπτουν ρόλοι & γνώσεις που είναι περιουσία για τις κοινότητες επειδή μπορούν να αξιοποιηθούν σε περιπτώσεις κρίσεων και
4. ότι η οπτική «όλοι είναι χρήσιμοι» παραμένει το πολυτιμότερο εφόδιο που κέρδισα στις σπουδές μου (κι αυτό σημαίνει ότι οι όποιες δυνατότητες πολλαπλασιάζονται και οι όποιες αμφιβολίες ελαχιστοποιούνται όσο περισσότεροι πρωταγωνιστές προστίθενται…)

Χριστίνα Καλαβρή,

Ψυχολόγος με ειδίκευση Εγκληματολογίας,

Απόφοιτη Παντείου Πανεπιστημίου

*Η οικεία παρομοίωση με το Σίσυφο πάντα μου άρεσε και τώρα μπορώ να τη χρησιμοποιώ με περισσότερη αυτοπεποίθηση επειδή πρόσφατα την άκουσα από μια εξαίρετη συνάδελφο σε μια ιδιαίτερα εποικοδομητική Ημερίδα Υπαρξιακής Συστημικής Σκέψης…

Έστω ότι μπορεί να μην είναι το πάρτυ της ζωής σου...

Τι είναι αυτό που κάνει τις γιορτές τόσο ξεχωριστές;

Ίσως είναι ένα μείγμα από το παρελθόν και το μέλλον νοσταλγώντας μια αίσθηση σαν πληρότητας… 

Όχι τόσο το να είναι «οι καλύτερες γιορτές της ζωής μας» αλλά, περισσότερο, κάτι σαν την παιδική ή την εφηβική μας ανυπομονησία… Η χαρά της προετοιμασίας και της έκπληξης που αρκεί για να είσαι ικανοποιημένος όταν είσαι μικρός, ταυτόχρονα με εκείνη την αγωνία όταν μεγαλώνεις, να προσθέσεις όλο και κάτι ακόμη, μέχρι την τελευταία στιγμή… Οι γιορτές έρχονται κυκλικά, να μας βρίσκουν πότε έτσι και πότε αλλιώς, εμάς και τους άλλους…

Έστω ότι μπορεί να μην είναι το πάρτυ της ζωής σου… Το θέμα δεν είναι ποιοι θα πρωταγωνιστήσουν…  

Το θέμα είναι ότι αξίζει να «χρωματίζεσαι» αναλόγως, χωρίς να φοβάσαι τα χρώματα… Αξίζει να χρωματιστείς, όχι μόνο με όσα θεωρείς εσύ τα πιο κατάλληλα για την κάθε γιορτή αλλά και με αυτά που χρωματίζονται οι άλλοι… Πιο λαμπερά ή πιο μουντά, πιο γήινα ή πιο αστραφτερά, πιο μοντέρνα και πιο παραδοσιακά… Σε κάθε περίπτωση χρειάζονται δόσεις από τα χρώματα των άλλων… Σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο το μοίρασμα…

Σήμερα, αφήνουμε πίσω μας το Φθινόπωρο για να μπούμε με πολύχρωμο τρόπο στο Χειμώνα… Καλές γιορτές σε όλους!

Χ. Κ.