Ο ρόλος του τακτ στην πρόληψη κι επίλυση των συγκρούσεων

Οι διαδικασίες ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, χαρακτηρίζονται από την ισότιμη συμμετοχή των (αντιπαραβαλλομενων) μερών, η οποία είναι εθελοντική κι εμπιστευτικη. Είναι δομημενες και στοχευμενες.

Μπορούν να πραγματοποιηθούν και προληπτικα των συγκρούσεων, πάντοτε κατόπιν αιτηματος της μιας πλευράς και με τη σύμφωνη γνώμη της δεύτερης ότι επιθυμεί να συμμετέχει.
Μια τρίτη, ουδέτερη πλευρά, κατά κανόνα εκπαιδευμενη, αναλαμβάνει το ρόλο του ψυχραιμου (δια)μεσολαβητη, κυρίως για να εγγυηθει ότι εκφράστηκαν αποτελεσματικα οι οπτικές, τα συναισθήματα, οι δυνατοτητες επίλυσης της σύγκρουσης και οι δεσμευσεις αμεσης εφαρμογής τους.

Ο ρόλος του τακτ, είναι βέβαια σημαντικός στην πρόληψη των συγκρούσεων, ωστόσο, διέπει και τις διαδικασιες ειρηνικής επίλυσης τους, είτε τυπικές είτε πιο "ατυπες".

Πιο συγκεκριμένα:

• "Τακτ" σε επίπεδο διαδικασίας: Οι διαδικασίες ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων επικεντρωνονται στο "εδώ και τώρα". Σε αυτές συμμετέχουν μόνο οι άμεσα ενδιαφερομενες πλευρές. Έχουν προσδιορισμενη δομη και διάρκεια κι επιτρέπουν την ανάλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος, χωρίς να "ξεγυμνωνουν" τα άτομα. Επίσης, κατανεμουν τις ευθύνες, δίνουν ίσο χρόνο έκφρασης στις δυο πλευρές και τις δεσμευουν εξίσου στην τήρηση των συμφωνιών.
• "Τακτ" σε επίπεδο έκφρασης: Το λεξιλόγιο και ο τρόπος έκφρασης, έχουν μεγάλη σημασία στην έκβαση της σύγκρουσης. Στις διαδικασίες ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, η πλευρά που μεσολαβεί, προωθεί τη θετική αναπλαισιωση κι αναδιατυπωση: οι χαρακτηρισμοί των ατόμων, μετατρέπονται σε χαρακτηρισμοί συμπεριφορων, ενώ αναδεικνύεται η έκφραση συναισθηματων κι αναγκών, ως " καταλυτες" των συγκρούσεων. Επιπλέον, η ολη διαδικασία βασίζεται στην ενεργή ακρόαση και περιλαμβανει αλλεπαλληλες διατυπώσεις της οπτικής κάθε πλευράς από την άλλη, προκειμένου να "επιβεβαιώνουν" το "δικαίωμα" εκφρασης τους* και να προχωρά σε σταθερή βάση ο διάλογος.
• "Τακτ" σε επίπεδο αρχών: ισότητα, εθελουσια συμμετοχή, κατανόηση και σεβασμός της διαφορετικοτητας, εχεμυθεια κι εμπιστοσύνη...

Οι διαδικασίες ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, είναι σύντομες και δεν αφήνουν περιθώρια ασαφειων και παρεξηγησεων. Οι δυο πλευρες συντονιζουν τη συνδιαλλαγη τους στην εξεύρεση λύσεων, καθως δεν υπάρχουν ανταγωνιστικά κίνητρα σχετικά με την απόδοση ευθυνών.

Μπορούν να εφαρμοστούν ιδανικά σε μικρές κοινότητες και να συμβάλλουν θετικά στην καλλιέργεια των ατυπων κανόνων που προωθούν την καλή συνύπαρξη.

Μαλιστα, μπορούμε να ενταξουμε τις αρχές και τις μεθόδους ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων άμεσα στην καθημερινή μας ζωή: να αφιερωνουμε περισσότερο χρόνο στα "προβλήματα" ώστε να μην επανερχομαστε σ` αυτά, να επικεντρωνομαστε στην κατανόηση των ανθρώπων του περιβάλλοντος μας, να προχωράμε στις λύσεις αντί να κραταμε παθητική στάση.
Και πρώτα απ` όλα, να δινουμε χώρο και στους άλλους και να συμπεριφερομαστε με τακτ!

Χριστίνα Καλαβρή,

ψυχολόγος- εγκληματολογος

*Στο σημείο αυτό, θυμομαστε τη ροτζεριανη (Carl Rogers, 1902-1987) αρχή: "Κάθε πλευρά έχει το δικαίωμα να εκφράσει την οπτική της, αφου διατυπώσει με τρόπο αποτελεσματικό, σύμφωνα με την άλλη πλευρά, της οπτική της άλλης."