Επίπεδα εύστοχης επικοινωνίας, μέρος πρώτο: χαρακτηριστικά των επιτυχημένων ομιλιών

Η επικοινωνία, παρουσιάζεται, γενικά, ως κάτι "μυθικό", δηλαδή κάτι, που θα μπορούσε να λύσει όλα τα προβλήματα στο μέλλον... Παρόλο που συχνά διαψεύδονται οι προσδοκίες μας από την "καλή επικοινωνία", συνεχίζουμε να πιστεύουμε και ότι μπορούμε να κάνουμε καλύτερη διαχείριση εντυπώσεων μέσα από αυτή και ταυτόχρονα, ότι μπορούμε να γίνουμε (ακόμη πιο) απλοί ή/ και αληθινοί...

Όταν εκφέρουμε λόγο μπροστά σε περισσότερα άτομα, κάπως πιο επίσημα, ας πούμε, συχνά, ασχολούμαστε όχι μόνο με το μήνυμα και το νόημα, αλλά και με τον τρόπο που θα γίνουμε περισσότερο εύστοχοι, "λιτοί" ή "σύνθετοι", ευκρινείς, πειστικοί, ελκυστικοί, αρεστοί ή "συγκρουσιακοί" κτλ, διαστάσεις οι οποίες αφορούν τη σχέση μας με ένα, ανομοιογενές, κατά τα άλλα, ακροατήριο...
Επικοινωνιακός, κατά τη γνώμη μου, είναι αυτός, που προωθεί την έκφραση και την κατανόηση, προσπαθώντας φιλότιμα να φέρει στο λόγο τα εξω-λεκτικά στοιχεία, μαζί και τα συναισθήματα, που θεωρεί κρίσιμα, κι όλα αυτά, το "σωστό" χρόνο και στη "σωστή" δόση... Με λίγα λόγια, πρόκειται για μια "εξίσωση" που, υπό άλλες συνθήκες, (αν δηλαδή υπολογίζαμε μόνο τους παράγοντες "σωστό", "ουσιαστικό" ή "κρίσιμο",) θα μας έφερνε ...πονοκέφαλο και θα μας στερούσε την αξία του αυθορμητισμού και του να είμαστε οι εαυτοί μας, διαστάσεις που σαφώς επηρεάζουν την (καλή) επικοινωνία...

Κάθε ομιλητής, έχει, προφανώς, τη δική του αξία και "περιουσία" γνώσεων, που εκφράζεται σε συνδυασμό με τις στάσεις, τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις του και μια δική του "συνταγή" επικοινωνίας, η οποία επηρεάζεται και από τις περιστάσεις, ανάλογα και με άλλους στόχους που, ενδεικτικά μόνο κάποιους από αυτούς αναφέραμε παραπάνω...

Γενικά, όμως, μια πετυχημένη ομιλία, εξαρτάται:

• από το πώς η "γλώσσα" του ομιλητή "προσαρμόζεται" στη γλώσσα του ακροατηρίου του, κάνοντας αναφορά σε κοινές (και οικείες) "εικόνες", χωρίς όμως να γίνεται μονότονη ή ...βαρετή,
• από το πώς αντιλαμβάνεται τις προσδοκίες του ακροατηρίου του και την "περίσταση",
• από το πώς αντιλαμβάνεται τι σημαίνει "ολοκληρωμένη προσωπικότητα" αυτού που εκφέρει λόγο ή ακόμη και κριτικές για πιο εξειδικευμένα θέματα,
• από τη διάθεσή του να μεταδώσει τις γνώσεις του με ουδετερότητα, δηλαδή δίνοντας δυνατότητες επιλογής και "ανοίγματος"/ γονιμότητας/ γενίκευσης ή και προσθηκών στα λεγόμενά του,
• από την ισορροπία μεταξύ του "το γνωρίζω καλά" και του "αυτό, όμως, έχει συγκεκριμένη εμβέλεια, δηλαδή ισχύει υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις" ή "αυτό έχει επιπλέον τις εξής διαστάσεις",
• από την ισορροπία "παλιών" και "νέων" στοιχείων σε αυτό που παρουσιάζει,
• από το να "σπάσει τον πάγο" και να ενώσει τους ακροατές σε μια ομάδα,
• από το να παρουσιάσει ότι, αυτή η ομάδα, μέσω της γνώσης, είναι σαν να "παίρνει τη σκυτάλη από μια άλλη ομάδα" και θα την "παραδώσει" σε μια άλλη,
• από το σωστό βαθμό "ελλειπτικότητας" που αφορά όσα εννοούνται, αλλά δεν λέγονται με κάθε ευκαιρία αναλυτικά, προκειμένου να κρατιέται σε "εγρήγορση" το κοινό, 
• από τη "σωστή" χρήση του τόνου και της επανάληψης,
• από το πώς ο ομιλητής αντιλαμβάνεται ό,τι νιώθουν οι άλλοι γι' αυτή τη συνδιαλλαγή
• και τέλος, από την πίστη μας σε αυτά που παρουσιάζουμε, δηλαδή την πίστη ότι είναι εφικτά, ακόμη κι ότι μπορούν να αλλάξουν κάτι προς το γενικό καλό!

Δεν ξέρω αν οι προϋποθέσεις που παρουσιάζουμε ίσως σας μπερδεύουν περισσότερο... Οι εκ των υστέρων αναλύσεις, είναι, εξάλλου, δύσκολες και ακόμη κι αν συγκεντρώναμε όλα τα χαρακτηριστικά των πετυχημένων ομιλιών μας και πάλι δύσκολα θα τις επαναλαμβάναμε με την ίδια επιτυχία! Το θέμα είναι, να απολαμβάνουμε τη στιγμή, να είμαστε δημιουργικοί και να επιλέγουμε να κάνουμε λόγο για τα θέματα που μας ενδιαφέρουν πραγματικά!

Χ.Κ.
(Η θεματική του μήνα Νοεμβρίου είναι αφιερωμένη στην "εύστοχη επικοινωνία". Στο δεύτερο μέρος, θα παρουσιάσουμε ορισμένα χαρακτηριστικά των "επιτυχημένων" συν-ομιλιών)