Προοπτικές του εθελοντισμού & φιλικοί δεσμοί (με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Εθελοντισμού: 5 Δεκεμβρίου 2017)

Ο Εθελοντισμός είναι σίγουρα τρόπος ζωής… Μια περίπτωση εθελοντισμού είναι να συμπληρώνεις αυθόρμητα το κομμάτι που νιώθεις ότι υποστηρίζει το ρόλο για τον οποίο αμείβεσαι… Γενικά, είναι σαν να κάνεις φιλοσοφία με πράξεις: διαπραγματεύεσαι ταυτόχρονα το «είναι» και το «δει»… Όταν νιώθεις αδύναμος, ο εθελοντισμός σου ανοίγει δρόμο να πηγαίνεις απέναντι και βλέπεις τον εαυτό σου δυνατό, κι όσο προχωράς πιο μέσα, σου επιτρέπει να βλέπεις το λαβύρινθο από πάνω…

Από την άλλη πλευρά, οι εμπειρίες μας σε σχέση με την προσφορά στους άλλους, όσο άδολα/ ξεκάθαρα κίνητρα κι αν έχουμε, περιλαμβάνουν σε καθημερινή βάση αμφιβολίες, παράπονα και απογοητεύσεις, επειδή, έχουμε να κάνουμε με άλλους ανθρώπους κι οι άνθρωποι έχουμε πάντα τα γεγονότα της ζωής μας που δεν μας αφήνουν να είμαστε συντονισμένοι σαν «μηχανές». Στην αρχή, στρέφεσαι στον εθελοντισμό για να απαντήσεις στα υπαρξιακά σου ερωτήματα και, πάνω που νιώθεις καλά, βρίσκοντας ένα πιο σταθερό έδαφος να πατάς, με την ψευδαίσθηση σχεδόν σαν κορυφής, η πέτρα κυλά πάλι από την κορυφή του βουνού*... (Κάπου εκεί ανάμεσα αρχίζεις να διακρίνεις το νόημα: δεν γίνεται να είναι την κάθε μέρα όλα ίδια κι αυτό σου επιτρέπει να χαίρεσαι, ως δώρα, τις εκπλήξεις…)

Τις λίγες στιγμές που νιώθω ότι κρατάω καλά αυτό το νόημα, η βεβαιότητα/ σοφία που θα ήθελα να μοιραστώ από τη συνεργασία μου με άλλους εθελοντές περιλαμβάνει τα παρακάτω:

1. Ότι ο εθελοντισμός χρειάζεται αγάπη με φαντασία αλλά και πνευματικότητα με πειθαρχία,
2. ότι ο εθελοντισμός αποτελεί πολιτική εξάπλωσης των δεσμών αγάπης και φιλίας όχι μόνο μεταξύ ατόμων αλλά και μεταξύ ομάδων,
3. ότι μέσα από τον εθελοντισμό προκύπτουν ρόλοι & γνώσεις που είναι περιουσία για τις κοινότητες επειδή μπορούν να αξιοποιηθούν σε περιπτώσεις κρίσεων και
4. ότι η οπτική «όλοι είναι χρήσιμοι» παραμένει το πολυτιμότερο εφόδιο που κέρδισα στις σπουδές μου (κι αυτό σημαίνει ότι οι όποιες δυνατότητες πολλαπλασιάζονται και οι όποιες αμφιβολίες ελαχιστοποιούνται όσο περισσότεροι πρωταγωνιστές προστίθενται…)

Χριστίνα Καλαβρή,

Ψυχολόγος με ειδίκευση Εγκληματολογίας,

Απόφοιτη Παντείου Πανεπιστημίου

*Η οικεία παρομοίωση με το Σίσυφο πάντα μου άρεσε και τώρα μπορώ να τη χρησιμοποιώ με περισσότερη αυτοπεποίθηση επειδή πρόσφατα την άκουσα από μια εξαίρετη συνάδελφο σε μια ιδιαίτερα εποικοδομητική Ημερίδα Υπαρξιακής Συστημικής Σκέψης…

Έστω ότι μπορεί να μην είναι το πάρτυ της ζωής σου...

Τι είναι αυτό που κάνει τις γιορτές τόσο ξεχωριστές;

Ίσως είναι ένα μείγμα από το παρελθόν και το μέλλον νοσταλγώντας μια αίσθηση σαν πληρότητας… 

Όχι τόσο το να είναι «οι καλύτερες γιορτές της ζωής μας» αλλά, περισσότερο, κάτι σαν την παιδική ή την εφηβική μας ανυπομονησία… Η χαρά της προετοιμασίας και της έκπληξης που αρκεί για να είσαι ικανοποιημένος όταν είσαι μικρός, ταυτόχρονα με εκείνη την αγωνία όταν μεγαλώνεις, να προσθέσεις όλο και κάτι ακόμη, μέχρι την τελευταία στιγμή… Οι γιορτές έρχονται κυκλικά, να μας βρίσκουν πότε έτσι και πότε αλλιώς, εμάς και τους άλλους…

Έστω ότι μπορεί να μην είναι το πάρτυ της ζωής σου… Το θέμα δεν είναι ποιοι θα πρωταγωνιστήσουν…  

Το θέμα είναι ότι αξίζει να «χρωματίζεσαι» αναλόγως, χωρίς να φοβάσαι τα χρώματα… Αξίζει να χρωματιστείς, όχι μόνο με όσα θεωρείς εσύ τα πιο κατάλληλα για την κάθε γιορτή αλλά και με αυτά που χρωματίζονται οι άλλοι… Πιο λαμπερά ή πιο μουντά, πιο γήινα ή πιο αστραφτερά, πιο μοντέρνα και πιο παραδοσιακά… Σε κάθε περίπτωση χρειάζονται δόσεις από τα χρώματα των άλλων… Σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο το μοίρασμα…

Σήμερα, αφήνουμε πίσω μας το Φθινόπωρο για να μπούμε με πολύχρωμο τρόπο στο Χειμώνα… Καλές γιορτές σε όλους!

Χ. Κ.

Ξεμπερδεύοντας με τα "ξερά φύλλα"...

Συχνά, τα άτομα δυσκολεύονται από δυσάρεστες και ενοχλητικές σκέψεις, που επιμένουν για μεγάλα διαστήματα... Αυτές οι σκέψεις, φαίνεται ότι περιέχουν στο μεγαλύτερο μέρος τους φόβους και έχουν την τάση να εμφανίζονται στις χαλαρές στιγμές κι όχι όταν κάποιος είναι απασχολημένος με ένα έργο. Τέτοιες σκέψεις, επηρεάζουν τη διάθεσή μας, μας αγχώνουν, μας προβληματίζουν και μας εμποδίζουν να χαρούμε τα καθημερινά πράγματα...

Σημαντικό, σε μια τέτοια κατάσταση, είναι, να αναζητήσουμε εμπειρίες για όλα τα αισθητήρια όργανα, εικόνες αληθινές, με χρώματα, αρώματα και συγκινήσεις... Αυτές μπορούν να είναι νέες εμπειρίες ή να περιέχουν παλιές, αγαπημένες συνήθειες, που είχαμε ξεχάσει... Μπορεί να είναι και "όνειρα της μέρας", νοερά "ταξίδια"...

Γενικά, οι πλήρεις εικόνες, μπορούν να "νικήσουν" τις άχρωμες, στατικές, ενοχλητικές σκέψεις!

Ένας τρόπος να επικεντρωθούμε στις αισθήσεις, είναι να προσθέσουμε στην καθημερινότητά μας χαλαρωτικές σκέψεις, σαν καταφύγια... Εάν δεν μπορείτε να πάτε μια βόλτα στη θάλασσα, μπορείτε να κλείσετε για λίγα λεπτά τα μάτια και να φανταστείτε τα χρώματα, να προσθέσετε τον ήχο του κύματος, τους ήχους των πουλιών, την αίσθηση της ζέστης στο σώμα, την αίσθηση από το αεράκι στο πρόσωπο...

Ίσως, ενοχλητικές σκέψεις προσπαθήσουν ξανά να "τρυπώσουν" κάπου εκεί...

Αναγκαστικά, προηγείται ένα στάδιο στο οποίο τα ξερά φύλλα συνυπάρχουν με τα νεαρά... Όπως όταν αναγεννιέται το καμένο δάσος... Εσείς, απλά, συνεχίστε να "επισκέπτεστε" τα χαλαρωτικά μέρη της φαντασίας σας... 

Και μετά, δοκιμάστε να αποκτήσετε μια νέα συνήθεια, τα "όνειρά της μέρας"...

Θα σας χαλαρώσουν και θα σας βοηθήσουν να οργανώσετε τους στόχους σας... Τα όνειρα της μέρας, βοηθούν τη μνήμη και τη μάθηση και μας κάνουν δημιουργικούς...

Χ. Κ.

Ψυχική Υγεία και Ποιότητα Ζωής: 10 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Ψυχική Υγεία 2017

«Συχνά νιώθω σαν να παίζω τένις με τρία μπαλάκια, μέσα, όμως, σ’ ένα όνειρο, κι αυτό επειδή μπορώ και χτυπάω κάθε φορά και τα τρία μπαλάκια με μεγάλη ταχύτητα αλλά χωρίς να ξέρω αν θα μπορέσω να το κάνω αυτό για πολύ ακόμη…

Κι η ζωή μου περνά κάπως έτσι…

Κάπως έτσι, άρχισα να καταλαβαίνω ότι, οι ανεκτίμητες στιγμές, θα παραμένουν εκείνες οι λίγες, απλές, χαλαρές, ειρηνικές στιγμές, που δεν χρειάζεται να κάνω τίποτα αναγκαστικά, ούτε βιαστικό, ούτε από αυτά που κάνουμε επειδή «έτσι κάνουν όλοι», ούτε φιλόδοξο, ούτε απαραίτητα «ποιοτικό»…»

Στη σύγχρονη πραγματικότητα, καλούμαστε να λειτουργήσουμε με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα σε διάφορες προκλήσεις και αλλαγές, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το δοχείο γεμίζει… Φαίνεται ότι, τα σημαντικά ζητήματα είναι, να γενικεύουμε τα μαθήματα της ζωής και να χειριζόμαστε έξυπνα τις αναβολές, ώστε να είμαστε περισσότερο στη θέση αυτών που σχεδιάζουν και λιγότερο στη θέση αυτών που απλά αμύνονται διαχειριζόμενοι αλλεπάλληλες «κρίσεις»… Το ζήτημα, δηλαδή, είναι, να είμαστε οι εαυτοί μας, εκτιμώντας τις μικρές και μεγάλες ανάσες και παραμένοντας θετικά προκατειλημμένοι…

Για να επιτύχουμε τους παραπάνω στόχους, είναι απαραίτητο, σε κάθε στάδιο της ζωής μας, να έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε ένα βήμα πίσω ώστε να χαιρόμαστε κοιτάζοντας όσα έχουμε, να επαναπροσδιορίζουμε τις έννοιες προσθέτοντας τα νέα στοιχεία και να επαναξιολογούμε τις προτεραιότητες μας. 

"Ψυχική υγεία και ποιότητα ζωής"

Βρισκόμαστε στην καρδιά του φθινοπώρου... Για πολλά άτομα, η περίοδος του φθινοπώρου έχει μια μελαγχολία, που περιγράφεται σαν αίσθηση "κλεισίματος"...

Η διάθεσή μας, σε μεγάλο βαθμό, εξαρτάται από τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας...
Ο ανθρώπινος νους, διαθέτει μια θαυμαστή πολυπλοκότητα... Πράγματι, αναπαρίσταται και ως λαβύρινθος, χωρίς, ωστόσο, να αποκλείεται η ύπαρξη "έξυπνων" και σύντομων διαδρομών... 

Διαδρομές, που, εάν τις αναζητήσουμε συστηματικά και τις ακολουθήσουμε σταθερά, μπορούμε να συναντήσουμε την ανακούφιση, τη χαλάρωση, την πληρότητα, τη γαλήνη... Ίσως και την αίσθηση ότι βαδίσουμε στο "σωστό δρόμο", δηλαδή σε ένα δρόμο ανόδου και πρόσθεσης...  

Ο μήνας ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ, στο ιστολόγιό μας, είναι αφιερωμένος στην ψυχική υγεία και την ποιότητα ζωής! Άλλωστε, η 10η κάθε Οκτώβρη, έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας!

Καλό μήνα σε όλους!
Χ. Κ.

Δημιουργική ζωή και υγεία του εγκεφάλου

Ο εγκέφαλος είναι το ζωτικό όργανο, που συντονίζει κι ενοποιεί τις εμπειρίες μας. Η ιδιαιτερότητα του εγκεφάλου, σε σχέση με τα άλλα όργανα του σώματος μας, είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι χρειάζεται τροφή, ανατροφοδότηση και προσοχή σε όλα τα επίπεδα και ταυτόχρονα τα μηνύματά του αξιολογούνται πιο δύσκολα επειδή περιλαμβάνουν και σκέψεις και μηνύματα και συμπεριφορές.

Σε γενικές γραμμές, προκειμένου να σεβόμαστε τις ανάγκες του εγκεφάλου και να προλαμβάνουμε τις ασθένειες του, θα πρέπει να εστιάσουμε στους τομείς: ψυχική υγεία, άσκηση/ κίνηση (και καλή διατροφή χωρίς καταχρήσεις), ποιότητα αισθητηριακών εμπειριών, κοινωνική ζωή, νέες δραστηριότητες και δημιουργικότητα*. Στο σημείο αυτό, καλό να είναι να διευκρινιστεί ότι η φυσική άσκηση, μέσω απλών καθημερινών δραστηριοτήτων, μπορεί να οργανωθεί για όλες τις ηλικίες και με τη συνεργασία φυσιοθεραπευτή και εργοθεραπευτή κι ότι είναι πιο ευχάριστη όταν γίνεται σε ομάδες. Σε σχέση με την ψυχική υγεία, η αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης κρίνεται βασική για την πρόληψη της νόσου Αλτσχάιμερ αλλά και η κοινωνική ζωή σχετίζεται με την καλή ψυχική υγεία και την υγεία του εγκεφάλου. Η καλή υγεία και λειτουργικότητα των αισθητηρίων οργάνων (κυρίως της όρασης και της ακοής) είναι επίσης σημαντική για την ποιότητα ζωής, επειδή ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο που ζει από την πληροφόρηση (με αυτόν τον τρόπο ενδυναμώνονται οι νευρώνες του και δημιουργούνται οι νέοι)! 

Στη διαδικασία διατήρησης ενός υγιούς εγκεφάλου, είναι σημαντικό το άτομο να απασχολείται και να συμμετέχει σε νέες δραστηριότητες, κυρίως σε ομαδικές δράσεις. Αυτό, όμως, που είναι το πιο εντυπωσιακό, είναι, οι θετικές αντιδράσεις του εγκεφάλου στις δημιουργικές δραστηριότητες και ιδιαίτερα στη μουσική! Μάλιστα, η ενασχόληση με το παίξιμο μουσικής σε σχέση με την απλή ακρόαση, φαίνεται ότι εμπλέκει περισσότερο όλες τις περιοχές του εγκεφάλου και μάλιστα συνδυαστικά μεταξύ τους, πολλαπλασιάζοντας τα οφέλη, αφού εμπλέκει τη μνήμη, το συναίσθημα, τις αισθητηριακές εμπειρίες, την αισθητική**...

Χριστίνα Καλαβρή,

Ψυχολόγος με ειδίκευση Εγκληματολογίας.

________

*Την Τετάρτη 20 Σεπτεμβρίου, είχα την τιμή να παραβρεθώ στην εκδήλωση της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Χαλκίδας, συνοδεύοντας άτομα των ΚΑΠΗ Δήμου Διρφύων-Μεσσαπίων. Οι ομιλητές (Αγγελίδου, Πολίτης, Ζήσης, Λαθούρα) ήταν κορυφαίοι στους επιστημονικούς τομείς τους και οι συμβουλές που έδωσαν στο ακροατήριο ήταν τόσο ουσιαστικές όσο και εφικτές στην καθημερινότητα. Οι τομείς στους οποίους επικεντρώθηκαν, αφορούσαν την υγεία του εγκεφάλου, την ποιότητα ζωής μέσω της καθημερινής άσκησης του σώματος και τη μουσικοθεραπεία μέσω και της εκμάθησης μουσικών οργάνων. 

Η Πρόεδρος και οι εθελοντές της Ελληνικής Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συγγενών Διαταραχών Χαλκίδας προσφέρουν ποιοτική ενημέρωση και υψηλού επιπέδου υπηρεσίες που μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη και στη φροντίδα των ενδιαφερομένων. Επίσης, ενημερωθήκαμε ότι, διοργανώνονται σημαντικές δράσεις για την ψυχαγωγία και την ποιότητα ζωής στην τρίτη ηλικία σε συνεργασία με ομάδες της πόλης. Η Παγκόσμια Ημέρα Αλτσχάιμερ γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 21 Σεπτεμβρίου.

** Περισσότερα στο: "How playing an instrument benefits your brain", Anita Collins, διαθέσιμο στο you.tube.

Η «ψευδαίσθηση» ως κίνητρο για δράση και η δημιουργική ζωή…

Εισαγωγικά

Μερικές φράσεις, όταν ερχόμαστε για πρώτη φορά σε επαφή μαζί τους, μοιάζουν σαν να έχουν ενώσει σε ένα, όλα τα τραγούδια που σιγομουρμουρίζαμε χωρίς να τα έχουμε ποτέ ακούσει… Από μια πρόσθεση μπορεί να προκύψει αφαίρεση, αλλά μερικές φορές κι από την αφαίρεση μπορεί να προκύψει πρόσθεση…

Διαβάζοντας με πολλή προσοχή το «Δυσσέας, Οδοιπορικό μνήμης» του Αργύρη Ελληνικού, για τις ανάγκες της εκδήλωσης «Βραδιά Λογοτεχνίας» στα Πολιτικά, ανακάλυψα θησαυρούς που αξίζει να μοιραστεί κάποιος με τους αναγνώστες ενός ιστολογίου ψυχολογίας. Ωστόσο, δεν θα κάνω περιγραφές και κριτικές… Τα λόγια, όσο εύστοχα κι αν είναι, έχουν τον κίνδυνο να είναι πολλά ή λίγα, ενώ αυτό που αξίζει είναι, η ανακάλυψη του γιατρού, ζωγράφου και συγγραφέα από τον αναγνώστη (και τονίζω αυτήν την ανακάλυψη ιδιαίτερα για το νεανικό κοινό που πιθανόν αναζητά ενδιαφέροντα ερεθίσματα και ιδιαίτερες συγκινήσεις σε νέα έργα με κλασική αξία)… Το άρθρο αυτό, στην πραγματικότητα, είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια προσπάθεια αποκατάστασης, επειδή, στον περιορισμένο χρόνο της εκδήλωσης, δεν είχαμε την ευκαιρία να μοιραστούμε με το κοινό ολόκληρη την ιστορία με «το βιολί»... Κι επειδή αγαπάμε το ωραίο με απλότητα, ευχαριστώ πολύ το συγγραφέα, που δέχτηκε με ευχαρίστηση να συζητήσουμε για τα παιδαγωγικά μηνύματα αυτού του μοναδικού έργου κι ελπίζω ότι θα δοθεί σύντομα η ευκαιρία να παρουσιάσουμε στο κοινό κι άλλα ενδιαφέροντα θέματα...

«Ο παράδεισος, το να είναι κανείς ευτυχισμένος,

έχει να κάνει με τη δημιουργική ζωή,

την  αντίληψη του δυσάρεστου

και τη μετουσίωσή του σε ευχάριστο».

(Αφιέρωση του συγγραφέα Αργύρη Ελληνικού, υπογράμμιση Χ.Κ.)

Ένα χαρακτηριστικό της δημιουργικής ζωής, είναι, το να μετουσιώνουμε τις άσχημες καταστάσεις σε ελπίδα και χαρά της ζωής... Από αυτή τη διαδικασία, φαίνεται ότι μπορεί να προκύψει μια αίσθηση συνέχειας, νοήματος και ανόδου…

Από την πλευρά της επιστήμης της ψυχολογίας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι όλες οι «ψευδαισθήσεις» της ίδιας «τάξεως»… Θέλω με αυτό να πω ότι, για τα «παρεξηγημένα» συναισθήματα και φαινόμενα της ανθρώπινης ψυχής, εξακολουθούν να υπάρχουν οι μέσες διαβαθμίσεις στις οποίες εκείνα μπορούν να λειτουργήσουν ευεργετικά για τον ψυχισμό, ως άμυνες ή/ και, ακόμη καλύτερα, ως κίνητρα για δράση*. Ο ορισμός της ψευδαίσθησης, σε ένα λεξικό, θα περιοριζόταν, πιθανότατα, στην περιγραφή μιας ψεύτικης αίσθησης, μιας κατάστασης που αποδεδειγμένα δεν υπάρχει. 

Στο άρθρο αυτό, κάνουμε λόγο, όχι για διαδικασίες ωραιοποίησης αλλά για το πώς από αυθεντικές εμπειρίες (εάν διαβάσει κάποιος το Δυσσέα μπορεί να διαπιστώσει ότι μπορεί να πρόκειται ακόμη και για γυμνές αλήθειες) μπορεί να προκύπτει η ελπίδα, μέσα από την αισιοδοξία, και για τις συνθήκες υπό τις οποίες η ελπίδα αυτή μπορεί να επαληθευτεί…

Στο Δυσσέα, ο Ελληνικός,