Διαχείριση αρνητικών συναισθημάτων: επηρεάζοντας τις σκέψεις, μέρος δεύτερο

Πιο ειδικά, οι δυνατότητες μας να επηρεάσουμε τις σκέψεις μας, καθορίζουν και την έκβαση των ενδεχόμενων "κρισεων".

Παρακάτω, θα δούμε τα όρια των σκεψεων, των οπτικών, τις προϋποθέσεις για μια "νέα αρχή ", τις δυνατότητες διαχείρισης του άγχους και ελέγχου των αρνητικών σκεψεων μεσω τεχνικών.

Συνεργασίες, δράσεις και ..."δημιουργικες συγκρούσεις"!

Όταν κάτι όμορφο ολοκληρώνεται, γυρίζεις και κοιταζεις το σύνολο... Δεν είναι ανάγκη να το αναλύσεις άμεσα, ακόμη κι αν δεν είναι σίγουρο εάν άφησε γεύση γλυκιά `η πικρή...

Τα πράγματα στη ζωή δεν είναι άσπρο, μαύρο και γκρι...

Οι όμορφες συνεργασίες είναι εκείνες που, όταν κοιταζεις πίσω σου, τις βλέπεις σαν "πινελιες"! Διαφορετικά πρόσωπα που αφήνουν διάφορα αποτυπώματα, διαφορετικές δράσεις φαινομενικά ασυνδυαστες, διαφορετικές αρχές και ατζεντες...

Όταν υπάρχουν αξιόλογα άτομα και φρέσκιες ιδέες, κι όταν αυτή η συνύπαρξη χαρακτηρίζεται από αυτονομία κι ελευθερία, ακόμη κι αν δεν είναι ξεκάθαρο τι αποκομιζει ο καθένας από τη συνεργασία, ένα είναι σίγουρο: ότι χρειάζεται χρόνος.
Τα πρόσωπα θα "δεσουν" μέσα από τη δημιουργική συνύπαρξη τους και οι δράσεις θα βελτιωθουν καθώς επαναλαμβανονται και παρουσιάζονται στο "κοινό".

Πριν από τρία χρόνια, οργανώνοντας και διεξαγοντας μια έρευνα* για την εθελοντική συλλογική δράση στο δήμο μας, παρατηρησαμε να διαφαίνεται μια, αμυδρη τότε, τάση:
Οι τοπικοί σύλλογοι, αντί για δράσεις διασκέδασης κι αναψυχής που οργανωναν πριν την "κρίση", φάνηκε να στρεφουν το έργο τους στην "παράδοση": όχι μόνο τη γνώση και τη διάσωση των σημείων αναφοράς αλλά και τη δημιουργία νέων "παραδόσεων", με τοπικό, μάλιστα χαρακτήρα.

Το θετικό στοιχείο είναι η συμμετοχή περισσότερων νέων ανθρώπων, που είναι καλλιεργημενοι, ορεξατοι, πρόθυμοι...

Τρια χρόνια μετά, εκείνες οι "δειλες" δράσεις έχουν κάνει σταθερά βήματα, ποσοτικά και ποιοτικά. Με όλες τις δυσκολίες, τις ανακατατάξεις τους και τις συγκινητικες στιγμές τους, δεν παυουν να μας εμπνεουν.
Και κάτι ακόμη: οι δράσεις μας, αποτελούν εναν τρόπο να βλέπουμε τον εαυτό μας απ έξω, να αναστοχαζομαστε.

Έτσι (ανα)διαμορφωνεται αυτό που λέμε κουλτούρα. Με δράσεις που φιλοδοξουν να αποτελέσουν νέα ήθη και έθιμα, να προσθέσουν σημεία αναφοράς...

Διαδικασία, βέβαια, που είναι κατά κανόνα ...συγκρουσιακή!
Αλλά έτσι είναι η σχέση του "καινουργιου" με το "παλιό"...

Η "σύγκρουση" είναι βασική, προκειμένου να "χωρεσουν" οι διαφορετικες οπτικές στη ρουτινα μας. Κι ακόμη κι αν αναδεικνύει τυχόν ελλείψεις `η "προχειροτητες", δεν πρέπει να "φοβιζει" τις συνεργασίες που εξαρχής έχουν θετικές βάσεις: άτομα με προσωπικότητες, άτομα που συμμετέχουν, άτομα που κοιταζουν δημιουργικα το παρελθόν και με καλοπιστια το μέλλον...

Στην πραγματικότητα, αυτό που ίσως δημιουργεί τις "αμφιβολίες", όταν προσπαθεί κάποιος να προσφέρει κάτι, είναι οτι πρέπει να τα κάνει "όλα" μόνος του: να αναζητήσει άλλα άτομα, να προτείνει τις ιδέες του, να βρει τα υλικά του, να τις εφαρμόσει, να τις στηρίξει, να τις συνεχίσει, να τις εξελιξει...

Κι αυτό, το οφειλουμε στην "κρίση": καταλαβαμε οτι πρέπει να γίνονται πιο πολλά πράγματα, με πιο λίγα μέσα.

Τελικα, οι "πόροι" είναι τα άτομα. Οι άνθρωποι εκπαιδευονται, μαθαίνουν. Αναπτύσσουν κριτήρια κι αρχές.
Στους ανθρώπους έχει αξία να επενδυουμε λοιπόν κι όχι στα αψυχα.

Η αισιοδοξη πλευρά είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι ευτυχως που είμαστε όλοι ...πινελιες! Και δεν θα αργησει να φανεί ο όμορφος πίνακας...

Χ.Κ.



*Η ερευνα στην οποία αναφέρθηκα παραπάνω, ειχε παρουσιαστει σε επιστημονικο συνεδριο στο Ρεθυμνο: Καλαβρη Χ., Παπαντωνοπουλος Μ., "Κοινωνιοψυχολογικη διερευνηση των συνθηκών αλλαγής της δράσης της κοινωνίας πολιτών στο δημο Διρφύων- Μεσσαπίων εν καιρω Μνημονιου", 2012.

Ποιος είπε ότι χρειάζεται να είμαστε τέλειοι;

Αρκετές φορές δισταζουμε να κάνουμε μια καινούργια αρχή, που περιλαμβάνει "άνοιγμα": αιτία είναι εκείνος ο φόβος της κριτικής που συνεπάγεται η "έκθεση", η ανασφαλεια για το "καινούργιο", το άγνωστο...

Επηρεάζοντας τις σκέψεις, μέρος πρώτο

"Ο λόγος είναι θεραπευτικος".

(Από την παραμικρή έκφραση έως τις δομημενες διαδικασίες "αποτελεσματικης" επικοινωνίας...)

Η παραπάνω φραση αποτελεί αξίωμα της ψυχολογίας.

Όμως, τι θεραπευει ο λόγος και με ποιον τρόπο;
Πώς μπορούμε να επηρεασουμε τις σκέψεις και με ποιον τρόπο, επεμβαινοντας στις σκέψεις, αποκαθιστουμε τελικά τις συμπεριφορές;

Ο ρόλος του τακτ στην πρόληψη κι επίλυση των συγκρούσεων

Οι διαδικασίες ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, χαρακτηρίζονται από την ισότιμη συμμετοχή των (αντιπαραβαλλομενων) μερών, η οποία είναι εθελοντική κι εμπιστευτικη. Είναι δομημενες και στοχευμενες.

Μπορούν να πραγματοποιηθούν και προληπτικα των συγκρούσεων, πάντοτε κατόπιν αιτηματος της μιας πλευράς και με τη σύμφωνη γνώμη της δεύτερης ότι επιθυμεί να συμμετέχει.
Μια τρίτη, ουδέτερη πλευρά, κατά κανόνα εκπαιδευμενη, αναλαμβάνει το ρόλο του ψυχραιμου (δια)μεσολαβητη, κυρίως για να εγγυηθει ότι εκφράστηκαν αποτελεσματικα οι οπτικές, τα συναισθήματα, οι δυνατοτητες επίλυσης της σύγκρουσης και οι δεσμευσεις αμεσης εφαρμογής τους.

Ο ρόλος του τακτ, είναι βέβαια σημαντικός στην πρόληψη των συγκρούσεων, ωστόσο, διέπει και τις διαδικασιες ειρηνικής επίλυσης τους, είτε τυπικές είτε πιο "ατυπες".

Πιο συγκεκριμένα:

Το "Τακτ", οι Κοινωνικοι Ρόλοι και "το Κομμάτι μας", μέρος δεύτερο

Πιο συγκεκριμένα:

Το "δικαίωμα καθενός να του συμπεριφέρονται σύμφωνα με αυτό που δείχνει ότι είναι"

Αναφέρεται από τον E.Goffman, The Presentation of Self in Everyday Life. Κατά τη γνώμη μου, περιγράφει την (ηθικά θεμελιωμένη) αξίωση που έχει το κάθε άτομο να προβάλλει τα σημεία που επιθυμεί εκείνο, όταν πρόκειται για τη διαχείριση των εντυπώσεων που αφορούν τον εαυτό του.
Σε αυτήν, λοιπόν, την περίπτωση, κάποιος που διαθέτει τακτ, δεν θα αναφερόταν σκόπιμα στα σημεία εκείνα που αποτελούν "παραφωνίες" σε σχέση με την εικόνα που προσπαθεί να δώσει το πρώτο άτομο.
Αντιθέτως, συνεπής  προς την προσπάθεια να εξάγει τα "σωστά" συμπεράσματα, οφείλει να ακούσει ενεργά την πλευρά του ατόμου "που δίνει την εντύπωση πως..." και να δώσει έμφαση στα σημεία που το άλλο άτομο επιθυμεί.
Πρακτικά, η δεξιότητα αυτή εφαρμόζεται, ανακεφαλαιώνοντας, σε καίρια σημεία της συζήτησης, τα λόγια του συνομιλητή μας, και ρωτώντας τον εάν, έως το συγκεκριμένο σημείο, συμφωνεί με τα συμπεράσματα μας.

Αυτονομία και κοινωνικοι ρόλοι

Η αυτονομία είναι ένας από τους στόχους της εκπαίδευσης. Αυτόνομος είναι αυτός που κάνει κάτι με τη θέληση του, όχι όμως αυτός που κάνει ο,τι θέλει. Πέρα από την απλή ικανοποίηση ατομικών επιθυμιών, τα άτομα θέτουν ομαδικους στόχους, οι οποίοι εξυπηρετούν κι εκείνοι "ανάγκες" και "συμφέροντα". Η αυτονομία στην οποία αναφερόμαστε είναι συνειδητοποιημενη κι ισορροπημενη και προσανατολιζεται στο (κοινό) "καλό".
Επίσης, η αυτονομία σχετίζεται με την "εξειδίκευση", συνεπώς και με τους κοινωνικούς ρόλους. Προϋποθέτει ειδικές γνώσεις, επομένως την επιτυχή ολοκλήρωση ορισμενων εκπαιδευτικών διαδικασιών. Δεν υπάρχει πραγματική αυτονομία που να μην βασίζεται στην εσωτερικευση των κοινωνικών κανόνων.

Όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας και να βρουν χρήση στις διαδικασίες "ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων".
Δουλεύοντας, μια δεκαετία, με παιδιά διαφόρων ηλικιών, αναγνωρίζω πόσο σημαντικό είναι για κάποιον να κάνει "το κομμάτι του", την επίδειξη του. Αν και "εγωκεντρικα" κατά κανόνα, όλα τα παιδιά έχουν ανάγκη να τα παρακολουθούν οι (σημαντικοί, περισσότερο `η λιγότερο) άλλοι, όταν "επιδεικνυονται". Κι ομως, αρκετες από τις συγκρούσεις τους οφείλονται στις υψηλές αξιώσεις που έχουν για ευγένεια και προσοχή...
Υποθετω, ότι οι ενηλικοι δεν διαφέρουμε ως προς αυτην την ανάγκη, όσο εκλεπτυσμενοι κι αν είναι οι τρόποι που χρησιμοποιουμε.

Γι` αυτό, ισως τελικά, χρειάζεται να μελετησουμε και να εφαρμοσουμε περισσότερο το "τακτ"...


Συνηθίζω, όταν γράφω άρθρα σαν αυτό, να διευκρινίζω, ότι, σε αυτό το ιστολόγιο, παραθέτω τις προσωπικές μου σκέψεις, απόψεις κι εμπειρίες. Συνεπώς, δεν πρόκειται για "επιστημονικό λόγο", με τη "στενή" του έννοια. Ο αναγνώστης οφείλει να συνεχίζει την αναζήτησή του σε διάφορες πηγές, επειδή τα άρθρα αυτά δεν είναι εξαντλητικά. Ώστε να ενισχύσω προς αυτήν την κατεύθυνση (της περαιτέρω, δηλαδή, αναζήτησης), χρησιμοποιώ την επίσημη ορολογία και παραθέτω τα ονόματα των επιστημόνων που μελετώ και με εμπνέουν.

Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος

Παιδιά και όρια, μέρος δεύτερο

Το θέμα δεν είναι τα όρια για τα όρια,

αλλά η διαδικασία οριοθετησης ως εφοδιο ζωής

Μερικες φορές, δινουμε τόση σημασία στην "οριοθετηση" των παιδιών, σαν να επροκειτο να μείνουν για πάντα παιδιά! Θέλω να πω, οτι η διαδικασία οριοθετησης ειναι δυναμική κι οχι στατική, καθώς τα παιδιά μέρα με τη μέρα μεγαλώνουν, αλλάζουν και "κερδίζουν" τις ελευθερίες τους... συνεπώς πρόκειται ακριβώς για το αντίθετο!