Ποιος είπε ότι χρειάζεται να είμαστε τέλειοι;

Αρκετές φορές δισταζουμε να κάνουμε μια καινούργια αρχή, που περιλαμβάνει "άνοιγμα": αιτία είναι εκείνος ο φόβος της κριτικής που συνεπάγεται η "έκθεση", η ανασφαλεια για το "καινούργιο", το άγνωστο...

Επηρεάζοντας τις σκέψεις, μέρος πρώτο

"Ο λόγος είναι θεραπευτικος".

(Από την παραμικρή έκφραση έως τις δομημενες διαδικασίες "αποτελεσματικης" επικοινωνίας...)

Η παραπάνω φραση αποτελεί αξίωμα της ψυχολογίας.

Όμως, τι θεραπευει ο λόγος και με ποιον τρόπο;
Πώς μπορούμε να επηρεασουμε τις σκέψεις και με ποιον τρόπο, επεμβαινοντας στις σκέψεις, αποκαθιστουμε τελικά τις συμπεριφορές;

Ο ρόλος του τακτ στην πρόληψη κι επίλυση των συγκρούσεων

Οι διαδικασίες ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων, χαρακτηρίζονται από την ισότιμη συμμετοχή των (αντιπαραβαλλομενων) μερών, η οποία είναι εθελοντική κι εμπιστευτικη. Είναι δομημενες και στοχευμενες.

Μπορούν να πραγματοποιηθούν και προληπτικα των συγκρούσεων, πάντοτε κατόπιν αιτηματος της μιας πλευράς και με τη σύμφωνη γνώμη της δεύτερης ότι επιθυμεί να συμμετέχει.
Μια τρίτη, ουδέτερη πλευρά, κατά κανόνα εκπαιδευμενη, αναλαμβάνει το ρόλο του ψυχραιμου (δια)μεσολαβητη, κυρίως για να εγγυηθει ότι εκφράστηκαν αποτελεσματικα οι οπτικές, τα συναισθήματα, οι δυνατοτητες επίλυσης της σύγκρουσης και οι δεσμευσεις αμεσης εφαρμογής τους.

Ο ρόλος του τακτ, είναι βέβαια σημαντικός στην πρόληψη των συγκρούσεων, ωστόσο, διέπει και τις διαδικασιες ειρηνικής επίλυσης τους, είτε τυπικές είτε πιο "ατυπες".

Πιο συγκεκριμένα:

Το "Τακτ", οι Κοινωνικοι Ρόλοι και "το Κομμάτι μας", μέρος δεύτερο

Πιο συγκεκριμένα:

Το "δικαίωμα καθενός να του συμπεριφέρονται σύμφωνα με αυτό που δείχνει ότι είναι"

Αναφέρεται από τον E.Goffman, The Presentation of Self in Everyday Life. Κατά τη γνώμη μου, περιγράφει την (ηθικά θεμελιωμένη) αξίωση που έχει το κάθε άτομο να προβάλλει τα σημεία που επιθυμεί εκείνο, όταν πρόκειται για τη διαχείριση των εντυπώσεων που αφορούν τον εαυτό του.
Σε αυτήν, λοιπόν, την περίπτωση, κάποιος που διαθέτει τακτ, δεν θα αναφερόταν σκόπιμα στα σημεία εκείνα που αποτελούν "παραφωνίες" σε σχέση με την εικόνα που προσπαθεί να δώσει το πρώτο άτομο.
Αντιθέτως, συνεπής  προς την προσπάθεια να εξάγει τα "σωστά" συμπεράσματα, οφείλει να ακούσει ενεργά την πλευρά του ατόμου "που δίνει την εντύπωση πως..." και να δώσει έμφαση στα σημεία που το άλλο άτομο επιθυμεί.
Πρακτικά, η δεξιότητα αυτή εφαρμόζεται, ανακεφαλαιώνοντας, σε καίρια σημεία της συζήτησης, τα λόγια του συνομιλητή μας, και ρωτώντας τον εάν, έως το συγκεκριμένο σημείο, συμφωνεί με τα συμπεράσματα μας.

Αυτονομία και κοινωνικοι ρόλοι

Η αυτονομία είναι ένας από τους στόχους της εκπαίδευσης. Αυτόνομος είναι αυτός που κάνει κάτι με τη θέληση του, όχι όμως αυτός που κάνει ο,τι θέλει. Πέρα από την απλή ικανοποίηση ατομικών επιθυμιών, τα άτομα θέτουν ομαδικους στόχους, οι οποίοι εξυπηρετούν κι εκείνοι "ανάγκες" και "συμφέροντα". Η αυτονομία στην οποία αναφερόμαστε είναι συνειδητοποιημενη κι ισορροπημενη και προσανατολιζεται στο (κοινό) "καλό".
Επίσης, η αυτονομία σχετίζεται με την "εξειδίκευση", συνεπώς και με τους κοινωνικούς ρόλους. Προϋποθέτει ειδικές γνώσεις, επομένως την επιτυχή ολοκλήρωση ορισμενων εκπαιδευτικών διαδικασιών. Δεν υπάρχει πραγματική αυτονομία που να μην βασίζεται στην εσωτερικευση των κοινωνικών κανόνων.

Όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο έρευνας και να βρουν χρήση στις διαδικασίες "ειρηνικής επίλυσης συγκρούσεων".
Δουλεύοντας, μια δεκαετία, με παιδιά διαφόρων ηλικιών, αναγνωρίζω πόσο σημαντικό είναι για κάποιον να κάνει "το κομμάτι του", την επίδειξη του. Αν και "εγωκεντρικα" κατά κανόνα, όλα τα παιδιά έχουν ανάγκη να τα παρακολουθούν οι (σημαντικοί, περισσότερο `η λιγότερο) άλλοι, όταν "επιδεικνυονται". Κι ομως, αρκετες από τις συγκρούσεις τους οφείλονται στις υψηλές αξιώσεις που έχουν για ευγένεια και προσοχή...
Υποθετω, ότι οι ενηλικοι δεν διαφέρουμε ως προς αυτην την ανάγκη, όσο εκλεπτυσμενοι κι αν είναι οι τρόποι που χρησιμοποιουμε.

Γι` αυτό, ισως τελικά, χρειάζεται να μελετησουμε και να εφαρμοσουμε περισσότερο το "τακτ"...


Συνηθίζω, όταν γράφω άρθρα σαν αυτό, να διευκρινίζω, ότι, σε αυτό το ιστολόγιο, παραθέτω τις προσωπικές μου σκέψεις, απόψεις κι εμπειρίες. Συνεπώς, δεν πρόκειται για "επιστημονικό λόγο", με τη "στενή" του έννοια. Ο αναγνώστης οφείλει να συνεχίζει την αναζήτησή του σε διάφορες πηγές, επειδή τα άρθρα αυτά δεν είναι εξαντλητικά. Ώστε να ενισχύσω προς αυτήν την κατεύθυνση (της περαιτέρω, δηλαδή, αναζήτησης), χρησιμοποιώ την επίσημη ορολογία και παραθέτω τα ονόματα των επιστημόνων που μελετώ και με εμπνέουν.

Χριστίνα Καλαβρή,
ψυχολόγος-εγκληματολόγος

Παιδιά και όρια, μέρος δεύτερο

Το θέμα δεν είναι τα όρια για τα όρια,

αλλά η διαδικασία οριοθετησης ως εφοδιο ζωής

Μερικες φορές, δινουμε τόση σημασία στην "οριοθετηση" των παιδιών, σαν να επροκειτο να μείνουν για πάντα παιδιά! Θέλω να πω, οτι η διαδικασία οριοθετησης ειναι δυναμική κι οχι στατική, καθώς τα παιδιά μέρα με τη μέρα μεγαλώνουν, αλλάζουν και "κερδίζουν" τις ελευθερίες τους... συνεπώς πρόκειται ακριβώς για το αντίθετο!

Ο σκαντζοχοιρος

Χθες το βραδυ, γυριζαμε αργά από τη δουλειά στο σπίτι με το αυτοκινητο. Κάποια στιγμή, στην ακρη του δρόμου, εμφανίστηκε ενας σκαντζοχοιρος. Σταματησαμε να διασχισει το δρόμο...

Έχετε παρατηρήσει καλά έναν σκαντζοχοιρο; Αυτό το γλυκό, παράξενο πλασματακι, σαν να είναι από άλλον τόπο, απο άλλο χρόνο, σαστισε κάπως με τα φώτα του αυτοκινήτου που έπεσαν πάνω του, έστρεψε το κεφαλακι του λιγο προς εμάς και συνέχισε τη διαδρομή του κινούμενο με το δικό του ρυθμό...
Για λιγα λεπτα, οσο διήρκεσε αυτή η διακοπή της βραδυνης ρουτινας μας, ενιωσα χαλαρή. Ευτυχώς που υπάρχουν τα πλάσματα εκείνα που ζουν ανεπηρεαστα από τους δικούς μας ρυθμούς...

Ευθύνη μας είναι και η προστασία της φύσης.

Χ.Κ.

Παιδιά και όρια, μέρος πρώτο

Η αγάπη είναι καλή, η αφοσίωση καλύτερη.

Το γνωρίζουμε αλλά και το νιωθουμε: τα παιδιά δοκιμάζουν πολλές φορές τα όρια που θετουμε. Αυτή η μοναδική, γλυκιά σχέση, χρειάζεται επιμονή κι υπομονή, χρειάζεται σταθερότητα και μετρο από την πλευρά του ενηλικου.

Το "στοίχημα" είναι να μην παρασυρθουμε απο την παιδική ψυχολογία. Ο παιδικος κόσμος εχει διαφορετικά φίλτρα. Τα παιδιά λενε ψέματα, είναι εγωκεντρικα, νιωθουν τα πάντα στον υπερθετικο βαθμό, αναζητούν την προσοχή μας.
Ομως είναι παιδιά...