Το κίνητρο της επιτυχίας, ο ρόλος της συνεργασίας και η αξιολόγηση*: δέκα προτάσεις για την κινητοποίηση και τη βελτίωση των ακαδημαϊκών επιδόσεων

1. Μέσα μας, όλοι έχουμε μια έμφυτη τάση να γινόμαστε καλύτεροι!

2. Μάλιστα, το να πειραματιζόμαστε και να προσπαθούμε να βελτιώσουμε τις δεξιότητές μας, είναι μια διαδικασία που μας δίνει αίσθημα ανωτερότητας/ υπεροχής και μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί μια ανάγκη εξίσου σημαντική με τις άλλες ανάγκες που θεωρούμε ως βασικές!

3. Αυτή η τάση μας να γινόμαστε καλύτεροι, ενισχύεται μέσα από την κοινωνικοποίηση, δηλαδή, μέσα από την αλληλεπίδρασή μας με άλλα άτομα μέσα στα τυπικά (ή τα πιο «άτυπα») εκπαιδευτικά πλαίσια! Σε κάποιες επιστημονικές προσεγγίσεις, όλες οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις  που πραγματοποιούμε καθημερινά θεωρούνται ένα «σχολείο»!

Απλά ζήτησε και θα λάβεις… (ένα άρθρο για την ικανοποίηση των επιθυμιών!)

Συχνά, προκειμένου να μην απογοητευτούμε ή να μην πληγωθούμε από τους άλλους, υπάρχει ο «κίνδυνος» να γίνουμε «πιεστικοί» και «επίμονοι» στις σχέσεις μας, στην προσπάθειά μας να είμαστε ειλικρινείς και κατανοητοί ζητώντας ακριβώς αυτά που επιθυμούμε να λάβουμε.

Πράγματι, αυτά που επιθυμούμε μας αξίζουν! Και πράγματι, είναι γενικά κάτι καλό, τόσο το να έχουμε όνειρα και επιθυμίες, όσο και το να τα διεκδικούμε με θάρρος…

Υπάρχουν, όμως, τρόποι διεκδίκησης οι οποίοι, όχι μόνο είναι, ας πούμε, καταλληλότεροι, επειδή «έτσι πρέπει» ή επειδή είναι χρήσιμοι ως εκπαιδευτικές διαδικασίες ή ως διαδικασίες «βελτίωσης» του εαυτού, αλλά, κυρίως, επειδή αφήνουν περισσότερα περιθώρια να μας εκπλήξουν ευχάριστα οι άλλοι! Ας δούμε με ποιους τρόπους...

Επίπεδα εύστοχης επικοινωνίας, μέρος δεύτερο: προϋποθέσεις επιτυχημένων συν-ομιλιών

Η καλή επικοινωνία και η καλή ψυχολογία, συνδέονται σε πολλά σημεία, όμως, μοιράζονται και μια κοινή, εν μέρει ανεκπλήρωτη, μεγάλη υπόσχεση, που αφορά το "μέλλον": υποτίθεται ότι θα μπορούσαν να λύσουν, αποτελεσματικά, τα περισσότερα από αυτά που θεωρούμε "σύγχρονα προβλήματα"…

Γιατί, όμως, παρόλο που οι γνώσεις, όπως επίσης και οι δυνατότητες επαφής και ενημέρωσής μας αυξάνονται, μερικές φορές έχουμε την αίσθηση ότι απομακρυνόμαστε περισσότερο από την καλή επικοινωνία;

Πρώτα απ’ όλα, επειδή, οι στόχοι της επικοινωνίας, δεν είναι ατομικές υποθέσεις που μπορούν να επιτευχθούν με ανταγωνιστικούς όρους: αντίθετα, χρειάζονται (έμπρακτη) συναίνεση όλων των συμμετεχόντων σε πολλά επίπεδα και κατάλληλα πλαίσια διεξαγωγής, όπου, η δόμηση και τα επίπεδα συνεργασίας, θα είναι ανάλογα του ύψους των στόχων που θέτουμε. Για παράδειγμα, προκειμένου μια συνομιλία να ανταποκρίνεται σε έναν υψηλό στόχο, όπως είναι η επίλυση ενός προβλήματος, θα πρέπει, οι εμπλεκόμενες πλευρές, πρώτα να έχουν αντιληφθεί το πρόβλημα, έπειτα να συμφωνήσουν σε ένα ραντεβού διαλόγου, στη συνέχεια να συμφωνήσουν σε κάποιες κοινές οπτικές και ακόμη, να νιώθουν περίπου το ίδιο, τόσο για τις επιπτώσεις του όσο και για τις εναλλακτικές και την ανάγκη αποκατάστασής του.

Γενικά, μια επιτυχημένη συνομιλία, έχει ορισμένα βασικά συστατικά…

"Ήταν τόσο απλό τελικά!": "λάθη" και εναλλακτικές που αφορούν την εύστοχη επικοινωνία μεταξύ γονέων και παιδιών όταν υπάρχει κάποιο ανησυχητικό σύμπτωμα

Το ότι αυξάνεται η ενημέρωση των γονέων γύρω από θέματα ψυχολογίας, δεν λειτουργεί, σε όλες τις περιπτώσεις, αποκλειστικά προωθώντας την αμοιβαία κατανόηση και την ενσυναίσθηση μεταξύ γονέων και παιδιών, ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί ακόμη και να «προκαταβάλλει» αρνητικά τους γονείς, να τους αγχώνει ή να τους ανησυχεί... Εάν είναι μια φορά λανθασμένο, το να ...γκουγγλάρουμε τα μεμονωμένα συμπτώματα που παρατηρούνται στους ενηλίκους, επιχειρώντας διαγνώσεις και προβλέψεις χωρίς τους ειδικούς, τότε, όταν αυτός ο τρόπος ενημέρωσης αφορά τα παιδιά, κάνουμε σίγουρα ένα διπλό λάθος...

Η ψυχολογία, είναι μια επιστήμη, που στον κοινό νου, αποτυπώνεται κάπως απλοϊκά σαν να αναζητά τις αιτίες των συμπτωμάτων που παρατηρούνται "εδώ και τώρα", σε "τραύματα", παραλείψεις, έντονες εσωτερικές συγκρούσεις ή βιολογικούς παράγοντες. Στην πραγματικότητα, όμως, το νόημα κάθε συμπτώματος στα παιδιά, διαφέρει ανάλογα με την ηλικία που εμφανίζεται, όπως και η έντασή και η συχνότητά του, αλλά και η συνύπαρξή του με άλλα συμπτώματα, εξαρτώνται από ένα σωρό παράγοντες που δεν μπορεί να αντιληφθεί ο μη-ειδικός, κυρίως επειδή δεν μπορεί να έχει ολοκληρωμένη θεωρητική κατάρτιση ούτε αντικειμενικά μέτρα σύγκρισης.
"Ήταν τόσο απλό τελικά, μα πώς δεν το είχα σκεφτεί τόσον καιρό;", μονολογεί μια μητέρα. Όταν προηγουμένως με είχε ρωτήσει, "Μα, γιατί να συμβεί αυτό στο παιδί, τώρα;" η μητέρα, δεν μπορούσε να έχει παρατηρήσει "απ' έξω" ότι, προσπαθώντας να είναι μια πάρα πολύ καλή μητέρα, η κοινή «λογική» που, με ευστροφία κατά τα άλλα, χρησιμοποιούσε στους τρόπους επικοινωνίας με το παιδί και στις υποθέσεις της, την απομάκρυνε πιο πολύ, τελικά, από τις αιτίες των "προβλημάτων" που είχε εντοπίσει στο παιδί…

Προκειμένου να αναφερθούμε σε πιθανά "λάθη", θα πρέπει βέβαια, εξαρχής να ξεκαθαρίσουμε ότι, τα παραδείγματα που θα παραθέσουμε παρακάτω, είναι ενδεικτικά "λάθη" που ως γονείς μπορούμε να δουλέψουμε με αυτά, ώστε να βρούμε καλύτερες εναλλακτικές και δεν είναι συμπεριφορές που γίνεται έτσι απλά να τις αποφύγουμε τελείως, από τη μια μέρα στην άλλη. Επίσης, το κλίμα ενός σπιτιού, δεν μπορεί να αλλάξει από τη μια μέρα στην άλλη, εάν δεν (συν)εργαστούμε όλοι μαζί πάνω σε αυτό και μερικές φορές, χρειάζεται πράγματι "σκληρή δουλειά"... Παρόλα αυτά, τα παιδιά, καθώς η ανάπτυξή τους προχωρά περνώντας από τα διαφορετικά ηλικιακά στάδια, έχουν εκ νέου ευκαιρίες να αναπληρώσουν παλαιότερα "κενά"...

Ποια είναι όμως, τέτοια "λάθη";

Η αναγέννηση είναι χαρακτηριστικό της ζωής κι όχι μια υπόσχεση για να νιώσουμε προσωρινά καλά!

Συχνά, προσπαθώ να πείσω τα άτομα για τους λόγους που "πρέπει" να είναι αισιόδοξα... Λίγες φορές στη ζωή μου θα πω "πρέπει"... Ποια είμαι εγώ για να πω "πρέπει", ακόμη κι αν από την πλευρά του δικού μου αντικειμένου έχω αρκετές ενδείξεις ότι κάτι "λειτουργεί"; Οι πίστεις και οι αξίες των ατόμων, είναι, τελικά, πολύ πιο "πάνω" από αυτά που θα μπορούσαμε να "αλλάξουμε", όσο συστηματικά κι αν εργαζόμασταν με το αίτημα και την προσπάθεια του ατόμου που απευθύνεται σ' εμάς ως ειδικούς...

Δεν μπορούμε να επιβάλλουμε, λοιπόν, σε κανέναν ότι "πρέπει" να είναι αισιόδοξος, ειδικά όταν βάλλεται, καθημερινά, από αρνητικές ειδήσεις και κυνικά σχόλια που μοιάζουν να αναφέρονται σε "αληθινές" πλευρές της ζωής...

Θα παραθέσω, σύντομα, ένα, διαφορετικού περιεχομένου κείμενο:

Όταν ξεκίνησα να γράφω σε αυτό το ιστολόγιο, άρχισα να σκέφτομαι τα παραδείγματα της καθημερινής ζωής ως πιθανά "μαθήματα". Κάποιες φορές, πιο οικείες εικόνες, μεταφέρουν, απευθείας, πιο ουσιώδη μηνύματα... Επειδή η ενασχόληση με τα λουλούδια είναι αυτό που με έχει φέρει, πιο κοντά στα μεγάλα μυστικά της ζωής, είναι ευκαιρία να καταθέσω μια εμπειρία: Όλα τα λουλούδια είναι, βέβαια, όμορφα και αυτό που με συναρπάζει περισσότερο είναι ότι, όπως συμβαίνει αρκετές φορές στη ζωή, μάλλον ανθίζουν όλα μαζί... Έχω όμως κι ένα πιο αγαπημένο λουλούδι... Ίσως, να το αγαπώ περισσότερο, επειδή μου θυμίζει, ταυτόχρονα, τα παιδικά μου χρόνια και συμβολίζει, για μένα, "τοπικότητα"... Ίσως να το αγαπώ επειδή ήταν πάντα αδύναμο κι ήταν από τα λίγα πράγματα που με έχουν κάνει να νιώσω κάπως ενοχικά, μήπως κάτι κάνω εγώ "λάθος"... Το λουλούδι μου, λοιπόν, τη μια μέρα προσπαθούσε να πάρει τα πάνω του, την άλλη ξανά "πίσω" κ.ό.κ., ως που κόλλησε μάλλον κάποιο είδος ψώρας και γέμισε άσπρα "βαμβάκια"...

Πόσες άραγε γνώσεις, κοιμούνται μέσα μας, ώσπου να έρθει ένα "πρόβλημα" και να τις ξυπνήσει;

Κάποτε, μάλλον θα ήμουν μικρής ηλικίας, είχα ακούσει ότι ο ψεκασμός με υγρό πιάτων ενδείκνυται σε τέτοιες περιπτώσεις. Πήρα τη μεγάλη απόφαση χωρίς να συμβουλευτώ κανέναν... Εν τω μεταξύ, το φυτό δεν φαινόταν από την ασπρίλα... (Συχνά είμαι "πρωτόγονη" και "ακραία" με τα λουλούδια μου, δε λέω, αλλά επειδή όλη η υπόλοιπη ζωή μου είναι διάβασμα και μελέτη, τα αντιμετωπίζω ως έναν τομέα πιο "ελεύθερο"...) Το ψέκασα μουδιασμένη και ...ξεράθηκε τελείως! 

Αυτό που λέμε πίστη, έρχεται, μάλλον κάπου εδώ: δεν μπορεί, που θα πάει, θα γίνει έτσι, μετά θα γίνει αλλιώς, θα ξαναζωντανέψει το φυτό! Η αναγέννηση, ξεκίνησε από γύρω γύρω κι όχι από τον κορμό του... Τα πρώτα θετικά μηνύματα... Συνέπεσε και με καλό καιρό για την εποχή, δε λέω... Σήμερα, το είδα στα καλύτερα του! Βρε κοίταξε το εκεί! Φτου, φτου... 

Έτσι δεν είναι η ζωή; Κάνουμε υπομονή για όσο τα "ξερά" κομμάτια, συνυπάρχουν με το νέο που γεννιέται ή μάλλον αναγεννιέται, μέχρι αυτό να ορθοποδήσει, όπως το καμένο δάσος... 

Επειδή κάθε έμψυχο ον έχει μέσα του την αναγέννηση!

Η αισιοδοξία είναι μια στάση ζωής που έχει ως στόχο να "χρυσώσει το χάπι" ή να φέρει αποτελέσματα που είναι προσωρινά; 

Εγώ λέω, ότι όταν αμφιβάλλουμε για την αισιοδοξία, αμφιβάλλουμε για τη ζωή, για την αναγέννηση και για τη σοφία που υπάρχει στον κόσμο... 

Χ.Κ.

Επίπεδα εύστοχης επικοινωνίας, μέρος πρώτο: χαρακτηριστικά των επιτυχημένων ομιλιών

Η επικοινωνία, παρουσιάζεται, γενικά, ως κάτι "μυθικό", δηλαδή κάτι, που θα μπορούσε να λύσει όλα τα προβλήματα στο μέλλον... Παρόλο που συχνά διαψεύδονται οι προσδοκίες μας από την "καλή επικοινωνία", συνεχίζουμε να πιστεύουμε και ότι μπορούμε να κάνουμε καλύτερη διαχείριση εντυπώσεων μέσα από αυτή και ταυτόχρονα, ότι μπορούμε να γίνουμε (ακόμη πιο) απλοί ή/ και αληθινοί...

Όταν εκφέρουμε λόγο μπροστά σε περισσότερα άτομα, κάπως πιο επίσημα, ας πούμε, συχνά, ασχολούμαστε όχι μόνο με το μήνυμα και το νόημα, αλλά και με τον τρόπο που θα γίνουμε περισσότερο εύστοχοι, "λιτοί" ή "σύνθετοι", ευκρινείς, πειστικοί, ελκυστικοί, αρεστοί ή "συγκρουσιακοί" κτλ, διαστάσεις οι οποίες αφορούν τη σχέση μας με ένα, ανομοιογενές, κατά τα άλλα, ακροατήριο...
Επικοινωνιακός, κατά τη γνώμη μου, είναι αυτός, που προωθεί την έκφραση και την κατανόηση, προσπαθώντας φιλότιμα να φέρει στο λόγο τα εξω-λεκτικά στοιχεία, μαζί και τα συναισθήματα, που θεωρεί κρίσιμα, κι όλα αυτά, το "σωστό" χρόνο και στη "σωστή" δόση... Με λίγα λόγια, πρόκειται για μια "εξίσωση" που, υπό άλλες συνθήκες, (αν δηλαδή υπολογίζαμε μόνο τους παράγοντες "σωστό", "ουσιαστικό" ή "κρίσιμο",) θα μας έφερνε ...πονοκέφαλο και θα μας στερούσε την αξία του αυθορμητισμού και του να είμαστε οι εαυτοί μας, διαστάσεις που σαφώς επηρεάζουν την (καλή) επικοινωνία...

Κάθε ομιλητής, έχει, προφανώς, τη δική του αξία και "περιουσία" γνώσεων, που εκφράζεται σε συνδυασμό με τις στάσεις, τα συναισθήματα και τις πεποιθήσεις του και μια δική του "συνταγή" επικοινωνίας, η οποία επηρεάζεται και από τις περιστάσεις, ανάλογα και με άλλους στόχους που, ενδεικτικά μόνο κάποιους από αυτούς αναφέραμε παραπάνω...

Γενικά, όμως, μια πετυχημένη ομιλία, εξαρτάται:

"Διάβασμα στο σπίτι"*

Οι εργασίες στο σπίτι, μπαίνουν από τους εκπαιδευτικούς, ώστε οι μαθητές να κάνουν πρακτική εξάσκηση σε νέες δεξιότητες, να προετοιμάζονται για την ύλη που ακολουθεί και κυρίως, να μαθαίνουν να γίνονται υπεύθυνοι και αυτόνομοι στη μελέτη των μαθημάτων τους, ακολουθώντας οδηγίες και αναπτύσσοντας «στρατηγικές». Η συμβολή των γονέων, είναι σημαντική σε αυτή τη διαδικασία, αφού, εμπλεκόμενοι ενεργά, ιδιαίτερα βοηθώντας τα παιδιά τους στις μικρότερες τάξεις, έχουν την ευκαιρία να παρακολουθούν την εκπαίδευση των παιδιών τους, να τα υποστηρίζουν ενεργά και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη «στρατηγικών» αυτονόμησης.

Στην πραγματικότητα, το κάθε παιδί είναι μοναδικό, ακόμη κι όταν πρόκειται για αδέρφια, συνεπώς, η συμπεριφορά των γονιών στο διάβασμα των παιδιών τους, διαφέρει ανάλογα με το χαρακτήρα του κάθε παιδιού. Είναι, ωστόσο, πολύ σπάνιο, το να αυτονομηθεί ένα παιδί, όσον αφορά τη μελέτη των μαθημάτων του στο σπίτι, χωρίς να χρειαστεί ποτέ καμία βοήθεια από τους γονείς του ή από το μεγαλύτερο αδερφάκι του. Για το διάβασμα των παιδιών, χρειάζεται να έχουμε υπομονή και να δείχνουμε πάντοτε έμπρακτα ότι είμαστε διαθέσιμοι, ώστε να τα κάνουμε να νιώθουν ασφάλεια και να αντιμετωπίζουν χωρίς άγχος τις υποχρεώσεις τους. Η αυτοπεποίθηση, είναι μια επιπλέον δεξιότητα που αναπτύσσεται σε αυτή τη διαδικασία και έχει επίσης σημαντικό ρόλο στη μείωση του άγχους. 
Φαίνεται όμως, ότι υπάρχουν ορισμένες πιο ειδικές συμβουλές, οι οποίες, μπορούν σίγουρα να μειώσουν το άγχος και των δυο πλευρών, να απλοποιήσουν αλλά και να κάνουν περισσότερο απολαυστική, αυτήν την κοινή προσπάθεια: